Srimad Bhagawad Gita Chapter 2
Srimad Bhagawad Gita Chapter 2
zrImadbhagavadgItA mUlam - dvitIyo'dhyAyaH
zloka 1
OM zrI paramAtmane namaH
atha dvitIyo'dhyAyaH |
sAGkhyayogaH
saJjaya uvAca
taM tathA kRpayAviSTamazrupUrNAkulekSaNam |
viSIdantamidaM vAkyamuvAca madhusUdanaH || 1 ||
zrIbhagavAnuvAca
kutastvA kazmalamidaM viSame samupasthitam |
anAryajuSTamasvargyamakIrtikaramarjuna || 2 ||
klaibyaM mA sma gamaH pArtha naitattvayyupapadyate |
kSudraM hRdayadaurbalyaM tyaktvottiSTha parantapa || 3 ||
arjuna uvAca
kathaM bhISmamahaM sAGkhye droNaM ca madhusUdana |
iSubhiH pratiyotsyAmi pUjArhAvarisUdana || 4 ||
gurUnahatvA hi mahAnubhAvAnzreyo bhoktuM bhaikSyamapIha loke |
hatvArthakAmAMstu gurunihaiva bhuJjIya bhogAna'rudhirapradigdhAn || 5 ||
na caitadvidmaH kataranno garIyo yadvA jayema yadi vA no jayeyuH|
yAneva hatvA na jijIviSAmaste'vasthitAH pramukhe dhArtarASTrAH || 6 ||
kArpaNyadoSopahatasvabhAvaH pRcchAmi tvAM dharmasammUDhacetAH|
yacchreyaH syAnnizcitaM brUhi tanme ziSyaste'haM zAdhi mAM tvAM prapannam || 7 ||
na hi prapazyAmi mamApanudyAdyacchokamucchoSaNamindriyANAm|
avApya bhUmAvasapatnamRddhaM rAjyaM surANAmapi cAdhipatyam || 8 ||
saJjaya uvAca
evamuktvA hRSIkezaM guDAkezaH parantapa |
na yotsya iti govindamuktvA tUSNIM babhUva ha || 9 ||
tamuvAca hRSIkezaH prahasanniva bhArata |
senayorubhayormadhye viSIdantamidaM vacaH || 10 ||
zrIbhagavAnuvAca |
azocyAnanvazocastvaM prajJAvAdAMzca bhASase |
gatAsUnagatAsUMzca nAnuzocanti paNDitAH || 11 ||
na tvevAhaM jAtu nAsaM na tvaM neme janAdhipAH |
na caiva na bhaviSyAmaH sarve vayamataH param || 12 ||
dehino'sminyathA dehe kaumAraM yauvanaM jarA |
tathA dehAntaraprAptirdhIrastatra na muhyati || 13 ||
mAtrAsparzAstu kaunteya zItoSNasukhaduHkhadAH |
AgamApAyino'nityAstAMstitikSasva bhArata || 14 ||
yaM hi na vyathayantyete puruSaM puruSarSabha |
samaduHkhasukhaM dhIraM so'mRtatvAya kalpate || 15 ||
nAsato vidyate bhAvo nAbhAvo vidyate sataH |
ubhayorapi dRSTo'ntastvanayostattvadarzibhiH || 16 ||
avinAzi tu tadviddhi yena sarvamidaM tatam |
vinAzamavyayasyAsya na kazcitkartumarhati || 17 ||
antavanta ime dehA nityasyoktAH zarIriNaH |
anAzino'prameyasya tasmAdyudhyasva bhArata || 18 ||
ya enaM vetti hantAraM yazcainaM manyate hatam |
ubhau tau na vijAnIto nAyaM hanti na hanyate || 19 ||
na jAyate mriyate vA kadAcinnAyaM bhUtvA bhavitA vA na bhUyaH|
ajo nityaH zAzvato'yaM purANo na hanyate hanyamAne zarIre || 20 ||
vedAvinAzinaM nityaM ya enamajamavyayam |
athaM sa puruSaH pArtha kaM ghAtayati hanti kam || 21||
vAsAMsi jIrNAni yathA vihAya navAni gRhNAti naro'parANi|
tathA zarIrANi vihAya jIrNAnyanyAni saMyAti navAni dehI || 22 ||
nainaM chindanti zastrANi nainaM dahati pAvakaH |
na cainaM kledayantyApo na zoSayati mArutaH || 23 ||
acchedyo'yamadAhyo'yamakledyo'zoSya eva ca |
nityaH sarvagataH sthANuracalo'yaM sanAtanaH || 24 ||
avyakto'yamacintyo'yamavikAryo'yamucyate |
tasmAdevaM viditvainaM nAnuzocitumarhasi || 25 ||
atha cainaM nityajAtaM nityaM vA manyase mRtam |
tathApi tvaM mahAbAho naivaM zocitumarhasi || 26 ||
jAtasya hi dhruvo mRtyurdhruvaM janma mRtasya ca |
tasmAdaparihArye'rthe na tvaM zocitumarhasi || 27 ||
avyaktAdIni bhUtAni vyaktamadhyAni bhArata |
avyaktanidhanAnyeva tatra kA paridevanA || 28 ||
Azcaryavatpazyati kazcidenamAzcaryavadvadati tathaiva cAnyaH|
AzcaryavaccainamanyaH zRNoti zrutvApyenaM veda na caiva kazcit || 29 ||
dehI nityamavadhyo'yaM dehe sarvasya bhArata |
tasmAtsarvANi bhUtAni na tvaM zocitumarhasi || 30 ||
svadharmamapi cAvekSya na vikampitumarhasi |
dharmyAddhi yuddhAcchreyo'nyatkSatriyasya na vidyate || 31 ||
yadRcchayA copapannaM svargadvAramapAvRtam |
sukhinaH kSatriyAH pArtha labhante yuddhamIdRzam || 32 ||
atha cettvamimaM dharmyaM saGgrAmaM na kariSyasi |
tataH svadharmaM kIrtiM ca hitvA pApamavApsyasi || 33 ||
akIrtiM cApi bhUtAni kathayiSyanti te'vyayAm |
sambhAvitasya cAkIrtirmaraNAdatiricyate || 34 ||
bhayAdraNAduparataM maMsyante tvAM mahArathAH |
yeSAM ca tvaM bahumato bhUtvA yAsyasi lAghavam || 35 ||
avAcyavAdAMzca bahUnvadiSyanti tavAhitAH |
nindantastava sAmarthyaM tato duHkhataraM nu kim || 36 ||
hato vA prApsyasi svargaM jitvA vA bhokSyase mahIm |
tasmAduttiSTha kaunteya yuddhAya kRtanizcayaH || 37 ||
sukhaduHkhe same kRtvA lAbhAlAbhau jayAjayau |
tato yuddhAya yujyasva naivaM pApamavApsyasi || 38 ||
eSA te'bhihitA sAGkhye buddhiryoge tvimAM zRNu |
buddhyA yukto yayA pArtha karmabandhaM prahAsyasi || 39 ||
nehAbhikramanAzo'sti pratyavAyo na vidyate |
svalpamapyasya dharmasya trAyate mahato bhayAt || 40 ||
vyavasAyAtmikA buddhirekeha kurunandana |
bahuzAkhA hyanantAzca buddhayo'vyavasAyinAm || 41 ||
yAmimAM puSpitAM vAcaM pravadantyavipazcitaH |
vedavAdaratAH pArtha nAnyadastIti vAdinaH || 42 ||
kAmAtmAnaH svargaparA janmakarmaphalapradAm |
kriyAvizeSabahulAM bhogaizvaryagatiM prati || 43 ||
bhogaizvaryaprasaktAnAM tayApahRtacetasAm |
vyavasAyAtmikA buddhiH samAdhau na vidhIyate || 44 ||
traiguNyaviSayA vedA nistraiguNyo bhavArjuna |
nirdvandvo nityasattvastho niryogakSema AtmavAn || 45 ||
yAvAnartha udapAne sarvataH samplutodake |
tAvAnsarveSu vedeSu brAhmaNasya vijAnataH || 46 ||
karmaNyevAdhikAraste mA phaleSu kadAcana |
mA karmaphalaheturbhUrmA te saGgo'stvakarmaNi || 47 ||
yogasthaH kuru karmANi saGgaM tyaktvA dhanaJjaya |
siddhyasiddhyoH samo bhUtvA samatvaM yoga ucyate || 48 ||
dUreNa hyavaraM karma buddhiyogAddhanaJjaya |
buddhau zaraNamanviccha kRpaNAH phalahetavaH || 49 ||
buddhiyukto jahAtIha ubhe sukRtaduSkRte |
tasmAdyogAya yujyasva yogaH karmasu kauzalam || 50 ||
karmajaM buddhiyuktA hi phalaM tyaktvA manISiNaH |
janmabandhavinirmuktAH padaM gacchantyanAmayam || 51 ||
yadA te mohakalilaM buddhirvyatitariSyati |
tadA gantAsi nirvedaM zrotavyasya zrutasya ca || 52 ||
zrutivipratipannA te yadA sthAsyati nizcalA |
samAdhAvacalA buddhistadA yogamavApsyasi || 53 ||
arjuna uvAca
sthitaprajJasya kA bhASA samAdhisthasya kezava |
sthitadhIH kiM prabhASeta kimAsIta vrajeta kim || 54 ||
zrIbhagavAnuvAca
prajahAti yadA kAmAnsarvAnpArtha manogatAn |
AtmanyevAtmanA tuSTaH sthitaprajJastadocyate || 55 ||
duHkheSvanudvignamanAH sukheSu vigataspRhaH |
vItarAgabhayakrodhaH sthitadhIrmunirucyate || 56 ||
yaH sarvatrAnabhisnehastattatprApya zubhAzubham |
nAbhinandati na dveSTi tasya prajJA pratiSThitA || 57 ||
yadA saMharate cAyaM kUrmo'GgAnIva sarvazaH |
indriyANIndriyArthebhyastasya prajJA pratiSThitA || 58 ||
viSayA vinivartante nirAhArasya dehinaH |
rasavarjaM raso'pyasya paraM dRSTvA nivartate || 59 ||
yatato hyapi kaunteya puruSasya vipazcitaH |
indriyANi pramAthIni haranti prasabhaM manaH || 60 ||
tAni sarvANi saMyamya yukta AsIta matparaH |
vaze hi yasyendriyANi tasya prajJA pratiSThitA || 61 ||
dhyAyato viSayAnpuMsaH saGgasteSUpajAyate |
saGgAtsaJjAyate kAmaH kAmAtkrodho'bhijAyate || 62 ||
krodhAdbhavati sammohaH sammohAtsmRtivibhramaH |
smRtibhraMzAdbuddhinAzo buddhinAzAtpraNazyati || 63 ||
rAgadveSavimuktaistu viSayAnindriyaizcaran |
AtmavazyairvidheyAtmA prasAdamadhigacchati || 64 ||
prasAde sarvaduHkhAnAM hAnirasyopajAyate |
prasannacetaso hyAzu buddhiH paryavatiSThate || 65 ||
nAsti buddhirayuktasya na cAyuktasya bhAvanA |
na cAbhAvayataH zAntirazAntasya kutaH sukham || 66 ||
indriyANAM hi caratAM yanmano'nuvidhIyate |
tadasya harati prajJAM vAyurnAvamivAmbhasi || 67 ||
tasmAdyasya mahAbAho nigRhItAni sarvazaH |
indriyANIndriyArthebhyastasya prajJA pratiSThitA || 68 ||
yA nizA sarvabhUtAnAM tasyAM jAgarti saMyamI |
yasyAM jAgrati bhUtAni sA nizA pazyato muneH || 69 ||
ApUryamANamacalapratiSThaM samudramApaH pravizanti yadvat|
tadvatkAmA yaM pravizanti sarve sa zAntimApnoti na kAmakAmI || 70 ||
vihAya kAmAnyaH sarvAnpumAMzcarati niHspRhaH |
nirmamo nirahaGkAraH sa zAntimadhigacchati || 71 ||
eSA brAhmI sthitiH pArtha nainAM prApya vimuhyati |
sthitvAsyAmantakAle'pi brahmanirvANamRcchati || 72 ||
OM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yogazAstre
zrIkRSNArjunasaMvAde sAGkhyayogo nAma dvitIyo'dhyAyaH ||2 ||
