Srimad Bhagawad Gita Chapter 18
Srimad Bhagawad Gita Chapter 18
Srimad Bhagawad Gita Chapter 18
shrImadbhagavadgItA mUlam - aShTAdasho.adhyAyaH
shloka 1
OM shrI paramAtmane namaH
atha aShTAdasho.adhyAyaH |
mokShasannyAsayogaH
arjuna uvAcha
sannyAsasya mahAbAho tattvamichChAmi veditum |
tyAgasya cha hRRiShIkesha pRRithakkeshiniShUdana || 1 ||
shrIbhagavAnuvAcha
kAmyAnAM karmaNAM nyAsaM sannyAsaM kavayo viduH |
sarvakarmaphalatyAgaM prAhustyAgaM vichakShaNAH || 2 ||
tyAjyaM doShavadityeke karma prAhurmanIShiNaH |
yaj~nadAnatapaHkarma na tyAjyamiti chApare || 3 ||
nishchayaM shRRiNu me tatra tyAge bharatasattama |
tyAgo hi puruShavyAghra trividhaH samprakIrtitaH || 4 ||
yaj~nadAnatapaHkarma na tyAjyaM kAryameva tat |
yaj~no dAnaM tapashchaiva pAvanAni manIShiNAm || 5 ||
etAnyapi tu karmANi sa~NgaM tyaktvA phalAni cha |
kartavyAnIti me pArtha nishchitaM matamuttamam || 6 ||
niyatasya tu sannyAsaH karmaNo nopapadyate |
mohAttasya parityAgastAmasaH parikIrtitaH || 7 ||
duHkhamityeva yatkarma kAyakleshabhayAttyajet |
sa kRRitvA rAjasaM tyAgaM naiva tyAgaphalaM labhet || 8 ||
kAryamityeva yatkarma niyataM kriyate.arjuna |
sa~NgaM tyaktvA phalaM chaiva sa tyAgaH sAttviko mataH || 9 ||
na dveShTyakushalaM karma kushale nAnuShajjate |
tyAgI sattvasamAviShTo medhAvI ChinnasaMshayaH || 10 ||
na hi dehabhRRitA shakyaM tyaktuM karmANyasheShataH |
yastu karmaphalatyAgI sa tyAgItyabhidhIyate || 11 ||
aniShTamiShTaM mishraM cha trividhaM karmaNaH phalam |
bhavatyatyAginAM pretya na tu sannyAsinAM kvachit || 12 ||
pa~nchaitAni mahAbAho kAraNAni nibodha me |
sA~Nkhye kRRitAnte proktAni siddhaye sarvakarmaNAm || 13 ||
adhiShThAnaM tathA kartA karaNaM cha pRRithagvidham |
vividhAshcha pRRithakcheShTA daivaM chaivAtra pa~nchamam || 14 ||
sharIravA~Nmanobhiryatkarma prArabhate naraH |
nyAyyaM vA viparItaM vA pa~nchaite tasya hetavaH || 15 ||
tatraivaM sati kartAramAtmAnaM kevalaM tu yaH |
pashyatyakRRitabuddhitvAnna sa pashyati durmatiH || 16 ||
yasya nAha~NkRRito bhAvo buddhiryasya na lipyate |
hatvA.api sa imA.NllokAnna hanti na nibadhyate || 17 ||
jnAnaM jneyaM parij~nAtA trividhA karmachodanA |
karaNaM karma karteti trividhaH karmasa~NgrahaH || 18 ||
j~nAnaM karma cha kartA cha tridhaiva guNabhedataH |
prochyate guNasa~NkhyAne yathAvachChRRiNu tAnyapi || 19 ||
sarvabhUteShu yenaikaM bhAvamavyayamIkShate |
avibhaktaM vibhakteShu tajj~nAnaM viddhi sAttvikam || 20 ||
pRRithaktvena tu yajj~nAnaM nAnAbhAvAnpRRithagvidhAn |
vetti sarveShu bhUteShu tajj~nAnaM viddhi rAjasam || 21 ||
yattu kRRitsnavadekasminkArye saktamahaitukam |
atattvArthavadalpaM cha tattAmasamudAhRRitam || 22 ||
niyataM sa~NgarahitamarAgadveShataH kRRitam |
aphalaprepsunA karma yattatsAttvikamuchyate || 23 ||
yattu kAmepsunA karma sAha~NkAreNa vA punaH |
kriyate bahulAyAsaM tadrAjasamudAhRRitam || 24 ||
anubandhaM kShayaM hiMsAmanapekShya cha pauruSham |
mohAdArabhyate karma yattattAmasamuchyate || 25 ||
muktasa~Ngo.anahaMvAdI dhRRityutsAhasamanvitaH |
siddhyasiddhyornirvikAraH kartA sAttvika uchyate || 26 ||
rAgI karmaphalaprepsurlubdho hiMsAtmako.ashuchiH |
harShashokAnvitaH kartA rAjasaH parikIrtitaH || 27 ||
ayuktaH prAkRRitaH stabdhaH shaTho naiShkRRitiko.alasaH |
viShAdI dIrghasUtrI cha kartA tAmasa uchyate || 28 ||
buddherbhedaM dhRRiteshchaiva guNatastrividhaM shRRiNu |
prochyamAnamasheSheNa pRRithaktvena dhana~njaya || 29 ||
pravRRittiM cha nivRRittiM cha kAryAkArye bhayAbhaye |
bandhaM mokShaM cha yA vetti buddhiH sA pArtha sAttvikI || 30 ||
yayA dharmamadharmaM cha kAryaM chAkAryameva cha |
ayathAvatprajAnAti buddhiH sA pArtha rAjasI || 31 ||
adharmaM dharmamiti yA manyate tamasAvRRitA |
sarvArthAnviparItAMshcha buddhiH sA pArtha tAmasI || 32 ||
dhRRityA yayA dhArayate manaHprANendriyakriyAH |
yogenAvyabhichAriNyA dhRRitiH sA pArtha sAttvikI || 33 ||
yayA tu dharmakAmArthAndhRRityA dhArayate.arjuna |
prasaNgena phalAkANkShI dhRRitiH sA pArtha rAjasI || 34 ||
yayA svapnaM bhayaM shokaM viShAdaM madameva cha |
na vimu~nchati durmedhA dhRRitiH sA pArtha tAmasI || 35 ||
sukhaM tvidAnIM trividhaM shRRiNu me bharatarShabha |
abhyAsAdramate yatra duHkhAntaM cha nigachChati || 36 ||
yattadagre viShamiva pariNAme.amRRitopamam |
tatsukhaM sAttvikaM proktamAtmabuddhiprasAdajam || 37 ||
viShayendriyasaMyogAdyattadagre.amRRitopamam |
pariNAme viShamiva tatsukhaM rAjasaM smRRitam || 38 ||
yadagre chAnubandhe cha sukhaM mohanamAtmanaH |
nidrAlasyapramAdotthaM tattAmasamudAhRRitam || 39 ||
na tadasti pRRithivyAM vA divi deveShu vA punaH |
sattvaM prakRRitijairmuktaM yadebhiH syAttribhirguNaiH || 40 ||
brAhmaNakShatriyavishAM shUdrANAM cha parantapa |
karmANi pravibhaktAni svabhAvaprabhavairguNaiH || 41 ||
shamo damastapaH shauchaM kShAntirArjavameva cha |
jnAnaM vijnAnamAstikyaM brahmakarma svabhAvajam || 42 ||
shauryaM tejo dhRRitirdAkShyaM yuddhe chApyapalAyanam |
dAnamIshvarabhAvashcha kShAtraM karma svabhAvajam || 43 ||
kRRiShigaurakShyavANijyaM vaishyakarma svabhAvajam |
paricharyAtmakaM karma shUdrasyApi svabhAvajam || 44 ||
sve sve karmaNyabhirataH saMsiddhiM labhate naraH |
svakarmanirataH siddhiM yathA vindati tachChRRiNu || 45 ||
yataH pravRRittirbhUtAnAM yena sarvamidaM tatam |
svakarmaNA tamabhyarchya siddhiM vindati mAnavaH || 46 ||
shreyAnsvadharmo viguNaH paradharmotsvanuShThitAt |
svabhAvaniyataM karma kurvannApnoti kilbiSham || 47 ||
sahajaM karma kaunteya sadoShamapi na tyajet |
sarvArambhA hi doSheNa dhUmenAgnirivAvRRitAH || 48 ||
asaktabuddhiH sarvatra jitAtmA vigataspRRihaH |
naiShkarmyasiddhiM paramAM sannyAsenAdhigachChati || 49 ||
siddhiM prApto yathA brahma tathApnoti nibodha me |
samAsenaiva kaunteya niShThA j~nAnasya yA parA || 50 ||
buddhyA vishuddhayA yukto dhRRityAtmAnaM niyamya cha |
shabdAdInviShayAMstyaktvA rAgadveShau vyudasya cha || 51 ||
viviktasevI laghvAshI yatavAkkAyamAnasaH |
dhyAnayogaparo nityaM vairAgyaM samupAshritaH || 52 ||
aha~NkAraM balaM darpaM kAmaM krodhaM parigraham |
vimuchya nirmamaH shAnto brahmabhUyAya kalpate || 53 ||
brahmabhUtaH prasannAtmA na shochati na kA~NkShati |
samaH sarveShu bhUteShu madbhaktiM labhate parAm || 54 ||
bhaktyA mAmabhijAnAti yAvAnyashchAsmi tattvataH |
tato mAM tattvato j~nAtvA vishate tadanantaram || 55 ||
sarvakarmANyapi sadA kurvANo madvyapAshrayaH |
matprasAdAdavApnoti shAshvataM padamavyayam || 56 ||
chetasA sarvakarmANi mayi sannyasya matparaH |
buddhiyogamupAshritya machchittaH satataM bhava || 57 ||
machchittaH sarvadurgANi matprasAdAttariShyasi |
atha chettvamahaNkArAnna shroShyasi vinaNkShyasi || 58 ||
yadaha~NkAramAshritya na yotsya iti manyase |
mithyaiSha vyavasAyaste prakRRitistvAM niyokShyati || 59 ||
svabhAvajena kaunteya nibaddhaH svena karmaNA |
kartuM nechChasi yanmohAtkariShyasyavasho.api tat || 60 ||
IshvaraH sarvabhUtAnAM hRRiddeshe.arjuna tiShThati |
bhrAmayansarvabhUtAni yantrArUDhAni mAyayA || 61 ||
tameva sharaNaM gachCha sarvabhAvena bhArata |
tatprasAdAtparAM shAntiM sthAnaM prApsyasi shAshvatam || 62 ||
iti te j~nAnamAkhyAtaM guhyAdguhyataraM mayA |
vimRRishyaitadasheSheNa yathechChasi tathA kuru || 63 ||
sarvaguhyatamaM bhUyaH shRRiNu me paramaM vachaH |
iShTo.asi me dRRiDhamiti tato vakShyAmi te hitam || 64 ||
manmanA bhava madbhakto madyAjI mAM namaskuru |
mAmevaiShyasi satyaM te pratijAne priyo.asi me || 65 ||
sarvadharmAnparityajya mAmekaM sharaNaM vraja |
ahaM tvA sarvapApebhyo mokShayiShyAmi mA shuchaH || 66 ||
idaM te nAtapaskAya nAbhaktAya kadAchana |
na chAshushrUShave vAchyaM na cha mAM yo.abhyasUyati || 67 ||
ya imaM paramaM guhyaM madbhakteShvabhidhAsyati |
bhaktiM mayi parAM kRRitvA mAmevaiShyatyasaMshayaH || 68 ||
na cha tasmAnmanuShyeShu kashchinme priyakRRittamaH |
bhavitA na cha me tasmAdanyaH priyataro bhuvi || 69 ||
adhyeShyate cha ya imaM dharmyaM saMvAdamAvayoH |
jnAnayajnena tenAhamiShTaH syAmiti me matiH || 70 ||
shraddhAvAnanasUyashcha shRRiNuyAdapi yo naraH |
so.api muktaH shubhAఁllokAnprApnuyAtpuNyakarmaNAm || 71 ||
kachchidetachChrutaM pArtha tvayaikAgreNa chetasA |
kachchidajnAnasammohaH pranaShTaste dhananjaya || 72 ||
arjuna uvAcha
naShTo mohaH smRRitirlabdhA tvatprasAdAnmayAchyuta |
sthito.asmi gatasandehaH kariShye vachanaM tava || 73 ||
sa~njaya uvAcha
ityahaM vAsudevasya pArthasya cha mahAtmanaH |
saMvAdamimamashrauShamadbhutaM romaharShaNam || 74 ||
vyAsaprasAdAchChrutavAnetadguhyamahaM param |
yogaM yogeshvarAtkRRiShNAtsAkShAtkathayataH svayam || 75 ||
rAjansaMsmRRitya saMsmRRitya saMvAdamimamadbhutam |
keshavArjunayoH puNyaM hRRiShyAmi cha muhurmuhuH || 76 ||
tachcha saMsmRRitya saMsmRRitya rUpamatyadbhutaM hareH |
vismayo me mahAnrAjanhRRiShyAmi cha punaH punaH || 77 ||
yatra yogeshvaraH kRRiShNo yatra pArtho dhanurdharaH |
tatra shrIrvijayo bhUtirdhruvA nItirmatirmama || 78 ||
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyAM yogashAstre
shrIkRRiShNArjunasaMvAde mokShasannyAsayogo nAmAShTAdasho.adhyAyaH || 18 ||
