Srimad Bhagawad Gita Chapter 18
Srimad Bhagawad Gita Chapter 18
Srimad Bhagawad Gita Chapter 18
shrImadbhagavadgItA mUlam - aShTAdasho.adhyAyaH
OM shrI paramAtmane namaH
atha aShTAdasho.adhyAyaH |
mokShasannyAsayogaH
arjuna uvAcha
sannyAsasya mahAbAho tattvamichChAmi veditum |
tyAgasya cha hRRiShIkesha pRRithakkeshiniShUdana || 1 ||
shrIbhagavAnuvAcha
kAmyAnAM karmaNAM nyAsaM sannyAsaM kavayo viduH |
sarvakarmaphalatyAgaM prAhustyAgaM vichakShaNAH || 2 ||
tyAjyaM doShavadityeke karma prAhurmanIShiNaH |
yaj~nadAnatapaHkarma na tyAjyamiti chApare || 3 ||
nishchayaM shRRiNu me tatra tyAge bharatasattama |
tyAgo hi puruShavyAghra trividhaH samprakIrtitaH || 4 ||
yaj~nadAnatapaHkarma na tyAjyaM kAryameva tat |
yaj~no dAnaM tapashchaiva pAvanAni manIShiNAm || 5 ||
etAnyapi tu karmANi sa~NgaM tyaktvA phalAni cha |
kartavyAnIti me pArtha nishchitaM matamuttamam || 6 ||
niyatasya tu sannyAsaH karmaNo nopapadyate |
mohAttasya parityAgastAmasaH parikIrtitaH || 7 ||
duHkhamityeva yatkarma kAyakleshabhayAttyajet |
sa kRRitvA rAjasaM tyAgaM naiva tyAgaphalaM labhet || 8 ||
kAryamityeva yatkarma niyataM kriyate.arjuna |
sa~NgaM tyaktvA phalaM chaiva sa tyAgaH sAttviko mataH || 9 ||
na dveShTyakushalaM karma kushale nAnuShajjate |
tyAgI sattvasamAviShTo medhAvI ChinnasaMshayaH || 10 ||
na hi dehabhRRitA shakyaM tyaktuM karmANyasheShataH |
yastu karmaphalatyAgI sa tyAgItyabhidhIyate || 11 ||
aniShTamiShTaM mishraM cha trividhaM karmaNaH phalam |
bhavatyatyAginAM pretya na tu sannyAsinAM kvachit || 12 ||
pa~nchaitAni mahAbAho kAraNAni nibodha me |
sA~Nkhye kRRitAnte proktAni siddhaye sarvakarmaNAm || 13 ||
adhiShThAnaM tathA kartA karaNaM cha pRRithagvidham |
vividhAshcha pRRithakcheShTA daivaM chaivAtra pa~nchamam || 14 ||
sharIravA~Nmanobhiryatkarma prArabhate naraH |
nyAyyaM vA viparItaM vA pa~nchaite tasya hetavaH || 15 ||
tatraivaM sati kartAramAtmAnaM kevalaM tu yaH |
pashyatyakRRitabuddhitvAnna sa pashyati durmatiH || 16 ||
yasya nAha~NkRRito bhAvo buddhiryasya na lipyate |
hatvA.api sa imA.NllokAnna hanti na nibadhyate || 17 ||
jnAnaM jneyaM parij~nAtA trividhA karmachodanA |
karaNaM karma karteti trividhaH karmasa~NgrahaH || 18 ||
j~nAnaM karma cha kartA cha tridhaiva guNabhedataH |
prochyate guNasa~NkhyAne yathAvachChRRiNu tAnyapi || 19 ||
sarvabhUteShu yenaikaM bhAvamavyayamIkShate |
avibhaktaM vibhakteShu tajj~nAnaM viddhi sAttvikam || 20 ||
pRRithaktvena tu yajj~nAnaM nAnAbhAvAnpRRithagvidhAn |
vetti sarveShu bhUteShu tajj~nAnaM viddhi rAjasam || 21 ||
yattu kRRitsnavadekasminkArye saktamahaitukam |
atattvArthavadalpaM cha tattAmasamudAhRRitam || 22 ||
niyataM sa~NgarahitamarAgadveShataH kRRitam |
aphalaprepsunA karma yattatsAttvikamuchyate || 23 ||
yattu kAmepsunA karma sAha~NkAreNa vA punaH |
kriyate bahulAyAsaM tadrAjasamudAhRRitam || 24 ||
anubandhaM kShayaM hiMsAmanapekShya cha pauruSham |
mohAdArabhyate karma yattattAmasamuchyate || 25 ||
muktasa~Ngo.anahaMvAdI dhRRityutsAhasamanvitaH |
siddhyasiddhyornirvikAraH kartA sAttvika uchyate || 26 ||
rAgI karmaphalaprepsurlubdho hiMsAtmako.ashuchiH |
harShashokAnvitaH kartA rAjasaH parikIrtitaH || 27 ||
ayuktaH prAkRRitaH stabdhaH shaTho naiShkRRitiko.alasaH |
viShAdI dIrghasUtrI cha kartA tAmasa uchyate || 28 ||
buddherbhedaM dhRRiteshchaiva guNatastrividhaM shRRiNu |
prochyamAnamasheSheNa pRRithaktvena dhana~njaya || 29 ||
pravRRittiM cha nivRRittiM cha kAryAkArye bhayAbhaye |
bandhaM mokShaM cha yA vetti buddhiH sA pArtha sAttvikI || 30 ||
yayA dharmamadharmaM cha kAryaM chAkAryameva cha |
ayathAvatprajAnAti buddhiH sA pArtha rAjasI || 31 ||
adharmaM dharmamiti yA manyate tamasAvRRitA |
sarvArthAnviparItAMshcha buddhiH sA pArtha tAmasI || 32 ||
dhRRityA yayA dhArayate manaHprANendriyakriyAH |
yogenAvyabhichAriNyA dhRRitiH sA pArtha sAttvikI || 33 ||
yayA tu dharmakAmArthAndhRRityA dhArayate.arjuna |
prasaNgena phalAkANkShI dhRRitiH sA pArtha rAjasI || 34 ||
yayA svapnaM bhayaM shokaM viShAdaM madameva cha |
na vimu~nchati durmedhA dhRRitiH sA pArtha tAmasI || 35 ||
sukhaM tvidAnIM trividhaM shRRiNu me bharatarShabha |
abhyAsAdramate yatra duHkhAntaM cha nigachChati || 36 ||
yattadagre viShamiva pariNAme.amRRitopamam |
tatsukhaM sAttvikaM proktamAtmabuddhiprasAdajam || 37 ||
viShayendriyasaMyogAdyattadagre.amRRitopamam |
pariNAme viShamiva tatsukhaM rAjasaM smRRitam || 38 ||
yadagre chAnubandhe cha sukhaM mohanamAtmanaH |
nidrAlasyapramAdotthaM tattAmasamudAhRRitam || 39 ||
na tadasti pRRithivyAM vA divi deveShu vA punaH |
sattvaM prakRRitijairmuktaM yadebhiH syAttribhirguNaiH || 40 ||
brAhmaNakShatriyavishAM shUdrANAM cha parantapa |
karmANi pravibhaktAni svabhAvaprabhavairguNaiH || 41 ||
shamo damastapaH shauchaM kShAntirArjavameva cha |
jnAnaM vijnAnamAstikyaM brahmakarma svabhAvajam || 42 ||
shauryaM tejo dhRRitirdAkShyaM yuddhe chApyapalAyanam |
dAnamIshvarabhAvashcha kShAtraM karma svabhAvajam || 43 ||
kRRiShigaurakShyavANijyaM vaishyakarma svabhAvajam |
paricharyAtmakaM karma shUdrasyApi svabhAvajam || 44 ||
sve sve karmaNyabhirataH saMsiddhiM labhate naraH |
svakarmanirataH siddhiM yathA vindati tachChRRiNu || 45 ||
yataH pravRRittirbhUtAnAM yena sarvamidaM tatam |
svakarmaNA tamabhyarchya siddhiM vindati mAnavaH || 46 ||
shreyAnsvadharmo viguNaH paradharmotsvanuShThitAt |
svabhAvaniyataM karma kurvannApnoti kilbiSham || 47 ||
sahajaM karma kaunteya sadoShamapi na tyajet |
sarvArambhA hi doSheNa dhUmenAgnirivAvRRitAH || 48 ||
asaktabuddhiH sarvatra jitAtmA vigataspRRihaH |
naiShkarmyasiddhiM paramAM sannyAsenAdhigachChati || 49 ||
siddhiM prApto yathA brahma tathApnoti nibodha me |
samAsenaiva kaunteya niShThA j~nAnasya yA parA || 50 ||
buddhyA vishuddhayA yukto dhRRityAtmAnaM niyamya cha |
shabdAdInviShayAMstyaktvA rAgadveShau vyudasya cha || 51 ||
viviktasevI laghvAshI yatavAkkAyamAnasaH |
dhyAnayogaparo nityaM vairAgyaM samupAshritaH || 52 ||
aha~NkAraM balaM darpaM kAmaM krodhaM parigraham |
vimuchya nirmamaH shAnto brahmabhUyAya kalpate || 53 ||
brahmabhUtaH prasannAtmA na shochati na kA~NkShati |
samaH sarveShu bhUteShu madbhaktiM labhate parAm || 54 ||
bhaktyA mAmabhijAnAti yAvAnyashchAsmi tattvataH |
tato mAM tattvato j~nAtvA vishate tadanantaram || 55 ||
sarvakarmANyapi sadA kurvANo madvyapAshrayaH |
matprasAdAdavApnoti shAshvataM padamavyayam || 56 ||
chetasA sarvakarmANi mayi sannyasya matparaH |
buddhiyogamupAshritya machchittaH satataM bhava || 57 ||
machchittaH sarvadurgANi matprasAdAttariShyasi |
atha chettvamahaNkArAnna shroShyasi vinaNkShyasi || 58 ||
yadaha~NkAramAshritya na yotsya iti manyase |
mithyaiSha vyavasAyaste prakRRitistvAM niyokShyati || 59 ||
svabhAvajena kaunteya nibaddhaH svena karmaNA |
kartuM nechChasi yanmohAtkariShyasyavasho.api tat || 60 ||
IshvaraH sarvabhUtAnAM hRRiddeshe.arjuna tiShThati |
bhrAmayansarvabhUtAni yantrArUDhAni mAyayA || 61 ||
tameva sharaNaM gachCha sarvabhAvena bhArata |
tatprasAdAtparAM shAntiM sthAnaM prApsyasi shAshvatam || 62 ||
iti te j~nAnamAkhyAtaM guhyAdguhyataraM mayA |
vimRRishyaitadasheSheNa yathechChasi tathA kuru || 63 ||
sarvaguhyatamaM bhUyaH shRRiNu me paramaM vachaH |
iShTo.asi me dRRiDhamiti tato vakShyAmi te hitam || 64 ||
manmanA bhava madbhakto madyAjI mAM namaskuru |
mAmevaiShyasi satyaM te pratijAne priyo.asi me || 65 ||
sarvadharmAnparityajya mAmekaM sharaNaM vraja |
ahaM tvA sarvapApebhyo mokShayiShyAmi mA shuchaH || 66 ||
idaM te nAtapaskAya nAbhaktAya kadAchana |
na chAshushrUShave vAchyaM na cha mAM yo.abhyasUyati || 67 ||
ya imaM paramaM guhyaM madbhakteShvabhidhAsyati |
bhaktiM mayi parAM kRRitvA mAmevaiShyatyasaMshayaH || 68 ||
na cha tasmAnmanuShyeShu kashchinme priyakRRittamaH |
bhavitA na cha me tasmAdanyaH priyataro bhuvi || 69 ||
adhyeShyate cha ya imaM dharmyaM saMvAdamAvayoH |
jnAnayajnena tenAhamiShTaH syAmiti me matiH || 70 ||
shraddhAvAnanasUyashcha shRRiNuyAdapi yo naraH |
so.api muktaH shubhAఁllokAnprApnuyAtpuNyakarmaNAm || 71 ||
kachchidetachChrutaM pArtha tvayaikAgreNa chetasA |
kachchidajnAnasammohaH pranaShTaste dhananjaya || 72 ||
arjuna uvAcha
naShTo mohaH smRRitirlabdhA tvatprasAdAnmayAchyuta |
sthito.asmi gatasandehaH kariShye vachanaM tava || 73 ||
sa~njaya uvAcha
ityahaM vAsudevasya pArthasya cha mahAtmanaH |
saMvAdamimamashrauShamadbhutaM romaharShaNam || 74 ||
vyAsaprasAdAchChrutavAnetadguhyamahaM param |
yogaM yogeshvarAtkRRiShNAtsAkShAtkathayataH svayam || 75 ||
rAjansaMsmRRitya saMsmRRitya saMvAdamimamadbhutam |
keshavArjunayoH puNyaM hRRiShyAmi cha muhurmuhuH || 76 ||
tachcha saMsmRRitya saMsmRRitya rUpamatyadbhutaM hareH |
vismayo me mahAnrAjanhRRiShyAmi cha punaH punaH || 77 ||
yatra yogeshvaraH kRRiShNo yatra pArtho dhanurdharaH |
tatra shrIrvijayo bhUtirdhruvA nItirmatirmama || 78 ||
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyAM yogashAstre
shrIkRRiShNArjunasaMvAde mokShasannyAsayogo nAmAShTAdasho.adhyAyaH || 18 ||
About This Stotram
Srimad Bhagawad Gita Chapter 18
Sanskrit Title: श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - अष्टादशोऽध्यायः
IAST Transliteration:
Overview
Chapter 18 of the Bhagavad Gita is of paramount importance as it serves as the concluding discourse, synthesizing all the preceding teachings. It elaborates on the concept of 'tyaga' (renunciation) and 'sannyasa' (renunciation of action and its fruits), distinguishing between different types of renunciation based on the three gunas (sattva, rajas, tamas). Lord Krishna clarifies that true renunciation is not the abandonment of all actions, but the renunciation of the desire for the fruits of actions. This chapter provides a comprehensive understanding of the nature of the Self, the Supreme Being, the universe, and the path to ultimate freedom. It emphasizes the importance of performing one's prescribed duties with detachment and devotion, ultimately leading to spiritual liberation. The chapter also delves into the three types of knowledge, actions, doers, intellects, determination, and happiness, all categorized according to the three gunas, offering a complete framework for spiritual understanding and practice.
Details
| Attribute | Information |
|---|---|
| Deity | Krishna |
| Author | Vyasa |
| Type | Chapter |
| Category | Gita |
| Number of Verses | 79 |
| Origin | This stotram is the eighteenth and final chapter of the Srimad Bhagavad Gita, a foundational scripture in Hinduism. The Bhagavad Gita is part of the epic Mahabharata, specifically within the Bhishma Parva. It is believed to have been composed by the Srimant Ved Vyas, traditionally considered the compiler of the Vedas and the author of the Mahabharata. The exact date of composition is uncertain, but it is generally placed within the period of the Mahabharata's formation, likely between the 5th and 2nd centuries BCE. This chapter, titled 'Moksha Sannyasa Yoga' (The Yoga of Renunciation for Liberation), is the culmination of the Bhagavad Gita's teachings, summarizing and elaborating on the concepts of renunciation (sannyasa) and abandonment (tyaga) as pathways to liberation (moksha). It concludes the dialogue between Lord Krishna and Arjuna. |
Benefits of Recitation
- Attainment of liberation (Moksha)
- Understanding the true nature of renunciation and action
- Discernment between sattvic, rajasic, and tamasic qualities
- Knowledge of the three types of happiness
- Realization of the Supreme Being
Best Time to Recite
Daily recitation, especially in the morning or evening. Particularly beneficial during periods of introspection, spiritual seeking, or when facing difficult decisions. It is also recited during religious ceremonies and festivals related to the Bhagavad Gita.
Historical Context
Chapter 18 is the final chapter of the Srimad Bhagavad Gita, which is embedded within the epic Mahabharata. The Mahabharata is attributed to the Srimant Ved Vyas. The dialogue between Lord Krishna and Arjuna takes place on the battlefield of Kurukshetra just before the start of the great war. This chapter encapsulates the essence of the Gita's teachings, providing a definitive conclusion to the philosophical and spiritual discourse. It is considered a distillation of Vedic and Upanishadic wisdom, presented in an accessible narrative form. The concepts discussed, such as the gunas and their influence on human nature and actions, have had a and lasting impact on Indian philosophy and spirituality.
Alternate Names
- Moksha Sannyasa Yoga
- The Yoga of Renunciation for Liberation
Related Stotrams
- Srimad Bhagawad Gita Chapter 1
- Srimad Bhagawad Gita Chapter 2
- Srimad Bhagawad Gita Chapter 15
Last Updated: 2025-12-01