ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാ മൂലമ് - ത്രയോദശോഽധ്യായഃ

ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാ മൂലമ് - ത്രയോദശോഽധ്യായഃ

ശ്ലോക 1

ഓം ശ്രീ പരമാത്മനേ നമഃ

അഥ ത്രയോദശോഽധ്യായഃ ।

ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞവിഭാഗയോഗഃ

ശ്രീഭഗവാനുവാച

ഇദം ശരീരം കൌന്തേയ ക്ഷേത്രമിത്യഭിധീയതേ ।

ഏതദ്യോ വേത്തി തം പ്രാഹുഃ ക്ഷേത്രജ്ഞ ഇതി തദ്വിദഃ

ശ്ലോക 2

ക്ഷേത്രജ്ഞം ചാപി മാം വിദ്ധി സര്വക്ഷേത്രേഷു ഭാരത ।

ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞയോര്ജ്ഞാനം യത്തജ്ജ്ഞാനം മതം മമ

॥ 1 ॥

ശ്ലോക 3

തത്ക്ഷേത്രം യച്ച യാദൃക്ച യദ്വികാരി യതശ്ച യത് ।

സ ച യോ യത്പ്രഭാവശ്ച തത്സമാസേന മേ ശൃണു

॥ 2 ॥

ശ്ലോക 4

ഋഷിഭിര്ബഹുധാ ഗീതം ഛന്ദോഭിര്വിവിധൈഃ പൃഥക് ।

ബ്രഹ്മസൂത്രപദൈശ്ചൈവ ഹേതുമദ്ഭിര്വിനിശ്ചിതൈഃ

॥ 3 ॥

ശ്ലോക 5

മഹാഭൂതാന്യഹങ്കാരോ ബുദ്ധിരവ്യക്തമേവ ച ।

ഇന്ദ്രിയാണി ദശൈകം ച പഞ്ച ചേന്ദ്രിയഗോചരാഃ

॥ 4 ॥

ശ്ലോക 6

ഇച്ഛാ ദ്വേഷഃ സുഖം ദുഃഖം സങ്ഘാതശ്ചേതനാ ധൃതിഃ ।

ഏതത്ക്ഷേത്രം സമാസേന സവികാരമുദാഹൃതമ്

॥ 5 ॥

ശ്ലോക 7

അമാനിത്വമദമ്ഭിത്വമഹിംസാ ക്ഷാന്തിരാര്ജവമ് ।

ആചാര്യോപാസനം ശൌചം സ്ഥൈര്യമാത്മവിനിഗ്രഹഃ

॥ 6 ॥

ശ്ലോക 8

ഇന്ദ്രിയാര്ഥേഷു വൈരാഗ്യമനഹങ്കാര ഏവ ച ।

ജന്മ-മൃത്യു-ജരാ-വ്യാധി-ദുഃഖദോഷാനുദര്ശനമ്

॥ 7 ॥

ശ്ലോക 9

അസക്തിരനഭിഷ്വങ്ഗഃ പുത്രദാരഗൃഹാദിഷു ।

നിത്യം ച സമചിത്തത്വ-മിഷ്ടാനിഷ്ടോപപത്തിഷു

॥ 8 ॥

ശ്ലോക 10

മയി ചാനന്യയോഗേന ഭക്തിരവ്യഭിചാരിണീ ।

വിവിക്തദേശസേവിത്വ-മരതിര്ജനസംസദി

॥ 9 ॥

ശ്ലോക 11

അധ്യാത്മജ്ഞാനനിത്യത്വം തത്ത്വജ്ഞാനാര്ഥദര്ശനമ് ।

ഏതജ്ജ്ഞാനമിതി പ്രോക്തമജ്ഞാനം യദതോഽന്യഥാ

॥ 10 ॥

ശ്ലോക 12

ജ്ഞേയം യത്തത്പ്രവക്ഷ്യാമി യജ്ജ്ഞാത്വാമൃതമശ്നുതേ ।

അനാദിമത്പരം ബ്രഹ്മ ന സത്തന്നാസദുച്യതേ

॥ 11 ॥

ശ്ലോക 13

സര്വതഃപാണിപാദം തത്സര്വതോഽക്ഷിശിരോമുഖമ് ।

സര്വതഃശ്രുതിമല്ലോകേ സര്വമാവൃത്യ തിഷ്ഠതി

॥ 12 ॥

ശ്ലോക 14

സര്വേന്ദ്രിയഗുണാഭാസം സര്വേന്ദ്രിയവിവര്ജിതമ് ।

അസക്തം സര്വഭൃച്ചൈവ നിര്ഗുണം ഗുണഭോക്തൃ ച

॥ 13 ॥

ശ്ലോക 15

ബഹിരന്തശ്ച ഭൂതാനാമചരം ചരമേവ ച ।

സൂക്ഷ്മത്വാത്തദവിജ്ഞേയം ദൂരസ്ഥം ചാന്തികേ ച തത്

॥ 14 ॥

ശ്ലോക 16

അവിഭക്തം ച ഭൂതേഷു വിഭക്തമിവ ച സ്ഥിതമ് ।

ഭൂതഭര്തൃ ച തജ്ജ്ഞേയം ഗ്രസിഷ്ണു പ്രഭവിഷ്ണു ച

॥ 15 ॥

ശ്ലോക 17

ജ്യോതിഷാമപി തജ്ജ്യോതിസ്തമസഃ പരമുച്യതേ ।

ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം ജ്ഞാനഗമ്യം ഹൃദി സര്വസ്യ വിഷ്ഠിതമ്

॥ 16 ॥

ശ്ലോക 18

ഇതി ക്ഷേത്രം തഥാ ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം ചോക്തം സമാസതഃ ।

മദ്ഭക്ത ഏതദ്വിജ്ഞായ മദ്ഭാവായോപപദ്യതേ

॥ 17 ॥

ശ്ലോക 19

പ്രകൃതിം പുരുഷം ചൈവ വിദ്ധ്യനാദി ഉഭാവപി ।

വികാരാംശ്ച ഗുണാംശ്ചൈവ വിദ്ധി പ്രകൃതിസമ്ഭവാന്

॥ 18 ॥

ശ്ലോക 20

കാര്യകാരണകര്തൃത്വേ ഹേതുഃ പ്രകൃതിരുച്യതേ ।

പുരുഷഃ സുഖദുഃഖാനാം ഭോക്തൃത്വേ ഹേതുരുച്യതേ

॥ 19 ॥

ശ്ലോക 21

പുരുഷഃ പ്രകൃതിസ്ഥോ ഹി ഭുങ്ക്തേ പ്രകൃതിജാന്ഗുണാന് ।

കാരണം ഗുണസങ്ഗോഽസ്യ സദസദ്യോനിജന്മസു

॥ 20 ॥

ശ്ലോക 22

ഉപദ്രഷ്ടാനുമന്താ ച ഭര്താ ഭോക്താ മഹേശ്വരഃ ।

പരമാത്മേതി ചാപ്യുക്തോ ദേഹേഽസ്മിന്പുരുഷഃ പരഃ

॥ 21 ॥

ശ്ലോക 23

യ ഏവം വേത്തി പുരുഷം പ്രകൃതിം ച ഗുണൈഃ സഹ ।

സര്വഥാ വര്തമാനോഽപി ന സ ഭൂയോഽഭിജായതേ

॥ 22 ॥

ശ്ലോക 24

ധ്യാനേനാത്മനി പശ്യന്തി കേചിദാത്മാനമാത്മനാ ।

അന്യേ സാങ്ഖ്യേന യോഗേന കര്മയോഗേന ചാപരേ

॥ 23 ॥

ശ്ലോക 25

അന്യേ ത്വേവമജാനന്തഃ ശ്രുത്വാന്യേഭ്യ ഉപാസതേ ।

തേഽപി ചാതിതരന്ത്യേവ മൃത്യും ശ്രുതിപരായണാഃ

॥ 24 ॥

ശ്ലോക 26

യാവത്സഞ്ജായതേ കിഞ്ചിത്സത്ത്വം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് ।

ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞസംയോഗാത്തദ്വിദ്ധി ഭരതര്ഷഭ

॥ 25 ॥

ശ്ലോക 27

സമം സര്വേഷു ഭൂതേഷു തിഷ്ഠന്തം പരമേശ്വരമ് ।

വിനശ്യത്സ്വവിനശ്യന്തം യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി

॥ 26 ॥

ശ്ലോക 28

സമം പശ്യന്ഹി സര്വത്ര സമവസ്ഥിതമീശ്വരമ് ।

ന ഹിനസ്ത്യാത്മനാത്മാനം തതോ യാതി പരാം ഗതിമ്

॥ 27 ॥

ശ്ലോക 29

പ്രകൃത്യൈവ ച കര്മാണി ക്രിയമാണാനി സര്വശഃ ।

യഃ പശ്യതി തഥാത്മാനമകര്താരം സ പശ്യതി

॥ 28 ॥

ശ്ലോക 30

യദാ ഭൂതപൃഥഗ്ഭാവ-മേകസ്ഥമനുപശ്യതി ।

തത ഏവ ച വിസ്താരം ബ്രഹ്മ സമ്പദ്യതേ തദാ

॥ 29 ॥

ശ്ലോക 31

അനാദിത്വാന്നിര്ഗുണത്വാ-ത്പരമാത്മായമവ്യയഃ ।

ശരീരസ്ഥോഽപി കൌന്തേയ ന കരോതി ന ലിപ്യതേ

॥ 30 ॥

ശ്ലോക 32

യഥാ സര്വഗതം സൌക്ഷ്മ്യാദാകാശം നോപലിപ്യതേ ।

സര്വത്രാവസ്ഥിതോ ദേഹേ തഥാത്മാ നോപലിപ്യതേ

॥ 31 ॥

ശ്ലോക 33

യഥാ പ്രകാശയത്യേകഃ കൃത്സ്നം ലോകമിമം രവിഃ ।

ക്ഷേത്രം ക്ഷേത്രീ തഥാ കൃത്സ്നം പ്രകാശയതി ഭാരത

॥ 32 ॥

ശ്ലോക 34

ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞയോ-രേവമന്തരം ജ്ഞാനചക്ഷുഷാ ।

ഭൂതപ്രകൃതിമോക്ഷം ച യേ വിദുര്യാന്തി തേ പരമ്

॥ 33 ॥

ശ്ലോക 35

ഓം തത്സദിതി ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാസൂപനിഷത്സു ബ്രഹ്മവിദ്യായാം യോഗശാസ്ത്രേ

ശ്രീകൃഷ്ണാര്ജുനസംവാദേ ക്ഷേത്രക്ഷേത്രജ്ഞവിഭാഗയോഗോ നാമ ത്രയോദശോഽധ്യായഃ

॥ 34 ॥

ശ്ലോക 36