Soundarya Lahari
Soundarya Lahari
Soundarya Lahari
saundarya laharI
prathama bhAgaH - Ananda lahari
bhumauskhalita pAdAnAM bhUmirevA valambanam |
tvayI jAtA parAdhAnAM tvameva sharaNaM shive ||
shivaH shaktyA yukto yadi bhavati shaktaH prabhavituM
na chedevaM devo na khalu kushalaH spanditumapi |
atastvAmArAdhyAM hariharaviri~nchAdibhirapi
praNantuM stotuM vA kathamakRRitapuNyaH prabhavati || 1 ||
tanIyAMsaM pAMsuM tava charaNapa~NkeruhabhavaM
virinchissanchinvan virachayati lokAnavikalam |
vahatyenaM shauriH kathamapi sahasreNa shirasAM
harassa~NkShudyainaM bhajati bhasitoddhUlanavidhim || 2 ||
avidyAnAmanta-stimira-mihiradvIpanagarI
jaDAnAM chaitanya-stabaka-makaranda-srutijharI |
daridrANAM chintAmaNiguNanikA janmajaladhau
nimagnAnAM daMShTrA muraripu-varAhasya bhavati || 3 ||
tvadanyaH pANibhyAmabhayavarado daivatagaNaH
tvamekA naivAsi prakaTitavarAbhItyabhinayA |
bhayAt trAtuM dAtuM phalamapi cha vA~nChAsamadhikaM
sharaNye lokAnAM tava hi charaNAveva nipuNau || 4 ||
haristvAmArAdhya praNatajanasaubhAgyajananIM
purA nArI bhUtvA puraripumapi kShobhamanayat |
smaro.api tvAM natvA ratinayanalehyena vapuShA
munInAmapyantaH prabhavati hi mohAya mahatAm || 5 ||
dhanuH pauShpaM maurvI madhukaramayI pa~ncha vishikhAH
vasantaH sAmanto malayamarudAyodhanarathaH |
tathApyekaH sarvaM himagirisute kAmapi kRRipAm
apANgAtte labdhvA jagadida-manaNgo vijayate || 6 ||
kvaNatkA~nchIdAmA karikalabhakumbhastananatA
parikShINA madhye pariNatasharachchandravadanA |
dhanurbANAn pAshaM sRRiNimapi dadhAnA karatalaiH
purastAdAstAM naH puramathiturAhopuruShikA || 7 ||
sudhAsindhormadhye suraviTapivATIparivRRite
maNidvIpe nIpopavanavati chintAmaNigRRihe |
shivAkAre manche paramashivaparyaNkanilayAM
bhajanti tvAM dhanyAH katichana chidAnandalaharIm || 8 ||
mahIM mUlAdhAre kamapi maNipUre hutavahaM
sthitaM svAdhiShThAne hRRidi marutamAkAshamupari |
mano.api bhrUmadhye sakalamapi bhitvA kulapathaM
sahasrAre padme saha rahasi patyA viharase || 9 ||
sudhAdhArAsAraishcharaNayugalAntarvigalitaiH
prapanchaM sinchantI punarapi rasAmnAyamahasaH |
avApya svAM bhUmiM bhujaganibhamadhyuShTavalayaM
svamAtmAnaM kRRitvA svapiShi kulakuNDe kuhariNi || 10 ||
chaturbhiH shrIkaNThaiH shivayuvatibhiH pa~nchabhirapi
prabhinnAbhiH shambhornavabhirapi mUlaprakRRitibhiH |
chatushchatvAriMshadvasudalakalAshratrivalaya- [trayashchatvAri]
trirekhAbhiH sArdhaM tava sharaNakoNAH pariNatAH || 11 || [charaNakoNAH, bhavanakiNAH]
tvadIyaM saundaryaM tuhinagirikanye tulayituM
kavIndrAH kalpante kathamapi viri~nchiprabhRRitayaH |
yadAlokautsukyAdamaralalanA yAnti manasA
tapobhirduShprApAmapi girishasAyujyapadavIm || 12 ||
naraM varShIyAMsaM nayanavirasaM narmasu jaDaM
tavApA~NgAloke patitamanudhAvanti shatashaH |
galadveNIbandhAH kuchakalashavisrastasichayA
haThAt truTyatkA~nchyo vigalitadukUlA yuvatayaH || 13 ||
kShitau ShaTpanchAshad dvisamadhikapanchAshadudake
hutAshe dvAShaShTishchaturadhikapa~nchAshadanile |
divi dviShShaTtriMshanmanasi cha chatuShShaShTiriti ye
mayUkhAsteShAmapyupari tava pAdAmbujayugam || 14 ||
sharajjyotsnAshuddhAM shashiyutajaTAjUTamakuTAM
varatrAsatrANasphaTikaghaTikApustakakarAm |
sakRRinna tvA natvA kathamiva satAM sannnidadhate
madhukShIradrAkShAmadhurimadhurINAH bhaNitayaH || 15|| [phaNitayaH]
kavIndrANAM chetaHkamalavanabAlAtaparuchiM
bhajante ye santaH katichidaruNAmeva bhavatIm |
virinchipreyasyAstaruNatarasha{}RRiNgAralaharI-
gabhIrAbhirvAgbhirvidadhati satAM ra~njanamamI || 16 ||
savitrIbhirvAchAM shashimaNishilAbha~NgaruchibhiH
vashinyAdyAbhistvAM saha janani sa~nchintayati yaH |
sa kartA kAvyAnAM bhavati mahatAM bha~NgiruchibhiH
vachobhirvAgdevIvadanakamalAmodamadhuraiH || 17 ||
tanuchChAyAbhiste taruNataraNishrIsaraNibhiH
divaM sarvAmurvImaruNimani magnAM smarati yaH |
bhavantyasya trasyadvanahariNashAlInanayanAH
sahorvashyA vashyAH kati kati na gIrvANagaNikAH || 18 ||
mukhaM binduM kRRitvA kuchayugamadhastasya tadadho
harArdhaM dhyAyedyo haramahiShi te manmathakalAm |
sa sadyaH sa~NkShobhaM nayati vanitA ityatilaghu
trilokImapyAshu bhramayati ravIndustanayugAm || 19 ||
kirantIma~NgebhyaH kiraNanikurambAmRRitarasaM
hRRidi tvAmAdhatte himakarashilAmUrtimiva yaH |
sa sarpANAM darpaM shamayati shakuntAdhipa iva
jvarapluShTAn dRRiShTyA sukhayati sudhAdhArasirayA || 20 ||
taTillekhAtanvIM tapanashashivaishvAnaramayIM
niShaNNAM ShaNNAmapyupari kamalAnAM tava kalAm |
mahApadmATavyAM mRRiditamalamAyena manasA
mahAntaH pashyanto dadhati paramAhlAdalaharIm || 21 ||
bhavAni tvaM dAse mayi vitara dRRiShTiM sakaruNA-
miti stotuM vA~nChan kathayati bhavAni tvamiti yaH |
tadaiva tvaM tasmai dishasi nijasAyujyapadavIM
mukundabrahmendrasphuTamakuTanIrAjitapadAm || 22 ||
tvayA hRRitvA vAmaM vapurapari-tRRiptena manasA
sharIrArdhaM shambhoraparamapi sha~Nke hRRitamabhUt |
yadetattvadrUpaM sakalamaruNAbhaM trinayanaM
kuchAbhyAmAnamraM kuTilashashichUDAlamakuTam || 23 ||
jagatsUte dhAtA hariravati rudraH kShapayate
tiraskurvannetatsvamapi vapurIshastirayati |
sadApUrvaH sarvaM tadidamanugRRihNAti cha shiva-
stavAj~nAmAlambya kShaNachalitayorbhrUlatikayoH || 24 ||
trayANAM devAnAM triguNajanitAnAM tava shive
bhavet pUjA pUjA tava charaNayoryA virachitA |
tathA hi tvatpAdodvahanamaNipIThasya nikaTe
sthitA hyete shashvanmukulitakarottaMsamakuTAH || 25 ||
virinchiH panchatvaM vrajati harirApnoti viratiM
vinAshaM kInAsho bhajati dhanado yAti nidhanam |
vitandrI mAhendrI vitatirapi sammIlitadRRishA
mahAsaMhAre.asmin viharati sati tvatpatirasau || 26 ||
japo jalpaH shilpaM sakalamapi mudrAvirachanA
gatiH prAdakShiNyakramaNamashanAdyAhutividhiH |
praNAmassaMveshassukhamakhilamAtmArpaNadRRishA
saparyAparyAyastava bhavatu yanme vilasitam || 27 ||
sudhAmapyAsvAdya pratibhayajarAmRRityuhariNIM
vipadyante vishve vidhishatamakhAdyA diviShadaH |
karAlaM yatkShvelaM kabalitavataH kAlakalanA
na shambhostanmUlaM tava janani tATa~NkamahimA || 28 ||
kirITaM vairi~nchaM parihara puraH kaiTabhabhidaH
kaThore koTIre skhalasi jahi jambhArimukuTam |
praNamreShveteShu prasabhamupayAtasya bhavanaM
bhavasyAbhyutthAne tava parijanoktirvijayate || 29 ||
svadehodbhUtAbhirghRRiNibhiraNimAdyAbhirabhito
niShevye nitye tvAmahamiti sadA bhAvayati yaH |
kimAshcharyaM tasya trinayanasamRRiddhiM tRRiNayato
mahAsaMvartAgnirvirachayati nirAjanavidhim || 30 ||
chatuShShaShTyA tantraiH sakalamatisandhAya bhuvanaM
sthitastattatsiddhiprasavaparatantraiH pashupatiH |
punastvannirbandhAdakhilapuruShArthaikaghaTanA-
svatantraM te tantraM kShititalamavAtItaradidam || 31 ||
shivaH shaktiH kAmaH kShitiratha raviH shItakiraNaH
smaro haMsaH shakrastadanu cha parAmAraharayaH |
amI hRRillekhAbhistisRRibhiravasAneShu ghaTitA
bhajante varNAste tava janani nAmAvayavatAm || 32 ||
smaraM yoniM lakShmIM tritayamidamAdau tava mano-
rnidhAyaike nitye niravadhimahAbhogarasikAH |
bhajanti tvAM chintAmaNigunanibaddhAkShavalayAH
shivAgnau juhvantaH surabhighRRitadhArAhutishataiH || 33 ||
sharIraM tvaM shambhoH shashimihiravakShoruhayugaM
tavAtmAnaM manye bhagavati navAtmAnamanagham |
atashsheShashsheShItyayamubhayasAdhAraNatayA
sthitaH sambandho vAM samarasaparAnandaparayoH || 34 ||
manastvaM vyoma tvaM marudasi marutsArathirasi
tvamApastvaM bhUmistvayi pariNatAyAM na hi param |
tvameva svAtmAnaM pariNamayituM vishvavapuShA
chidAnandAkAraM shivayuvati bhAvena bibhRRiShe || 35 ||
tavAj~nAchakrasthaM tapanashashikoTidyutidharaM
paraM shambhuM vande parimilitapArshvaM parachitA |
yamArAdhyan bhaktyA ravishashishuchInAmaviShaye
nirAloke.aloke nivasati hi bhAlokabhuvane || 36 ||
vishuddhau te shuddhasphaTikavishadaM vyomajanakaM
shivaM seve devImapi shivasamAnavyavasitAm |
yayoH kAntyA yAntyAH shashikiraNasArUpyasaraNe-
vidhUtAntardhvAntA vilasati chakorIva jagatI || 37 ||
samunmIlat saMvit kamalamakarandaikarasikaM
bhaje haMsadvandvaM kimapi mahatAM mAnasacharam |
yadAlApAdaShTAdashaguNitavidyApariNati-
ryadAdatte doShAd guNamakhilamadbhyaH paya iva || 38 ||
tava svAdhiShThAne hutavahamadhiShThAya nirataM
tamIDe saMvartaM janani mahatIM tAM cha samayAm |
yadAloke lokAn dahati mahati krodhakalite
dayArdrA yA dRRiShTiH shishiramupachAraM rachayati || 39 ||
taTittvantaM shaktyA timiraparipanthiphuraNayA
sphurannAnAratnAbharaNapariNaddhendradhanuSham |
tava shyAmaM meghaM kamapi maNipUraikasharaNaM
niSheve varShantaM haramihirataptaM tribhuvanam || 40 ||
tavAdhAre mUle saha samayayA lAsyaparayA
navAtmAnaM manye navarasamahAtANDavanaTam |
ubhAbhyAmetAbhyAmudayavidhimuddishya dayayA
sanAthAbhyAM jaj~ne janakajananImajjagadidam || 41 ||
dvitIya bhAgaH - saundarya laharI
gatairmANikyatvaM gaganamaNibhiH sAndraghaTitaM
kirITaM te haimaM himagirisute kIrtayati yaH |
sa nIDeyachChAyAchChuraNashabalaM chandrashakalaM
dhanuH shaunAsIraM kimiti na nibadhnAti dhiShaNAm || 42 ||
dhunotu dhvAntaM nastulitadalitendIvaravanaM
ghanasnigdhashlakShNaM chikuranikurumbaM tava shive |
yadIyaM saurabhyaM sahajamupalabdhuM sumanaso
vasantyasmin manye valamathanavATIviTapinAm || 43 ||
tanotu kShemaM nastava vadanasaundaryalaharI-
parIvAhasrotaHsaraNiriva sImantasaraNiH |
vahantI sindUraM prabalakabarIbhAratimira-
dviShAM bRRindairbandIkRRitamiva navInArkakiraNam || 44 ||
arAlaiH svAbhAvyAdalikalabhasashrIbhiralakaiH
parItaM te vaktraM parihasati pa~Nkeruharuchim |
darasmere yasmin dashanaruchiki~njalkaruchire
sugandhau mAdyanti smaradahanachakShurmadhulihaH || 45 ||
lalATaM lAvaNyadyutivimalamAbhAti tava ya-
ddvitIyaM tanmanye makuTaghaTitaM chandrashakalam |
viparyAsanyAsAdubhayamapi sambhUya cha mithaH
sudhAlepasyUtiH pariNamati rAkAhimakaraH || 46 ||
bhruvau bhugne kinchidbhuvanabhayabhaNgavyasanini
tvadIye netrAbhyAM madhukararuchibhyAM dhRRitaguNam |
dhanurmanye savyetarakaragRRihItaM ratipateH
prakoShThe muShTau cha sthagayati nigUDhAntaramume || 47 ||
ahaH sUte savyaM tava nayanamarkAtmakatayA
triyAmAM vAmaM te sRRijati rajanInAyakatayA |
tRRitIyA te dRRiShTirdaradalitahemAmbujaruchiH
samAdhatte sandhyAM divasanishayorantaracharIm || 48 ||
vishAlA kalyANI sphuTaruchirayodhyA kuvalayaiH
kRRipAdhArAdhArA kimapi madhurAbhogavatikA |
avantI dRRiShTiste bahunagaravistAravijayA
dhruvaM tattannAmavyavaharaNayogyA vijayate || 49 ||
kavInAM sandarbhastabakamakarandaikarasikaM
kaTAkShavyAkShepabhramarakalabhau karNayugalam |
amu~nchantau dRRiShTvA tava navarasAsvAdataralA-
vasUyAsaMsargAdalikanayanaM ki~nchidaruNam || 50 ||
shive sha{}RRi~NgArArdrA taditarajane kutsanaparA
saroShA ga~NgAyAM girishacharite vismayavatI |
harAhibhyo bhItA sarasiruhasaubhAgyajananI (jayinI)
sakhIShu smerA te mayi jananI dRRiShTiH sakaruNA || 51 ||
gate karNAbhyarNaM garuta iva pakShmANi dadhatI
purAM bhettushchittaprashamarasavidrAvaNaphale |
ime netre gotrAdharapatikulottaMsakalike
tavAkarNAkRRiShTasmarasharavilAsaM kalayataH || 52 ||
vibhaktatraivarNyaM vyatikaritalIlA~njanatayA
vibhAti tvannetratritayamidamIshAnadayite |
punaH sraShTuM devAn druhiNaharirudrAnuparatAn
rajaH sattvaM bibhrattama iti guNAnAM trayamiva || 53 ||
pavitrIkartuM naH pashupatiparAdhInahRRidaye
dayAmitrairnetrairaruNadhavalashyAmaruchibhiH |
nadaH shoNo ga~NgA tapanatanayeti dhruvamamuM
trayANAM tIrthAnAmupanayasi sambhedamanagham || 54 ||
nimeShonmeShAbhyAM pralayamudayaM yAti jagatI
tavetyAhuH santo dharaNidhararAjanyatanaye |
tvadunmeShAjjAtaM jagadidamasheShaM pralayataH
paritrAtuM sha~Nke parihRRitanimeShAstava dRRishaH || 55 ||
tavAparNe karNejapanayanapaishunyachakitA
nilIyante toye niyatamanimeShAH shapharikAH |
iyaM cha shrIrbaddhachChadapuTakavATaM kuvalayam
jahAti pratyUShe nishi cha vighaTayya pravishati || 56 ||
dRRishA drAghIyasyA daradalitanIlotpalaruchA
davIyAMsaM dInaM snapaya kRRipayA mAmapi shive |
anenAyaM dhanyo bhavati na cha te hAniriyatA
vane vA harmye vA samakaranipAto himakaraH || 57 ||
arAlaM te pAlIyugalamagarAjanyatanaye
na keShAmAdhatte kusumasharakodaNDakutukam |
tirashchIno yatra shravaNapathamulla~Nghya vilasa-
nnapANgavyAsaNgo dishati sharasandhAnadhiShaNAm || 58 ||
sphuradgaNDAbhogapratiphalitatATa~NkayugalaM
chatushchakraM manye tava mukhamidaM manmatharatham |
yamAruhya druhyatyavanirathamarkenducharaNaM
mahAvIro mAraH pramathapataye sajjitavate || 59 ||
sarasvatyAH sUktIramRRitalaharIkaushalaharIH
pibantyAH sharvANi shravaNachulukAbhyAmaviralam |
chamatkArashlAghAchalitashirasaH kuNDalagaNo
jhaNatkAraistAraiH prativachanamAchaShTa iva te || 60 ||
asau nAsAvaMshastuhinagirivaMshadhvajapaTi
tvadIyo nedIyaH phalatu phalamasmAkamuchitam |
vahannantarmuktAH shishirataranishvAsagalitaM
samRRiddhyA yattAsAM bahirapi cha muktAmaNidharaH || 61 ||
prakRRityA raktAyAstava sudati dantachChadarucheH
pravakShye sAdRRishyaM janayatu phalaM vidrumalatA |
na bimbaM tadbimbapratiphalanarAgAdaruNitaM
tulAmadhyAroDhuM kathamiva vilajjeta kalayA || 62 ||
smitajyotsnAjAlaM tava vadanachandrasya pibatAM
chakorANAmAsIdatirasatayA cha~nchujaDimA |
ataste shItAMshoramRRitalaharImamlaruchayaH
pibanti svachChandaM nishi nishi bhRRishaM kA~njikadhiyA || 63 ||
avishrAntaM patyurguNagaNakathAmreDanajapA
japApuShpachChAyA tava janani jihvA jayati sA |
yadagrAsInAyAH sphaTikadRRiShadachChachChavimayI
sarasvatyA mUrtiH pariNamati mANikyavapuShA || 64 ||
raNe jitvA daityAnapahRRitashirastraiH kavachibhir-
nivRRittaishchaNDAMshatripuraharanirmAlyavimukhaiH |
vishAkhendropendraiH shashivishadakarpUrashakalA
vilIyante mAtastava vadanatAmbUlakabalAH || 65 ||
vipa~nchyA gAyantI vividhamapadAnaM pashupateH
tvayArabdhe vaktuM chalitashirasA sAdhuvachane |
tadIyairmAdhuryairapalapitatantrIkalaravAM
nijAM vINAM vANI nichulayati cholena nibhRRitam || 66 ||
karAgreNa spRRiShTaM tuhinagiriNA vatsalatayA
girIshenodastaM muhuradharapAnAkulatayA |
karagrAhyaM shambhormukhamukuravRRintaM girisute
katha~NkAraM brUmastava chibukamaupamyarahitam || 67 ||
bhujAshleShAn nityaM puradamayituH kaNTakavatI
tava grIvA dhatte mukhakamalanAlashriyamiyam |
svataH shvetA kAlAgurubahulajambAlamalinA
mRRiNAlIlAlityaM vahati yadadho hAralatikA || 68 ||
gale rekhAstisro gatigamakagItaikanipuNe
vivAhavyAnaddhapraguNaguNasa~NkhyApratibhuvaH |
virAjante nAnAvidhamadhurarAgAkarabhuvAM
trayANAM grAmANAM sthitiniyamasImAna iva te || 69 ||
mRRiNAlImRRidvInAM tava bhujalatAnAM chatasRRiNAM
chaturbhiH saundaryaM sarasijabhavaH stauti vadanaiH |
nakhebhyaH santrasyan prathamamathanAdandhakaripo-
shchaturNAM shIrShANAM samamabhayahastArpaNadhiyA || 70 ||
nakhAnAmuddyotairnavanalinarAgaM vihasatAM
karANAM te kAntiM kathaya kathayAmaH kathamume |
kayAchidvA sAmyaM bhajatu kalayA hanta kamalaM
yadi krIDallakShmIcharaNatalalAkShArasaChaNam || 71 ||
samaM devi skandadvipavadanapItaM stanayugaM
tavedaM naH khedaM haratu satataM prasnutamukham |
yadAlokyAsha~NkAkulitahRRidayo hAsajanakaH
svakumbhau herambaH parimRRishati hastena jhaDiti || 72 ||
amU te vakShojAvamRRitarasamANikyakutupau
na sandehaspando nagapatipatAke manasi naH |
pibantau tau yasmAdaviditavadhUsa~Ngarasikau
kumArAvadyApi dviradavadanakrau~nchadalanau || 73 ||
vahatyamba stamberamadanujakumbhaprakRRitibhiH
samArabdhAM muktAmaNibhiramalAM hAralatikAm |
kuchAbhogo bimbAdhararuchibhirantaH shabalitAM
pratApavyAmishrAM puradamayituH kIrtimiva te || 74 ||
tava stanyaM manye dharaNidharakanye hRRidayataH
payaHpArAvAraH parivahati sArasvatamiva |
dayAvatyA dattaM draviDashishurAsvAdya tava yat
kavInAM prauDhAnAmajani kamanIyaH kavayitA || 75 ||
harakrodhajvAlAvalibhiravalIDhena vapuShA
gabhIre te nAbhIsarasi kRRitasa~Ngo manasijaH |
samuttasthau tasmAdachalatanaye dhUmalatikA
janastAM jAnIte tava janani romAvaliriti || 76 ||
yadetat kAlindItanutaratara~NgAkRRiti shive
kRRishe madhye ki~nchijjanani tava yadbhAti sudhiyAm |
vimardAdanyo.anyaM kuchakalashayorantaragataM
tanUbhUtaM vyoma pravishadiva nAbhiM kuhariNIm || 77 ||
sthiro ga~NgAvartaH stanamukularomAvalilatA-
kalAvAlaM kuNDaM kusumasharatejohutabhujaH |
raterlIlAgAraM kimapi tava nAbhirgirisute
biladvAraM siddhergirishanayanAnAM vijayate || 78 ||
nisargakShINasya stanataTabhareNa klamajuSho
namanmUrternArItilaka shanakaistruTyata iva |
chiraM te madhyasya truTitataTinItIrataruNA
samAvasthAsthemno bhavatu kushalaM shailatanaye || 79 ||
kuchau sadyaHsvidyattaTaghaTitakUrpAsabhidurau
kaShantau dormUle kanakakalashAbhau kalayatA |
tava trAtuM bha~NgAdalamiti valagnaM tanubhuvA
tridhA naddhaM devi trivali lavalIvallibhiriva || 80 ||
gurutvaM vistAraM kShitidharapatiH pArvati nijA-
nnitambAdAchChidya tvayi haraNarUpeNa nidadhe |
ataste vistIrNo gururayamasheShAM vasumatIM
nitambaprAgbhAraH sthagayati laghutvaM nayati cha || 81 ||
karIndrANAM shuNDAn kanakakadalIkANDapaTalI-
mubhAbhyAmUrubhyAmubhayamapi nirjitya bhavatI |
suvRRittAbhyAM patyuH praNatikaThinAbhyAM girisute
vidhij~nye jAnubhyAM vibudhakarikumbhadvayamasi || 82 ||
parAjetuM rudraM dviguNasharagarbhau girisute
niShaNgau jaNghe te viShamavishikho bADhamakRRita |
yadagre dRRishyante dashasharaphalAH pAdayugalI-
nakhAgrachChadmAnaH suramakuTashANaikanishitAH || 83 ||
shrutInAM mUrdhAno dadhati tava yau shekharatayA
mamApyetau mAtaH shirasi dayayA dhehi charaNau |
yayoH pAdyaM pAthaH pashupatijaTAjUTataTinI
yayorlAkShAlakShmIraruNaharichUDAmaNiruchiH || 84 ||
namovAkaM brUmo nayanaramaNIyAya padayo-
stavAsmai dvandvAya sphuTaruchirasAlaktakavate |
asUyatyatyantaM yadabhihananAya spRRihayate
pashUnAmIshAnaH pramadavanaka~Nkelitarave || 85 ||
mRRiShA kRRitvA gotraskhalanamatha vailakShyanamitaM
lalATe bhartAraM charaNakamale tADayati te |
chirAdantaHshalyaM dahanakRRitamunmUlitavatA
tulAkoTikvANaiH kilikilitamIshAnaripuNA || 86 ||
himAnIhantavyaM himagirinivAsaikachaturau
nishAyAM nidrANaM nishi charamabhAge cha vishadau |
varaM lakShmIpAtraM shriyamatisRRijantau samayinAM
sarojaM tvatpAdau janani jayatashchitramiha kim || 87 ||
padaM te kIrtInAM prapadamapadaM devi vipadAM
kathaM nItaM sadbhiH kaThinakamaThIkarparatulAm |
kathaM vA bAhubhyAmupayamanakAle purabhidA
yadAdAya nyastaM dRRiShadi dayamAnena manasA || 88 ||
nakhairnAkastrINAM karakamalasa~Nkochashashibhi-
starUNAM divyAnAM hasata iva te chaNDi charaNau |
phalAni svaHsthebhyaH kisalayakarAgreNa dadatAM
daridrebhyo bhadrAM shriyamanishamahnAya dadatau || 89 ||
dadAne dInebhyaH shriyamanishamAshAnusadRRishI-
mamandaM saundaryaprakaramakarandaM vikirati |
tavAsmin mandArastabakasubhage yAtu charaNe
nimajjanmajjIvaH karaNacharaNaH ShaTcharaNatAm || 90 ||
padanyAsakrIDAparichayamivArabdhumanasaH
skhalantaste khelaM bhavanakalahaMsA na jahati |
atasteShAM shikShAM subhagamaNima~njIraraNita-
chChalAdAchakShANaM charaNakamalaM chArucharite || 91 ||
gatAste ma~nchatvaM druhiNaharirudreshvarabhRRitaH
shivaH svachChachChAyAghaTitakapaTaprachChadapaTaH |
tvadIyAnAM bhAsAM pratiphalanarAgAruNatayA
sharIrI sha{}RRi~NgAro rasa iva dRRishAM dogdhi kutukam || 92 ||
arAlA kesheShu prakRRitisaralA mandahasite
shirIShAbhA chitte dRRiShadupalashobhA kuchataTe |
bhRRishaM tanvI madhye pRRithururasijArohaviShaye
jagattrAtuM shambhorjayati karuNA kAchidaruNA || 93 ||
kala~NkaH kastUrI rajanikarabimbaM jalamayaM
kalAbhiH karpUrairmarakatakaraNDaM nibiDitam |
atastvadbhogena pratidinamidaM riktakuharaM
vidhirbhUyo bhUyo nibiDayati nUnaM tava kRRite || 94 ||
purArAterantaHpuramasi tatastvachcharaNayoH
saparyAmaryAdA taralakaraNAnAmasulabhA |
tathA hyete nItAH shatamakhamukhAH siddhimatulAM
tava dvAropAntasthitibhiraNimAdyAbhiramarAH || 95 ||
kalatraM vaidhAtraM katikati bhajante na kavayaH
shriyo devyAH ko vA na bhavati patiH kairapi dhanaiH |
mahAdevaM hitvA tava sati satInAmacharame
kuchAbhyAmAsa~NgaH kuravakatarorapyasulabhaH || 96 ||
girAmAhurdevIM druhiNagRRihiNImAgamavido
hareH patnIM padmAM harasahacharImadritanayAm |
turIyA kApi tvaM duradhigamaniHsImamahimA
mahAmAyA vishvaM bhramayasi parabrahmamahiShi || 97 ||
kadA kAle mAtaH kathaya kalitAlaktakarasaM
pibeyaM vidyArthI tava charaNanirNejanajalam |
prakRRityA mUkAnAmapi cha kavitAkAraNatayA
kadA dhatte vANImukhakamalatAmbUlarasatAm || 98 ||
sarasvatyA lakShmyA vidhiharisapatno viharate
rateH pAtivratyaM shithilayati ramyeNa vapuShA |
chiraM jIvanneva kShapitapashupAshavyatikaraH
parAnandAbhikhyaM rasayati rasaM tvadbhajanavAn || 99 ||
pradIpajvAlAbhirdivasakaranIrAjanavidhiH
sudhAsUteshchandropalajalalavairarghyarachanA |
svakIyairambhobhiH salilanidhisauhityakaraNaM
tvadIyAbhirvAgbhistava janani vAchAM stutiriyam || 100 ||
saundaryalahari mukhyastotraM saMvArtadAyakam |
bhagavadpAda sankluptaM paThen muktau bhavennaraH ||
|| iti shrImatparamahaMsaparivrAjakAchAryasya
shrIgovindabhagavatpUjyapAdashiShyasya
shrImachCha~NkarabhagavataH kRRitau saundaryalaharI sampUrNA ||
|| OM tatsat ||
(anubandhaH)
samAnItaH padbhyAM maNimukuratAmambaramaNi-
rbhayAdAsyAdantaHstimitakiraNashreNimasRRiNaH |
(pAThabhedaH - bhayAdAsya snigdhastmita, bhayAdAsyasyAntaHstmita)
dadhAti tvadvaktrampratiphalanamashrAntavikachaM
nirAtaNkaM chandrAnnijahRRidayapaNkeruhamiva || 101 ||
samudbhUtasthUlastanabharamurashchAru hasitaM
kaTAkShe kandarpaH katichana kadambadyuti vapuH |
harasya tvadbhrAntiM manasi janayanti sma vimalAH
pAThabhedaH - janayAmAsa madano, janayantaH samatulAM, janayantA suvadane
bhavatyA ye bhaktAH pariNatiramIShAmiyamume || 102 ||
nidhe nityasmere niravadhiguNe nItinipuNe
nirAghAtaj~nAne niyamaparachittaikanilaye |
niyatyA nirmukte nikhilanigamAntastutipade
nirAta~Nke nitye nigamaya mamApi stutimimAm || 103 ||
About This Stotram
Soundarya Lahari
Sanskrit Title: सौन्दर्य लहरी
IAST Transliteration:
Overview
The Soundarya Lahari is considered one of the most important and revered stotrams dedicated to the Divine Mother. It is a exploration of the feminine principle (Shakti) as the source of all creation, beauty, and power. The verses are rich in philosophical depth, describing the interplay between Shiva and Shakti, the cosmic dance of creation, sustenance, and dissolution, and the ultimate oneness of the universe. It is believed that reciting these verses with devotion can lead to the realization of the Divine Mother's presence, the purification of the mind, and the attainment of both worldly prosperity and spiritual liberation. The stotram is also known for its tantric undertones, with certain verses believed to possess specific powers when chanted with proper initiation and understanding.
Details
| Attribute | Information |
|---|---|
| Deity | Goddess Parvati |
| Author | Adi Shankaracharya |
| Type | Stotram |
| Category | Stotram |
| Number of Verses | 103 |
| Origin | The Soundarya Lahari is not derived from a single, specific scripture like the Vedas or Puranas. It is a standalone devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya. It is widely believed to have been composed during his travels, possibly in the temple of Kamakhya in Assam or in the temple of Somanatha in Gujarat. The stotram is divided into two parts: the 'Ananda Lahari' (Wave of Bliss) consisting of the first 41 verses, and the 'Soundarya Lahari' (Wave of Beauty) consisting of the remaining 62 verses. The Ananda Lahari is said to describe the cosmic creation and the divine feminine power (Shakti) in her abstract form, while the Soundarya Lahari focuses on the physical beauty and divine attributes of Goddess Parvati (Tripurasundari). |
Benefits of Recitation
- Attainment of beauty and grace
- Removal of obstacles and difficulties
- Fulfillment of desires
- Spiritual liberation (Moksha)
- Protection from negative energies
Best Time to Recite
Mornings and evenings are generally considered auspicious. It is particularly recommended to recite during Navaratri, Diwali, and other festivals dedicated to the Divine Mother. Some practitioners also recite it daily for continuous spiritual benefit.
Historical Context
The Soundarya Lahari is traditionally attributed to the great philosopher and saint Adi Shankaracharya, who lived in the 8th century CE. While the exact date of composition is debated, it is firmly placed within the Advaita Vedanta tradition. The stotram reflects the philosophical and devotional milieu of its time, integrating elements of Shaivism, Shaktism, and Tantra. Its widespread popularity across India and its translation into various languages attest to its enduring appeal and the deep reverence it commands among devotees. The stotram is often accompanied by specific yantras (mystical diagrams) and rituals, particularly in tantric practices, to enhance its efficacy.
Alternate Names
- Ananda Lahari
Related Stotrams
- Lalita Sahasranama
- Devi Mahatmyam
- Annapurna Stotram
Last Updated: 2025-12-01