Soundarya Lahari
Soundarya Lahari
saundarya laharI
prathama bhAgaH - Ananda lahari
bhumauskhalita pAdAnAM bhUmirevA valambanam |
tvayI jAtA parAdhAnAM tvameva zaraNaM zive ||
zivaH zaktyA yukto yadi bhavati zaktaH prabhavituM
na cedevaM devo na khalu kuzalaH spanditumapi |
atastvAmArAdhyAM hariharaviriJcAdibhirapi
praNantuM stotuM vA kathamakRtapuNyaH prabhavati || 1 ||
tanIyAMsaM pAMsuM tava caraNapaGkeruhabhavaM
viriJcissaJcinvan viracayati lokAnavikalam |
vahatyenaM zauriH kathamapi sahasreNa zirasAM
harassaGkSudyainaM bhajati bhasitoddhUlanavidhim || 2 ||
avidyAnAmanta-stimira-mihiradvIpanagarI
jaDAnAM caitanya-stabaka-makaranda-srutijharI |
daridrANAM cintAmaNiguNanikA janmajaladhau
nimagnAnAM daMSTrA muraripu-varAhasya bhavati || 3 ||
tvadanyaH pANibhyAmabhayavarado daivatagaNaH
tvamekA naivAsi prakaTitavarAbhItyabhinayA |
bhayAt trAtuM dAtuM phalamapi ca vAJchAsamadhikaM
zaraNye lokAnAM tava hi caraNAveva nipuNau || 4 ||
haristvAmArAdhya praNatajanasaubhAgyajananIM
purA nArI bhUtvA puraripumapi kSobhamanayat |
smaro'pi tvAM natvA ratinayanalehyena vapuSA
munInAmapyantaH prabhavati hi mohAya mahatAm || 5 ||
dhanuH pauSpaM maurvI madhukaramayI paJca vizikhAH
vasantaH sAmanto malayamarudAyodhanarathaH |
tathApyekaH sarvaM himagirisute kAmapi kRpAm
apAGgAtte labdhvA jagadida-manaGgo vijayate || 6 ||
kvaNatkAJcIdAmA karikalabhakumbhastananatA
parikSINA madhye pariNatazaraccandravadanA |
dhanurbANAn pAzaM sRNimapi dadhAnA karatalaiH
purastAdAstAM naH puramathiturAhopuruSikA || 7 ||
sudhAsindhormadhye suraviTapivATIparivRte
maNidvIpe nIpopavanavati cintAmaNigRhe |
zivAkAre maJce paramazivaparyaGkanilayAM
bhajanti tvAM dhanyAH katicana cidAnandalaharIm || 8 ||
mahIM mUlAdhAre kamapi maNipUre hutavahaM
sthitaM svAdhiSThAne hRdi marutamAkAzamupari |
mano'pi bhrUmadhye sakalamapi bhitvA kulapathaM
sahasrAre padme saha rahasi patyA viharase || 9 ||
sudhAdhArAsAraizcaraNayugalAntarvigalitaiH
prapaJcaM siJcantI punarapi rasAmnAyamahasaH |
avApya svAM bhUmiM bhujaganibhamadhyuSTavalayaM
svamAtmAnaM kRtvA svapiSi kulakuNDe kuhariNi || 10 ||
caturbhiH zrIkaNThaiH zivayuvatibhiH paJcabhirapi
prabhinnAbhiH zambhornavabhirapi mUlaprakRtibhiH |
catuzcatvAriMzadvasudalakalAzratrivalaya- [trayazcatvAri]
trirekhAbhiH sArdhaM tava zaraNakoNAH pariNatAH || 11 || [caraNakoNAH, bhavanakiNAH]
tvadIyaM saundaryaM tuhinagirikanye tulayituM
kavIndrAH kalpante kathamapi viriJciprabhRtayaH |
yadAlokautsukyAdamaralalanA yAnti manasA
tapobhirduSprApAmapi girizasAyujyapadavIm || 12 ||
naraM varSIyAMsaM nayanavirasaM narmasu jaDaM
tavApAGgAloke patitamanudhAvanti zatazaH |
galadveNIbandhAH kucakalazavisrastasicayA
haThAt truTyatkAJcyo vigalitadukUlA yuvatayaH || 13 ||
kSitau SaTpaJcAzad dvisamadhikapaJcAzadudake
hutAze dvASaSTizcaturadhikapaJcAzadanile |
divi dviSSaTtriMzanmanasi ca catuSSaSTiriti ye
mayUkhAsteSAmapyupari tava pAdAmbujayugam || 14 ||
zarajjyotsnAzuddhAM zaziyutajaTAjUTamakuTAM
varatrAsatrANasphaTikaghaTikApustakakarAm |
sakRnna tvA natvA kathamiva satAM sannnidadhate
madhukSIradrAkSAmadhurimadhurINAH bhaNitayaH || 15|| [phaNitayaH]
kavIndrANAM cetaHkamalavanabAlAtaparuciM
bhajante ye santaH katicidaruNAmeva bhavatIm |
viriJcipreyasyAstaruNatarazaRGgAralaharI-
gabhIrAbhirvAgbhirvidadhati satAM raJjanamamI || 16 ||
savitrIbhirvAcAM zazimaNizilAbhaGgarucibhiH
vazinyAdyAbhistvAM saha janani saJcintayati yaH |
sa kartA kAvyAnAM bhavati mahatAM bhaGgirucibhiH
vacobhirvAgdevIvadanakamalAmodamadhuraiH || 17 ||
tanucchAyAbhiste taruNataraNizrIsaraNibhiH
divaM sarvAmurvImaruNimani magnAM smarati yaH |
bhavantyasya trasyadvanahariNazAlInanayanAH
sahorvazyA vazyAH kati kati na gIrvANagaNikAH || 18 ||
mukhaM binduM kRtvA kucayugamadhastasya tadadho
harArdhaM dhyAyedyo haramahiSi te manmathakalAm |
sa sadyaH saGkSobhaM nayati vanitA ityatilaghu
trilokImapyAzu bhramayati ravIndustanayugAm || 19 ||
kirantImaGgebhyaH kiraNanikurambAmRtarasaM
hRdi tvAmAdhatte himakarazilAmUrtimiva yaH |
sa sarpANAM darpaM zamayati zakuntAdhipa iva
jvarapluSTAn dRSTyA sukhayati sudhAdhArasirayA || 20 ||
taTillekhAtanvIM tapanazazivaizvAnaramayIM
niSaNNAM SaNNAmapyupari kamalAnAM tava kalAm |
mahApadmATavyAM mRditamalamAyena manasA
mahAntaH pazyanto dadhati paramAhlAdalaharIm || 21 ||
bhavAni tvaM dAse mayi vitara dRSTiM sakaruNA-
miti stotuM vAJchan kathayati bhavAni tvamiti yaH |
tadaiva tvaM tasmai dizasi nijasAyujyapadavIM
mukundabrahmendrasphuTamakuTanIrAjitapadAm || 22 ||
tvayA hRtvA vAmaM vapurapari-tRptena manasA
zarIrArdhaM zambhoraparamapi zaGke hRtamabhUt |
yadetattvadrUpaM sakalamaruNAbhaM trinayanaM
kucAbhyAmAnamraM kuTilazazicUDAlamakuTam || 23 ||
jagatsUte dhAtA hariravati rudraH kSapayate
tiraskurvannetatsvamapi vapurIzastirayati |
sadApUrvaH sarvaM tadidamanugRhNAti ca ziva-
stavAjJAmAlambya kSaNacalitayorbhrUlatikayoH || 24 ||
trayANAM devAnAM triguNajanitAnAM tava zive
bhavet pUjA pUjA tava caraNayoryA viracitA |
tathA hi tvatpAdodvahanamaNipIThasya nikaTe
sthitA hyete zazvanmukulitakarottaMsamakuTAH || 25 ||
viriJciH paJcatvaM vrajati harirApnoti viratiM
vinAzaM kInAzo bhajati dhanado yAti nidhanam |
vitandrI mAhendrI vitatirapi sammIlitadRzA
mahAsaMhAre'smin viharati sati tvatpatirasau || 26 ||
japo jalpaH zilpaM sakalamapi mudrAviracanA
gatiH prAdakSiNyakramaNamazanAdyAhutividhiH |
praNAmassaMvezassukhamakhilamAtmArpaNadRzA
saparyAparyAyastava bhavatu yanme vilasitam || 27 ||
sudhAmapyAsvAdya pratibhayajarAmRtyuhariNIM
vipadyante vizve vidhizatamakhAdyA diviSadaH |
karAlaM yatkSvelaM kabalitavataH kAlakalanA
na zambhostanmUlaM tava janani tATaGkamahimA || 28 ||
kirITaM vairiJcaM parihara puraH kaiTabhabhidaH
kaThore koTIre skhalasi jahi jambhArimukuTam |
praNamreSveteSu prasabhamupayAtasya bhavanaM
bhavasyAbhyutthAne tava parijanoktirvijayate || 29 ||
svadehodbhUtAbhirghRNibhiraNimAdyAbhirabhito
niSevye nitye tvAmahamiti sadA bhAvayati yaH |
kimAzcaryaM tasya trinayanasamRddhiM tRNayato
mahAsaMvartAgnirviracayati nirAjanavidhim || 30 ||
catuSSaSTyA tantraiH sakalamatisandhAya bhuvanaM
sthitastattatsiddhiprasavaparatantraiH pazupatiH |
punastvannirbandhAdakhilapuruSArthaikaghaTanA-
svatantraM te tantraM kSititalamavAtItaradidam || 31 ||
zivaH zaktiH kAmaH kSitiratha raviH zItakiraNaH
smaro haMsaH zakrastadanu ca parAmAraharayaH |
amI hRllekhAbhistisRbhiravasAneSu ghaTitA
bhajante varNAste tava janani nAmAvayavatAm || 32 ||
smaraM yoniM lakSmIM tritayamidamAdau tava mano-
rnidhAyaike nitye niravadhimahAbhogarasikAH |
bhajanti tvAM cintAmaNigunanibaddhAkSavalayAH
zivAgnau juhvantaH surabhighRtadhArAhutizataiH || 33 ||
zarIraM tvaM zambhoH zazimihiravakSoruhayugaM
tavAtmAnaM manye bhagavati navAtmAnamanagham |
atazzeSazzeSItyayamubhayasAdhAraNatayA
sthitaH sambandho vAM samarasaparAnandaparayoH || 34 ||
manastvaM vyoma tvaM marudasi marutsArathirasi
tvamApastvaM bhUmistvayi pariNatAyAM na hi param |
tvameva svAtmAnaM pariNamayituM vizvavapuSA
cidAnandAkAraM zivayuvati bhAvena bibhRSe || 35 ||
tavAjJAcakrasthaM tapanazazikoTidyutidharaM
paraM zambhuM vande parimilitapArzvaM paracitA |
yamArAdhyan bhaktyA ravizazizucInAmaviSaye
nirAloke'loke nivasati hi bhAlokabhuvane || 36 ||
vizuddhau te zuddhasphaTikavizadaM vyomajanakaM
zivaM seve devImapi zivasamAnavyavasitAm |
yayoH kAntyA yAntyAH zazikiraNasArUpyasaraNe-
vidhUtAntardhvAntA vilasati cakorIva jagatI || 37 ||
samunmIlat saMvit kamalamakarandaikarasikaM
bhaje haMsadvandvaM kimapi mahatAM mAnasacaram |
yadAlApAdaSTAdazaguNitavidyApariNati-
ryadAdatte doSAd guNamakhilamadbhyaH paya iva || 38 ||
tava svAdhiSThAne hutavahamadhiSThAya nirataM
tamIDe saMvartaM janani mahatIM tAM ca samayAm |
yadAloke lokAn dahati mahati krodhakalite
dayArdrA yA dRSTiH ziziramupacAraM racayati || 39 ||
taTittvantaM zaktyA timiraparipanthiphuraNayA
sphurannAnAratnAbharaNapariNaddhendradhanuSam |
tava zyAmaM meghaM kamapi maNipUraikazaraNaM
niSeve varSantaM haramihirataptaM tribhuvanam || 40 ||
tavAdhAre mUle saha samayayA lAsyaparayA
navAtmAnaM manye navarasamahAtANDavanaTam |
ubhAbhyAmetAbhyAmudayavidhimuddizya dayayA
sanAthAbhyAM jajJe janakajananImajjagadidam || 41 ||
dvitIya bhAgaH - saundarya laharI
gatairmANikyatvaM gaganamaNibhiH sAndraghaTitaM
kirITaM te haimaM himagirisute kIrtayati yaH |
sa nIDeyacchAyAcchuraNazabalaM candrazakalaM
dhanuH zaunAsIraM kimiti na nibadhnAti dhiSaNAm || 42 ||
dhunotu dhvAntaM nastulitadalitendIvaravanaM
ghanasnigdhazlakSNaM cikuranikurumbaM tava zive |
yadIyaM saurabhyaM sahajamupalabdhuM sumanaso
vasantyasmin manye valamathanavATIviTapinAm || 43 ||
tanotu kSemaM nastava vadanasaundaryalaharI-
parIvAhasrotaHsaraNiriva sImantasaraNiH |
vahantI sindUraM prabalakabarIbhAratimira-
dviSAM bRndairbandIkRtamiva navInArkakiraNam || 44 ||
arAlaiH svAbhAvyAdalikalabhasazrIbhiralakaiH
parItaM te vaktraM parihasati paGkeruharucim |
darasmere yasmin dazanarucikiJjalkarucire
sugandhau mAdyanti smaradahanacakSurmadhulihaH || 45 ||
lalATaM lAvaNyadyutivimalamAbhAti tava ya-
ddvitIyaM tanmanye makuTaghaTitaM candrazakalam |
viparyAsanyAsAdubhayamapi sambhUya ca mithaH
sudhAlepasyUtiH pariNamati rAkAhimakaraH || 46 ||
bhruvau bhugne kiJcidbhuvanabhayabhaGgavyasanini
tvadIye netrAbhyAM madhukararucibhyAM dhRtaguNam |
dhanurmanye savyetarakaragRhItaM ratipateH
prakoSThe muSTau ca sthagayati nigUDhAntaramume || 47 ||
ahaH sUte savyaM tava nayanamarkAtmakatayA
triyAmAM vAmaM te sRjati rajanInAyakatayA |
tRtIyA te dRSTirdaradalitahemAmbujaruciH
samAdhatte sandhyAM divasanizayorantaracarIm || 48 ||
vizAlA kalyANI sphuTarucirayodhyA kuvalayaiH
kRpAdhArAdhArA kimapi madhurAbhogavatikA |
avantI dRSTiste bahunagaravistAravijayA
dhruvaM tattannAmavyavaharaNayogyA vijayate || 49 ||
kavInAM sandarbhastabakamakarandaikarasikaM
kaTAkSavyAkSepabhramarakalabhau karNayugalam |
amuJcantau dRSTvA tava navarasAsvAdataralA-
vasUyAsaMsargAdalikanayanaM kiJcidaruNam || 50 ||
zive zaRGgArArdrA taditarajane kutsanaparA
saroSA gaGgAyAM girizacarite vismayavatI |
harAhibhyo bhItA sarasiruhasaubhAgyajananI (jayinI)
sakhISu smerA te mayi jananI dRSTiH sakaruNA || 51 ||
gate karNAbhyarNaM garuta iva pakSmANi dadhatI
purAM bhettuzcittaprazamarasavidrAvaNaphale |
ime netre gotrAdharapatikulottaMsakalike
tavAkarNAkRSTasmarazaravilAsaM kalayataH || 52 ||
vibhaktatraivarNyaM vyatikaritalIlAJjanatayA
vibhAti tvannetratritayamidamIzAnadayite |
punaH sraSTuM devAn druhiNaharirudrAnuparatAn
rajaH sattvaM bibhrattama iti guNAnAM trayamiva || 53 ||
pavitrIkartuM naH pazupatiparAdhInahRdaye
dayAmitrairnetrairaruNadhavalazyAmarucibhiH |
nadaH zoNo gaGgA tapanatanayeti dhruvamamuM
trayANAM tIrthAnAmupanayasi sambhedamanagham || 54 ||
nimeSonmeSAbhyAM pralayamudayaM yAti jagatI
tavetyAhuH santo dharaNidhararAjanyatanaye |
tvadunmeSAjjAtaM jagadidamazeSaM pralayataH
paritrAtuM zaGke parihRtanimeSAstava dRzaH || 55 ||
tavAparNe karNejapanayanapaizunyacakitA
nilIyante toye niyatamanimeSAH zapharikAH |
iyaM ca zrIrbaddhacchadapuTakavATaM kuvalayam
jahAti pratyUSe nizi ca vighaTayya pravizati || 56 ||
dRzA drAghIyasyA daradalitanIlotpalarucA
davIyAMsaM dInaM snapaya kRpayA mAmapi zive |
anenAyaM dhanyo bhavati na ca te hAniriyatA
vane vA harmye vA samakaranipAto himakaraH || 57 ||
arAlaM te pAlIyugalamagarAjanyatanaye
na keSAmAdhatte kusumazarakodaNDakutukam |
tirazcIno yatra zravaNapathamullaGghya vilasa-
nnapAGgavyAsaGgo dizati zarasandhAnadhiSaNAm || 58 ||
sphuradgaNDAbhogapratiphalitatATaGkayugalaM
catuzcakraM manye tava mukhamidaM manmatharatham |
yamAruhya druhyatyavanirathamarkenducaraNaM
mahAvIro mAraH pramathapataye sajjitavate || 59 ||
sarasvatyAH sUktIramRtalaharIkauzalaharIH
pibantyAH zarvANi zravaNaculukAbhyAmaviralam |
camatkArazlAghAcalitazirasaH kuNDalagaNo
jhaNatkAraistAraiH prativacanamAcaSTa iva te || 60 ||
asau nAsAvaMzastuhinagirivaMzadhvajapaTi
tvadIyo nedIyaH phalatu phalamasmAkamucitam |
vahannantarmuktAH zizirataranizvAsagalitaM
samRddhyA yattAsAM bahirapi ca muktAmaNidharaH || 61 ||
prakRtyA raktAyAstava sudati dantacchadaruceH
pravakSye sAdRzyaM janayatu phalaM vidrumalatA |
na bimbaM tadbimbapratiphalanarAgAdaruNitaM
tulAmadhyAroDhuM kathamiva vilajjeta kalayA || 62 ||
smitajyotsnAjAlaM tava vadanacandrasya pibatAM
cakorANAmAsIdatirasatayA caJcujaDimA |
ataste zItAMzoramRtalaharImamlarucayaH
pibanti svacchandaM nizi nizi bhRzaM kAJjikadhiyA || 63 ||
avizrAntaM patyurguNagaNakathAmreDanajapA
japApuSpacchAyA tava janani jihvA jayati sA |
yadagrAsInAyAH sphaTikadRSadacchacchavimayI
sarasvatyA mUrtiH pariNamati mANikyavapuSA || 64 ||
raNe jitvA daityAnapahRtazirastraiH kavacibhir-
nivRttaizcaNDAMzatripuraharanirmAlyavimukhaiH |
vizAkhendropendraiH zazivizadakarpUrazakalA
vilIyante mAtastava vadanatAmbUlakabalAH || 65 ||
vipaJcyA gAyantI vividhamapadAnaM pazupateH
tvayArabdhe vaktuM calitazirasA sAdhuvacane |
tadIyairmAdhuryairapalapitatantrIkalaravAM
nijAM vINAM vANI niculayati colena nibhRtam || 66 ||
karAgreNa spRSTaM tuhinagiriNA vatsalatayA
girIzenodastaM muhuradharapAnAkulatayA |
karagrAhyaM zambhormukhamukuravRntaM girisute
kathaGkAraM brUmastava cibukamaupamyarahitam || 67 ||
bhujAzleSAn nityaM puradamayituH kaNTakavatI
tava grIvA dhatte mukhakamalanAlazriyamiyam |
svataH zvetA kAlAgurubahulajambAlamalinA
mRNAlIlAlityaM vahati yadadho hAralatikA || 68 ||
gale rekhAstisro gatigamakagItaikanipuNe
vivAhavyAnaddhapraguNaguNasaGkhyApratibhuvaH |
virAjante nAnAvidhamadhurarAgAkarabhuvAM
trayANAM grAmANAM sthitiniyamasImAna iva te || 69 ||
mRNAlImRdvInAM tava bhujalatAnAM catasRNAM
caturbhiH saundaryaM sarasijabhavaH stauti vadanaiH |
nakhebhyaH santrasyan prathamamathanAdandhakaripo-
zcaturNAM zIrSANAM samamabhayahastArpaNadhiyA || 70 ||
nakhAnAmuddyotairnavanalinarAgaM vihasatAM
karANAM te kAntiM kathaya kathayAmaH kathamume |
kayAcidvA sAmyaM bhajatu kalayA hanta kamalaM
yadi krIDallakSmIcaraNatalalAkSArasachaNam || 71 ||
samaM devi skandadvipavadanapItaM stanayugaM
tavedaM naH khedaM haratu satataM prasnutamukham |
yadAlokyAzaGkAkulitahRdayo hAsajanakaH
svakumbhau herambaH parimRzati hastena jhaDiti || 72 ||
amU te vakSojAvamRtarasamANikyakutupau
na sandehaspando nagapatipatAke manasi naH |
pibantau tau yasmAdaviditavadhUsaGgarasikau
kumArAvadyApi dviradavadanakrauJcadalanau || 73 ||
vahatyamba stamberamadanujakumbhaprakRtibhiH
samArabdhAM muktAmaNibhiramalAM hAralatikAm |
kucAbhogo bimbAdhararucibhirantaH zabalitAM
pratApavyAmizrAM puradamayituH kIrtimiva te || 74 ||
tava stanyaM manye dharaNidharakanye hRdayataH
payaHpArAvAraH parivahati sArasvatamiva |
dayAvatyA dattaM draviDazizurAsvAdya tava yat
kavInAM prauDhAnAmajani kamanIyaH kavayitA || 75 ||
harakrodhajvAlAvalibhiravalIDhena vapuSA
gabhIre te nAbhIsarasi kRtasaGgo manasijaH |
samuttasthau tasmAdacalatanaye dhUmalatikA
janastAM jAnIte tava janani romAvaliriti || 76 ||
yadetat kAlindItanutarataraGgAkRti zive
kRze madhye kiJcijjanani tava yadbhAti sudhiyAm |
vimardAdanyo'nyaM kucakalazayorantaragataM
tanUbhUtaM vyoma pravizadiva nAbhiM kuhariNIm || 77 ||
sthiro gaGgAvartaH stanamukularomAvalilatA-
kalAvAlaM kuNDaM kusumazaratejohutabhujaH |
raterlIlAgAraM kimapi tava nAbhirgirisute
biladvAraM siddhergirizanayanAnAM vijayate || 78 ||
nisargakSINasya stanataTabhareNa klamajuSo
namanmUrternArItilaka zanakaistruTyata iva |
ciraM te madhyasya truTitataTinItIrataruNA
samAvasthAsthemno bhavatu kuzalaM zailatanaye || 79 ||
kucau sadyaHsvidyattaTaghaTitakUrpAsabhidurau
kaSantau dormUle kanakakalazAbhau kalayatA |
tava trAtuM bhaGgAdalamiti valagnaM tanubhuvA
tridhA naddhaM devi trivali lavalIvallibhiriva || 80 ||
gurutvaM vistAraM kSitidharapatiH pArvati nijA-
nnitambAdAcchidya tvayi haraNarUpeNa nidadhe |
ataste vistIrNo gururayamazeSAM vasumatIM
nitambaprAgbhAraH sthagayati laghutvaM nayati ca || 81 ||
karIndrANAM zuNDAn kanakakadalIkANDapaTalI-
mubhAbhyAmUrubhyAmubhayamapi nirjitya bhavatI |
suvRttAbhyAM patyuH praNatikaThinAbhyAM girisute
vidhijJye jAnubhyAM vibudhakarikumbhadvayamasi || 82 ||
parAjetuM rudraM dviguNazaragarbhau girisute
niSaGgau jaGghe te viSamavizikho bADhamakRta |
yadagre dRzyante dazazaraphalAH pAdayugalI-
nakhAgracchadmAnaH suramakuTazANaikanizitAH || 83 ||
zrutInAM mUrdhAno dadhati tava yau zekharatayA
mamApyetau mAtaH zirasi dayayA dhehi caraNau |
yayoH pAdyaM pAthaH pazupatijaTAjUTataTinI
yayorlAkSAlakSmIraruNaharicUDAmaNiruciH || 84 ||
namovAkaM brUmo nayanaramaNIyAya padayo-
stavAsmai dvandvAya sphuTarucirasAlaktakavate |
asUyatyatyantaM yadabhihananAya spRhayate
pazUnAmIzAnaH pramadavanakaGkelitarave || 85 ||
mRSA kRtvA gotraskhalanamatha vailakSyanamitaM
lalATe bhartAraM caraNakamale tADayati te |
cirAdantaHzalyaM dahanakRtamunmUlitavatA
tulAkoTikvANaiH kilikilitamIzAnaripuNA || 86 ||
himAnIhantavyaM himagirinivAsaikacaturau
nizAyAM nidrANaM nizi caramabhAge ca vizadau |
varaM lakSmIpAtraM zriyamatisRjantau samayinAM
sarojaM tvatpAdau janani jayatazcitramiha kim || 87 ||
padaM te kIrtInAM prapadamapadaM devi vipadAM
kathaM nItaM sadbhiH kaThinakamaThIkarparatulAm |
kathaM vA bAhubhyAmupayamanakAle purabhidA
yadAdAya nyastaM dRSadi dayamAnena manasA || 88 ||
nakhairnAkastrINAM karakamalasaGkocazazibhi-
starUNAM divyAnAM hasata iva te caNDi caraNau |
phalAni svaHsthebhyaH kisalayakarAgreNa dadatAM
daridrebhyo bhadrAM zriyamanizamahnAya dadatau || 89 ||
dadAne dInebhyaH zriyamanizamAzAnusadRzI-
mamandaM saundaryaprakaramakarandaM vikirati |
tavAsmin mandArastabakasubhage yAtu caraNe
nimajjanmajjIvaH karaNacaraNaH SaTcaraNatAm || 90 ||
padanyAsakrIDAparicayamivArabdhumanasaH
skhalantaste khelaM bhavanakalahaMsA na jahati |
atasteSAM zikSAM subhagamaNimaJjIraraNita-
cchalAdAcakSANaM caraNakamalaM cArucarite || 91 ||
gatAste maJcatvaM druhiNaharirudrezvarabhRtaH
zivaH svacchacchAyAghaTitakapaTapracchadapaTaH |
tvadIyAnAM bhAsAM pratiphalanarAgAruNatayA
zarIrI zaRGgAro rasa iva dRzAM dogdhi kutukam || 92 ||
arAlA kezeSu prakRtisaralA mandahasite
zirISAbhA citte dRSadupalazobhA kucataTe |
bhRzaM tanvI madhye pRthururasijArohaviSaye
jagattrAtuM zambhorjayati karuNA kAcidaruNA || 93 ||
kalaGkaH kastUrI rajanikarabimbaM jalamayaM
kalAbhiH karpUrairmarakatakaraNDaM nibiDitam |
atastvadbhogena pratidinamidaM riktakuharaM
vidhirbhUyo bhUyo nibiDayati nUnaM tava kRte || 94 ||
purArAterantaHpuramasi tatastvaccaraNayoH
saparyAmaryAdA taralakaraNAnAmasulabhA |
tathA hyete nItAH zatamakhamukhAH siddhimatulAM
tava dvAropAntasthitibhiraNimAdyAbhiramarAH || 95 ||
kalatraM vaidhAtraM katikati bhajante na kavayaH
zriyo devyAH ko vA na bhavati patiH kairapi dhanaiH |
mahAdevaM hitvA tava sati satInAmacarame
kucAbhyAmAsaGgaH kuravakatarorapyasulabhaH || 96 ||
girAmAhurdevIM druhiNagRhiNImAgamavido
hareH patnIM padmAM harasahacarImadritanayAm |
turIyA kApi tvaM duradhigamaniHsImamahimA
mahAmAyA vizvaM bhramayasi parabrahmamahiSi || 97 ||
kadA kAle mAtaH kathaya kalitAlaktakarasaM
pibeyaM vidyArthI tava caraNanirNejanajalam |
prakRtyA mUkAnAmapi ca kavitAkAraNatayA
kadA dhatte vANImukhakamalatAmbUlarasatAm || 98 ||
sarasvatyA lakSmyA vidhiharisapatno viharate
rateH pAtivratyaM zithilayati ramyeNa vapuSA |
ciraM jIvanneva kSapitapazupAzavyatikaraH
parAnandAbhikhyaM rasayati rasaM tvadbhajanavAn || 99 ||
pradIpajvAlAbhirdivasakaranIrAjanavidhiH
sudhAsUtezcandropalajalalavairarghyaracanA |
svakIyairambhobhiH salilanidhisauhityakaraNaM
tvadIyAbhirvAgbhistava janani vAcAM stutiriyam || 100 ||
saundaryalahari mukhyastotraM saMvArtadAyakam |
bhagavadpAda sankluptaM paThen muktau bhavennaraH ||
|| iti zrImatparamahaMsaparivrAjakAcAryasya
zrIgovindabhagavatpUjyapAdaziSyasya
zrImacchaGkarabhagavataH kRtau saundaryalaharI sampUrNA ||
|| OM tatsat ||
(anubandhaH)
samAnItaH padbhyAM maNimukuratAmambaramaNi-
rbhayAdAsyAdantaHstimitakiraNazreNimasRNaH |
(pAThabhedaH - bhayAdAsya snigdhastmita, bhayAdAsyasyAntaHstmita)
dadhAti tvadvaktrampratiphalanamazrAntavikacaM
nirAtaGkaM candrAnnijahRdayapaGkeruhamiva || 101 ||
samudbhUtasthUlastanabharamurazcAru hasitaM
kaTAkSe kandarpaH katicana kadambadyuti vapuH |
harasya tvadbhrAntiM manasi janayanti sma vimalAH
pAThabhedaH - janayAmAsa madano, janayantaH samatulAM, janayantA suvadane
bhavatyA ye bhaktAH pariNatiramISAmiyamume || 102 ||
nidhe nityasmere niravadhiguNe nItinipuNe
nirAghAtajJAne niyamaparacittaikanilaye |
niyatyA nirmukte nikhilanigamAntastutipade
nirAtaGke nitye nigamaya mamApi stutimimAm || 103 ||
About This Stotram
Soundarya Lahari
Sanskrit Title: सौन्दर्य लहरी
IAST Transliteration:
Overview
The Soundarya Lahari is considered one of the most important and revered stotrams dedicated to the Divine Mother. It is a exploration of the feminine principle (Shakti) as the source of all creation, beauty, and power. The verses are rich in philosophical depth, describing the interplay between Shiva and Shakti, the cosmic dance of creation, sustenance, and dissolution, and the ultimate oneness of the universe. It is believed that reciting these verses with devotion can lead to the realization of the Divine Mother's presence, the purification of the mind, and the attainment of both worldly prosperity and spiritual liberation. The stotram is also known for its tantric undertones, with certain verses believed to possess specific powers when chanted with proper initiation and understanding.
Details
| Attribute | Information |
|---|---|
| Deity | Goddess Parvati |
| Author | Adi Shankaracharya |
| Type | Stotram |
| Category | Stotram |
| Number of Verses | 103 |
| Origin | The Soundarya Lahari is not derived from a single, specific scripture like the Vedas or Puranas. It is a standalone devotional hymn attributed to Adi Shankaracharya. It is widely believed to have been composed during his travels, possibly in the temple of Kamakhya in Assam or in the temple of Somanatha in Gujarat. The stotram is divided into two parts: the 'Ananda Lahari' (Wave of Bliss) consisting of the first 41 verses, and the 'Soundarya Lahari' (Wave of Beauty) consisting of the remaining 62 verses. The Ananda Lahari is said to describe the cosmic creation and the divine feminine power (Shakti) in her abstract form, while the Soundarya Lahari focuses on the physical beauty and divine attributes of Goddess Parvati (Tripurasundari). |
Benefits of Recitation
- Attainment of beauty and grace
- Removal of obstacles and difficulties
- Fulfillment of desires
- Spiritual liberation (Moksha)
- Protection from negative energies
Best Time to Recite
Mornings and evenings are generally considered auspicious. It is particularly recommended to recite during Navaratri, Diwali, and other festivals dedicated to the Divine Mother. Some practitioners also recite it daily for continuous spiritual benefit.
Historical Context
The Soundarya Lahari is traditionally attributed to the great philosopher and saint Adi Shankaracharya, who lived in the 8th century CE. While the exact date of composition is debated, it is firmly placed within the Advaita Vedanta tradition. The stotram reflects the philosophical and devotional milieu of its time, integrating elements of Shaivism, Shaktism, and Tantra. Its widespread popularity across India and its translation into various languages attest to its enduring appeal and the deep reverence it commands among devotees. The stotram is often accompanied by specific yantras (mystical diagrams) and rituals, particularly in tantric practices, to enhance its efficacy.
Alternate Names
- Ananda Lahari
Related Stotrams
- Lalita Sahasranama
- Devi Mahatmyam
- Annapurna Stotram
Last Updated: 2025-12-01