Shiva Sankalpa Upanishad (Shiva Sankalpamastu)
શિવસઙ્કલ્પોપનિષત્ (શિવ સઙ્કલ્પમસ્તુ)
Shiva Sankalpa Upanishad (Shiva Sankalpamastu)
શિવસઙ્કલ્પોપનિષત્ (શિવ સઙ્કલ્પમસ્તુ)
યેનેદં ભૂતં ભુવનં ભવિષ્યત્ પરિગૃહીતમમૃતેન સર્વમ્ ।
યેન યજ્ઞસ્તાયતે સપ્તહોતા તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 1॥
યેન કર્માણિ પ્રચરન્તિ ધીરા યતો વાચા મનસા ચારુ યન્તિ ।
યત્સમ્મિતમનુ સંયન્તિ પ્રાણિનસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 2॥
યેન કર્માણ્યપસો મનીષિણો યજ્ઞે કૃણ્વન્તિ વિદથેષુ ધીરાઃ ।
યદપૂર્વં યક્ષમન્તઃ પ્રજાનાં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 3॥
યત્પ્રજ્ઞાનમુત ચેતો ધૃતિશ્ચ યજ્જ્યોતિરન્તરમૃતં પ્રજાસુ ।
યસ્માન્ન ઋતે કિઞ્ચન કર્મ ક્રિયતે તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 4॥
સુષારથિરશ્વાનિવ યન્મનુષ્યાન્નેનીયતેઽભીશુભિર્વાજિન ઇવ ।
હૃત્પ્રતિષ્ઠં યદજિરં જવિષ્ઠં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 5॥
યસ્મિન્નૃચઃ સામ યજૂષિ યસ્મિન્ પ્રતિષ્ઠિતા રથનાભાવિવારાઃ ।
યસ્મિંશ્ચિત્તં સર્વમોતં પ્રજાનાં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 6॥
યદત્ર ષષ્ઠં ત્રિશતં સુવીરં યજ્ઞસ્ય ગુહ્યં નવનાવમાય્યં (?) ।
દશ પઞ્ચ ત્રિંશતં યત્પરં ચ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 7॥
યજ્જાગ્રતો દૂરમુદૈતિ દૈવં તદુ સુપ્તસ્ય તથૈવૈતિ ।
દૂરઙ્ગમં જ્યોતિષાં જ્યોતિરેકં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 8॥
યેન દ્યૌઃ પૃથિવી ચાન્તરિક્ષં ચ યે પર્વતાઃ પ્રદિશો દિશશ્ચ ।
યેનેદં જગદ્વ્યાપ્તં પ્રજાનાં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 9॥
યેનેદં વિશ્વં જગતો બભૂવ યે દેવા અપિ મહતો જાતવેદાઃ ।
તદેવાગ્નિસ્તમસો જ્યોતિરેકં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 10॥
યે મનો હૃદયં યે ચ દેવા યે દિવ્યા આપો યે સૂર્યરશ્મિઃ ।
તે શ્રોત્રે ચક્ષુષી સઞ્ચરન્તં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 11॥
અચિન્ત્યં ચાપ્રમેયં ચ વ્યક્તાવ્યક્તપરં ચ યત ।
સૂક્ષ્માત્સૂક્ષ્મતરં જ્ઞેયં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 12॥
એકા ચ દશ શતં ચ સહસ્રં ચાયુતં ચ
નિયુતં ચ પ્રયુતં ચાર્બુદં ચ ન્યર્બુદં ચ ।
સમુદ્રશ્ચ મધ્યં ચાન્તશ્ચ પરાર્ધશ્ચ
તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 13॥
યે પઞ્ચ પઞ્ચદશ શતં સહસ્રમયુતં ન્યર્બુદં ચ ।
તેઽગ્નિચિત્યેષ્ટકાસ્તં શરીરં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 14॥
વેદાહમેતં પુરુષં મહાન્તમાદિત્યવર્ણં તમસઃ પરસ્તાત્ ।
યસ્ય યોનિં પરિપશ્યન્તિ ધીરાસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥
યસ્યેદં ધીરાઃ પુનન્તિ કવયો બ્રહ્માણમેતં ત્વા વૃણુત ઇન્દુમ્ ।
સ્થાવરં જઙ્ગમં દ્યૌરાકાશં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 16॥
પરાત્ પરતરં ચૈવ યત્પરાચ્ચૈવ યત્પરમ્ ।
યત્પરાત્ પરતો જ્ઞેયં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 17॥
પરાત્ પરતરો બ્રહ્મા તત્પરાત્ પરતો હરિઃ ।
તત્પરાત્ પરતોઽધીશસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 18॥
યા વેદાદિષુ ગાયત્રી સર્વવ્યાપી મહેશ્વરી ।
ઋગ્યજુસ્સામાથર્વૈશ્ચ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 19॥
યો વૈ દેવં મહાદેવં પ્રણવં પુરુષોત્તમમ્ ।
યઃ સર્વે સર્વવેદૈશ્ચ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 20॥
પ્રયતઃ પ્રણવોઙ્કારં પ્રણવં પુરુષોત્તમમ્ ।
ઓઙ્કારં પ્રણવાત્માનં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 21॥
યોઽસૌ સર્વેષુ વેદેષુ પઠ્યતે હ્યજ ઇશ્વરઃ ।
અકાયો નિર્ગુણો હ્યાત્મા તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 22॥
ગોભિર્જુષ્ટં ધનેન હ્યાયુષા ચ બલેન ચ ।
પ્રજયા પશુભિઃ પુષ્કરાક્ષં તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 23॥
ત્રિયમ્બકં યજામહે સુગન્ધિં પુષ્ટિવર્ધનમ્ ।
ઉર્વારુકમિવ બન્ધનાન્મૃત્યોર્મુક્ષીય
માઽમૃતાત્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 24॥
કૈલાસશિખરે રમ્યે શઙ્કરસ્ય શિવાલયે ।
દેવતાસ્તત્ર મોદન્તે તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 25॥
વિશ્વતશ્ચક્ષુરુત વિશ્વતોમુખો વિશ્વતોહસ્ત ઉત વિશ્વતસ્પાત્ ।
સમ્બાહુભ્યાં નમતિ સમ્પતત્રૈર્દ્યાવાપૃથિવી
જનયન્ દેવ એકસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 26॥
ચતુરો વેદાનધીયીત સર્વશાસ્યમયં વિદુઃ ।
ઇતિહાસપુરાણાનાં તન્મે મન શિવસઙ્કન્લ્પમસ્તુ ॥ 27॥
મા નો મહાન્તમુત મા નો અર્ભકં મા ન ઉક્ષન્તમુત મા ન ઉક્ષિતમ્ ।
મા નો વધીઃ પિતરં મોત માતરં પ્રિયા મા નઃ
તનુવો રુદ્ર રીરિષસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 28॥
મા નસ્તોકે તનયે મા ન આયુષિ મા નો ગોષુ મા નો અશ્વેષુ રીરિષઃ ।
વીરાન્મા નો રુદ્ર ભામિતો વધીર્હવિષ્મન્તઃ
નમસા વિધેમ તે તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 29॥
ઋતં સત્યં પરં બ્રહ્મ પુરુષં કૃષ્ણપિઙ્ગલમ્ ।
ઊર્ધ્વરેતં વિરૂપાક્ષં વિશ્વરૂપાય વૈ નમો નમઃ
તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 30॥
કદ્રુદ્રાય પ્રચેતસે મીઢુષ્ટમાય તવ્યસે ।
વોચેમ શન્તમં હૃદે । સર્વો હ્યેષ રુદ્રસ્તસ્મૈ રુદ્રાય
નમો અસ્તુ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 31॥
બ્રહ્મ જજ્ઞાનં પ્રથમં પુરસ્તાત્ વિ સીમતઃ સુરુચો વેન આવઃ ।
સ બુધ્નિયા ઉપમા અસ્ય વિષ્ઠાઃ સતશ્ચ યોનિં
અસતશ્ચ વિવસ્તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 32॥
યઃ પ્રાણતો નિમિષતો મહિત્વૈક ઇદ્રાજા જગતો બભૂવ ।
ય ઈશે અસ્ય દ્વિપદશ્ચતુષ્પદઃ કસ્મૈ દેવાય
હવિષા વિધેમ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 33॥
ય આત્મદા બલદા યસ્ય વિશ્વે ઉપાસતે પ્રશિષં યસ્ય દેવાઃ ।
યસ્ય છાયાઽમૃતં યસ્ય મૃત્યુઃ કસ્મૈ દેવાય
હવિષા વિધેમ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 34॥
યો રુદ્રો અગ્નૌ યો અપ્સુ ય ઓષધીષુ યો રુદ્રો વિશ્વા ભુવનાઽઽવિવેશ ।
તસ્મૈ રુદ્રાય નમો અસ્તુ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 35॥
ગન્ધદ્વારાં દુરાધર્ષાં નિત્યપુષ્ટાં કરીષિણીમ્ ।
ઈશ્વરીં સર્વભૂતાનાં તામિહોપહ્વયે શ્રિયં
તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 36॥
ય ઇદં શિવસઙ્કલ્પં સદા ધ્યાયન્તિ બ્રાહ્મણાઃ ।
તે પરં મોક્ષં ગમિષ્યન્તિ તન્મે મનઃ શિવસઙ્કલ્પમસ્તુ ॥ 37॥
ઇતિ શિવસઙ્કલ્પમન્ત્રાઃ સમાપ્તાઃ ।
(શૈવ-ઉપનિષદઃ)
ઇતિ શિવસઙ્કલ્પોપનિષત્ સમાપ્ત ।
Related Scriptures
1000 Names of Shri Ardhanarishvara
1000 verses
कर्णाटक सङ्गीतं स्वरजति 2 (साम्ब शिव)
0 verses
दारिद्र्य दहन शिव स्तोत्रम्
9 verses
1000 Names of Lord Mahakala
1000 verses
100 Names of Lord Shiva
100 verses
Rudrayamala 1000 Names of Lord Shiva
1000 verses
About This Stotram
Overview
The Shiva Sankalpa Upanishad, also known as Shiva Sankalpamastu, is a Vedic text of 36 mantras belonging to the Shukla Yajurveda tradition. Each mantra describes the mind (manas) as the seat of consciousness — governing perception, memory, and intention — and concludes with the refrain "may my mind resolve itself into auspicious thought (shiva sankalpa)." The text is associated with the Brihadaranyaka Upanishad and is considered part of the Vedic mantra corpus.
What are the benefits of chanting Shiva Sankalpa Upanishad?
- Cultivates a disciplined and auspiciously directed mind through mantra repetition
- Supports mental clarity and focused intention in daily life and spiritual practice
- Used as a meditation text to align thought and action with higher purpose
- Connects the practitioner with the Vedic understanding of mind as the instrument of liberation
When is the best time to recite this?
Morning recitation before daily activities is the standard practice, as the mantras are designed to set the direction of one's intentions. It is also appropriate during meditation and at times of major decisions or spiritual retreat.
What is the historical and traditional background?
The Shiva Sankalpa Upanishad is an integral part of the Shukla Yajurveda and is positioned within or near the Vajasaneyi Samhita. Its composition is attributed to the late Vedic period, placing it among the older layers of Sanskrit mantra literature. As Shruti (revealed scripture), it has no individual human author; it is transmitted as part of the Vedic heritage of the Shukla Yajurveda shakha. The recurring focus on mind (manas) reflects the philosophical concerns of the Vedic and early Upanishadic periods, where consciousness and its proper orientation were central questions.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Shukla Yajurveda Sandhya Vandanam — the daily ritual text of the Shukla Yajurveda tradition, which shares the same scriptural lineage
- Shiva Mahimna Stotram — a later Shaiva devotional hymn that, like this Upanishad, addresses the limits of human understanding in relation to Shiva