Saraswati Suktam

ସରସ୍ଵତୀ ସୂକ୍ତମ୍

ଶ୍ଲୋକ 1

-(ଋ.ଵେ.6.61)

ଇ॒ଯମ୍॑ଦଦାଦ୍ରଭ॒ସମୃ॑ଣ॒ଚ୍ଯୁତ॒-ନ୍ଦିଵୋ᳚ଦାସଂ-ଵଁଦ୍ର୍ଯ॒ଶ୍ଵାଯ॑ ଦା॒ଶୁଷେ᳚ ।

ଯା ଶଶ୍ଵ᳚ନ୍ତମାଚ॒ଖଶଦା᳚ଵ॒ସ-ମ୍ପ॒ଣି-ନ୍ତା ତେ᳚ ଦା॒ତ୍ରାଣି॑ ତଵି॒ଷା ସ॑ରସ୍ଵତି

ଶ୍ଲୋକ 2

ଇ॒ଯଂ ଶୁଷ୍ମେ᳚ଭିର୍ବିସ॒ଖା ଇ॑ଵାରୁଜ॒ତ୍ସାନୁ॑ ଗିରୀ॒ଣା-ନ୍ତ॑ଵି॒ଷେଭି॑ରୂ॒ର୍ମିଭିଃ॑ ।

ପା॒ରା॒ଵ॒ତ॒ଘ୍ନୀମଵ॑ସେ ସୁଵୃ॒କ୍ତିଭି॑ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ମା ଵି॑ଵାସେମ ଧୀ॒ତିଭିଃ॑

॥ 1 ॥

ଶ୍ଲୋକ 3

ସର॑ସ୍ଵତି ଦେଵ॒ନିଦୋ॒ ନି ବ॑ର୍​ହଯ ପ୍ର॒ଜାଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ବୃସ॑ଯସ୍ଯ ମା॒ଯିନଃ॑ ।

ଉ॒ତ କ୍ଷି॒ତିଭ୍ଯୋ॒-ଽଵନୀ᳚ରଵିନ୍ଦୋ ଵି॒ଷମେ᳚ଭ୍ଯୋ ଅସ୍ରଵୋ ଵାଜିନୀଵତି

॥ 2 ॥

ଶ୍ଲୋକ 4

ପ୍ରଣୋ᳚ ଦେ॒ଵୀ ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ଵାଜେ᳚ଭିର୍ଵା॒ଜିନୀ᳚ଵତୀ ।

ଧୀ॒ନାମ॑ଵି॒ତ୍ର୍ଯ॑ଵତୁ

॥ 3 ॥

ଶ୍ଲୋକ 5

ଯସ୍ତ୍ଵା᳚ ଦେଵି ସରସ୍ଵତ୍ଯୁପବ୍ରୂ॒ତେ ଧନେ᳚ ହି॒ତେ ।

ଇନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ନ ଵୃ॑ତ୍ର॒ତୂର୍ଯେ᳚

॥ 4 ॥

ଶ୍ଲୋକ 6

ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ᳚ଵି ସରସ୍ଵ॒ତ୍ଯଵା॒ ଵାଜେ᳚ଷୁ ଵାଜିନି ।

ରଦା᳚ ପୂ॒ଷେଵ॑ ନ-ସ୍ସ॒ନିମ୍

॥ 5 ॥

ଶ୍ଲୋକ 7

ଉ॒ତ ସ୍ଯା ନ॒-ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ ଘୋ॒ରା ହିର᳚ଣ୍ଯଵର୍ତନିଃ ।

ଵୃ॒ତ୍ର॒ଘ୍ନୀ ଵ॑ଷ୍ଟି ସୁଷ୍ଟୁ॒ତିମ୍

॥ 6 ॥

ଶ୍ଲୋକ 8

ଯସ୍ଯା᳚ ଅନ॒ନ୍ତୋ ଅହ୍ରୁ॑ତସ୍ତ୍ଵେ॒ଷଶ୍ଚ॑ରି॒ଷ୍ଣୁର᳚ର୍ଣ॒ଵଃ ।

ଅମ॒ଶ୍ଚର॑ତି॒ ରୋରୁ॑ଵତ୍

॥ 7 ॥

ଶ୍ଲୋକ 9

ସା ନୋ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଅତି॒ ଦ୍ଵିଷ॒-ସ୍ସ୍ଵସୄ᳚ର॒ନ୍ଯା ଋ॒ତାଵ॑ରୀ ।

ଅତ॒ନ୍ନହେ᳚ଵ॒ ସୂର୍ଯଃ॑

॥ 8 ॥

ଶ୍ଲୋକ 10

ଉ॒ତ ନଃ॑ ପ୍ରି॒ଯା ପ୍ରି॒ଯାସୁ॑ ସ॒ପ୍ତସ୍ଵ॑ସା॒ ସୁଜୁ॑ଷ୍ଟା ।

ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ସ୍ତୋମ୍ଯା᳚ ଭୂତ୍

॥ 9 ॥

ଶ୍ଲୋକ 11

ଆ॒ପ॒ପ୍ରୁଷୀ॒ ପାର୍ଥି॑ଵାନ୍ଯୁ॒ରୁ ରଜୋ᳚ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ ।

ସର॑ସ୍ଵତୀ ନି॒ଦସ୍ପା᳚ତୁ

॥ 10 ॥

ଶ୍ଲୋକ 12

ତ୍ରି॒ଷ॒ଧସ୍ଥା᳚ ସ॒ପ୍ତଧା᳚ତୁଃ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଜା॒ତା ଵ॒ର୍ଧଯ᳚ନ୍ତୀ ।

ଵାଜେ᳚ଵାଜେ॒ ହଵ୍ଯା᳚ ଭୂତ୍

॥ 11 ॥

ଶ୍ଲୋକ 13

ପ୍ର ଯା ମ॑ହି॒ମ୍ନା ମ॒ହିନା᳚ସୁ॒ ଚେକି॑ତେ ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନେଭି॑ର॒ନ୍ଯା ଅ॒ପସା᳚ମ॒ପସ୍ତ॑ମା ।

ରଥ॑ ଇଵ ବୃହ॒ତୀ ଵି॒ଭ୍ଵନେ᳚ କୃ॒ତୋପ॒ସ୍ତୁତ୍ଯା᳚ ଚିକି॒ତୁଷା॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ

॥ 12 ॥

ଶ୍ଲୋକ 14

ସର॑ସ୍ଵତ୍ଯ॒ଭି ନୋ᳚ ନେଷି॒ ଵସ୍ଯୋ॒ ମାପ॑ ସ୍ଫରୀଃ॒ ପଯ॑ସା॒ ମା ନ॒ ଆ ଧ॑କ୍ ।

ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ନ-ସ୍ସ॒ଖ୍ଯା ଵେ॒ଶ୍ଯା᳚ ଚ॒ ମା ତ୍ଵ-ତ୍କ୍ଷେତ୍ରା॒ଣ୍ଯର॑ଣାନି ଗନ୍ମ

॥ 13 ॥

ଶ୍ଲୋକ 15

–(ଋ.ଵେ.7.95)

ପ୍ର କ୍ଷୋଦ॑ସା॒ ଧାଯ॑ସା ସସ୍ର ଏ॒ଷା ସର॑ସ୍ଵତୀ ଧ॒ରୁଣ॒ମାଯ॑ସୀ॒ ପୂଃ ।

ପ୍ର॒ବାବ॑ଧାନା ର॒ଥ୍ଯେ᳚ଵ ଯାତି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ ଅ॒ପୋ ମ॑ହି॒ନା ସିନ୍ଧୁ॑ର॒ନ୍ଯାଃ

॥ 14 ॥

ଶ୍ଲୋକ 16

ଏକା᳚ଚେତ॒ତ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ ନ॒ଦୀନାଂ॒ ଶୁଚି᳚ର୍ଯ॒ତୀ ଗି॒ରିଭ୍ଯ॒ ଆ ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରାତ୍ ।

ରା॒ଯଶ୍ଚେତ᳚ନ୍ତୀ॒ ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ॒ ଭୂରେ᳚ର୍ଘୃ॒ତ-ମ୍ପଯୋ᳚ ଦୁଦୁହେ॒ ନାହୁ॑ଷାଯ

॥ 15 ॥

ଶ୍ଲୋକ 17

ସ ଵା᳚ଵୃଧେ॒ ନର୍ଯୋ॒ ଯୋଷ॑ଣାସୁ॒ ଵୃଷା॒ ଶିଶୁ᳚ର୍ଵୃଷ॒ଭୋ ଯ॒ଜ୍ଞିଯା᳚ସୁ ।

ସ ଵା॒ଜିନ᳚-ମ୍ମ॒ଘଵ॑ଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦଧାତି॒ ଵି ସା॒ତଯେ᳚ ତ॒ନ୍ଵ᳚-ମ୍ମାମୃଜୀତ

॥ 16 ॥

ଶ୍ଲୋକ 18

ଉ॒ତ ସ୍ଯା ନ॒-ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ ଜୁଷା॒ଣୋପ॑ ଶ୍ରଵତ୍ସୁ॒ଭଗା᳚ ଯ॒ଜ୍ଞେ ଅ॒ସ୍ମିନ୍ନ୍ ।

ମି॒ତଜ୍ଞୁ॑ଭିର୍ନମ॒ସ୍ଯୈ᳚ରିଯା॒ନା ରା॒ଯା ଯୁ॒ଜା ଚି॒ଦୁତ୍ତ॑ରା॒ ସଖି॑ଭ୍ଯଃ

॥ 17 ॥

ଶ୍ଲୋକ 19

ଇ॒ମା ଜୁହ୍ଵା᳚ନା ଯୁ॒ଷ୍ମଦା ନମୋ᳚ଭିଃ॒ ପ୍ରତି॒ ସ୍ତୋମଂ᳚ ସରସ୍ଵତି ଜୁଷସ୍ଵ ।

ତଵ॒ ଶର୍ମ᳚ନ୍ପ୍ରି॒ଯତ॑ମେ॒ ଦଧା᳚ନା॒ ଉପ॑ ସ୍ଥେଯାମ ଶର॒ଣ-ନ୍ନ ଵୃ॒କ୍ଷମ୍

॥ 18 ॥

ଶ୍ଲୋକ 20

ଅ॒ଯମୁ॑ ତେ ସରସ୍ଵତି॒ ଵସି॑ଷ୍ଠୋ॒ ଦ୍ଵାରା᳚ଵୃ॒ତସ୍ଯ॑ ସୁଭଗେ॒ ଵ୍ଯା᳚ଵଃ ।

ଵର୍ଧ॑ ଶୁଭ୍ରେ ସ୍ତୁଵ॒ତେ ରା᳚ସି॒ ଵାଜା॑ନ୍ଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା᳚ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା᳚ ନଃ

॥ 19 ॥

ଶ୍ଲୋକ 21

(ଋ.ଵେ.7.96)

ବୃ॒ହଦୁ॑ ଗାଯିଷେ॒ ଵଚୋ᳚-ଽସୁ॒ର୍ଯା᳚ ନ॒ଦୀନା᳚ମ୍ ।

ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ମିନ୍ମ॑ହଯା ସୁଵୃ॒କ୍ତିଭି॒ସ୍ସ୍ତୋମୈ᳚ର୍ଵସିଷ୍ଠ॒ ରୋଦ॑ସୀ

॥ 20 ॥

ଶ୍ଲୋକ 22

ଉ॒ଭେ ଯତ୍ତେ᳚ ମହି॒ନା ଶୁ॑ଭ୍ରେ॒ ଅନ୍ଧ॑ସୀ ଅଧିକ୍ଷି॒ଯନ୍ତି॑ ପୂ॒ରଵଃ॑ ।

ସା ନୋ᳚ ବୋଧ୍ଯଵି॒ତ୍ରୀ ମ॒ରୁତ୍ସ॑ଖା॒ ଚୋଦ॒ ରାଧୋ᳚ ମ॒ଘୋନା᳚ମ୍

॥ 21 ॥

ଶ୍ଲୋକ 23

ଭ॒ଦ୍ରମିଦ୍ଭ॒ଦ୍ରା କୃ॑ଣଵ॒ତ୍ସର॑ସ୍ଵ॒ତ୍ଯକ॑ଵାରୀ ଚେତତି ଵା॒ଜିନୀ᳚ଵତୀ ।

ଗୃ॒ଣା॒ନା ଜ॑ମଦଗ୍ନି॒ଵତ୍ସ୍ତୁ॑ଵା॒ନା ଚ॑ ଵସିଷ୍ଠ॒ଵତ୍

॥ 22 ॥

ଶ୍ଲୋକ 24

ଜ॒ନୀ॒ଯନ୍ତୋ॒ ନ୍ଵଗ୍ର॑ଵଃ ପୁତ୍ରୀ॒ଯନ୍ତଃ॑ ସୁ॒ଦାନ॑ଵଃ ।

ସର॑ସ୍ଵନ୍ତଂ ହଵାମହେ

॥ 23 ॥

ଶ୍ଲୋକ 25

ଯେ ତେ᳚ ସରସ୍ଵ ଊ॒ର୍ମଯୋ॒ ମଧୁ॑ମନ୍ତୋ ଘୃତ॒ଶ୍ଚୁତଃ॑ ।

ତେଭି᳚ର୍ନୋ-ଽଵି॒ତା ଭ॒ଵ

॥ 24 ॥

ଶ୍ଲୋକ 26

ପୀ॒ପି॒ଵାଂସଂ॒ ସର॑ସ୍ଵତ॒-ସ୍ସ୍ତନଂ॒-ଯୋଁ ଵି॒ଶ୍ଵଦ॑ର୍​ଶତଃ ।

ଭ॒କ୍ଷୀ॒ମହି॑ ପ୍ର॒ଜାମିଷମ୍᳚

॥ 25 ॥

ଶ୍ଲୋକ 27

(ଋ.ଵେ.2.41.16)

ଅମ୍ବି॑ତମେ॒ ନଦୀ᳚ତମେ॒ ଦେଵି॑ତମେ॒ ସର॑ସ୍ଵତି ।

ଅ॒ପ୍ର॒ଶ॒ସ୍ତା ଇ॑ଵ ସ୍ମସି॒ ପ୍ରଶ॑ସ୍ତିମମ୍ବ ନସ୍କୃଧି

॥ 26 ॥

ଶ୍ଲୋକ 28

ତ୍ଵେ ଵିଶ୍ଵା᳚ ସରସ୍ଵତି ଶ୍ରି॒ତାଯୂଂ᳚ଷି ଦେ॒ଵ୍ଯାମ୍ ।

ଶୁ॒ନହୋ᳚ତ୍ରେଷୁ ମତ୍ସ୍ଵ ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ଦେ᳚ଵି ଦିଦିଡ୍ଢି ନଃ

॥ 27 ॥

ଶ୍ଲୋକ 29

ଇ॒ମା ବ୍ରହ୍ମ॑ ସରସ୍ଵତି ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ଵାଜିନୀଵତି ।

ଯା ତେ॒ ମନ୍ମ॑ ଗୃତ୍ସମ॒ଦା ଋ॑ତାଵରି ପ୍ରି॒ଯା ଦେ॒ଵେଷୁ॒ ଜୁହ୍ଵ॑ତି

॥ 28 ॥

ଶ୍ଲୋକ 30

(ଋ.ଵେ.1.3.10)

ପା॒ଵ॒କା ନ॒-ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ଵାଜେ᳚ଭିର୍ଵା॒ଜିନୀ᳚ଵତୀ ।

ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵଁ॑ଷ୍ଟୁ ଧି॒ଯାଵ॑ସୁଃ

॥ 29 ॥

ଶ୍ଲୋକ 31

ଚୋ॒ଦ॒ଯି॒ତ୍ରୀ ସୂ॒ନୃତା᳚ନା॒-ଞ୍ଚେତ᳚ନ୍ତୀ ସୁମତୀ॒ନାମ୍ ।

ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦ॑ଧେ॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ

॥ 30 ॥

ଶ୍ଲୋକ 32

ମ॒ହୋ ଅର୍ଣ॒-ସ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ପ୍ର ଚେ᳚ତଯତି କେ॒ତୁନା᳚ ।

ଧିଯୋ॒ ଵିଶ୍ଵା॒ ଵି ରା᳚ଜତି

॥ 31 ॥

ଶ୍ଲୋକ 33

(ଋ.ଵେ.10.17.7)

ସର॑ସ୍ଵତୀ-ନ୍ଦେଵ॒ଯନ୍ତୋ᳚ ହଵନ୍ତେ॒ ସର॑ସ୍ଵତୀମଧ୍ଵ॒ରେ ତା॒ଯମା᳚ନେ ।

ସର॑ସ୍ଵତୀଂ ସୁ॒କୃତୋ᳚ ଅହ୍ଵଯନ୍ତ॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵାର୍ଯ᳚-ନ୍ଦାତ୍

॥ 32 ॥

ଶ୍ଲୋକ 34

ସର॑ସ୍ଵତି॒ ଯା ସ॒ରଥଂ᳚-ଯଁ॒ଯାଥ॑ ସ୍ଵ॒ଧାଭି॑ର୍ଦେଵି ପି॒ତୃଭି॒ର୍ମଦ᳚ନ୍ତୀ ।

ଆ॒ସଦ୍ଯା॒ସ୍ମିନ୍ବ॒ର୍​ହିଷି॑ ମାଦଯସ୍ଵାନମୀ॒ଵା ଇଷ॒ ଆ ଧେ᳚ହ୍ଯ॒ସ୍ମେ

॥ 33 ॥

ଶ୍ଲୋକ 35

ସର॑ସ୍ଵତୀଂ॒-ଯାଁ-ମ୍ପି॒ତରୋ॒ ହଵ᳚ନ୍ତେ ଦକ୍ଷି॒ଣା ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଭି॒ନକ୍ଷ॑ମାଣାଃ ।

ସ॒ହ॒ସ୍ରା॒ର୍ଘମି॒ଲୋ ଅତ୍ର॑ ଭା॒ଗଂ ରା॒ଯସ୍ପୋଷଂ॒-ଯଁଜ॑ମାନେଷୁ ଧେହି

॥ 34 ॥

ଶ୍ଲୋକ 36

(ଋ.ଵେ.5.43.11)

ଆ ନୋ᳚ ଦି॒ଵୋ ବୃ॑ହ॒ତଃ ପର୍ଵ॑ତା॒ଦା ସର॑ସ୍ଵତୀ ଯଜ॒ତା ଗ᳚ନ୍ତୁ ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ ।

ହଵ᳚-ନ୍ଦେ॒ଵୀ ଜୁ॑ଜୁଷା॒ଣା ଘୃ॒ତାଚୀ᳚ ଶ॒ଗ୍ମା-ନ୍ନୋ॒ ଵାଚ॑ମୁଶ॒ତୀ ଶୃ॑ଣୋତୁ

॥ 35 ॥

ଶ୍ଲୋକ 37

(ଋ.ଵେ.2.32.4)

ରା॒କାମ॒ହଂ ସୁ॒ହଵାଂ᳚ ସୁଷ୍ଟୁ॒ତୀ ହୁ॑ଵେ ଶୃ॒ଣୋତୁ॑ ନ-ସ୍ସୁ॒ଭଗା॒ ବୋଧ॑ତୁ॒ ତ୍ମନା᳚ ।

ସୀଵ୍ଯ॒ତ୍ଵପଃ॑ ସୂ॒ଚ୍ଯାଚ୍ଛି॑ଦ୍ଯମାନଯା॒ ଦଦା᳚ତୁ ଵୀ॒ରଂ ଶ॒ତଦା᳚ଯମୁ॒କ୍ଥ୍ଯମ୍᳚

॥ 36 ॥

ଶ୍ଲୋକ 38

ଯାସ୍ତେ᳚ ରାକେ ସୁମ॒ତଯଃ॑ ସୁ॒ପେଶ॑ସୋ॒ ଯାଭି॒ର୍ଦଦା᳚ସି ଦା॒ଶୁଷେ॒ ଵସୂ᳚ନି ।

ତାଭି᳚ର୍ନୋ ଅ॒ଦ୍ଯ ସୁ॒ମନା᳚ ଉ॒ପାଗ॑ହି ସହସ୍ରପୋ॒ଷଂ ସୁ॑ଭଗେ॒ ରରା᳚ଣା

॥ 37 ॥

ଶ୍ଲୋକ 39

ସିନୀ᳚ଵାଲି॒ ପୃଥୁ॑ଷ୍ଟୁକେ॒ ଯା ଦେ॒ଵାନା॒ମସି॒ ସ୍ଵସା᳚ ।

ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ହ॒ଵ୍ଯମାହୁ॑ତ-ମ୍ପ୍ର॒ଜା-ନ୍ଦେ᳚ଵି ଦିଦିଡ୍ଢି ନଃ

॥ 38 ॥

ଶ୍ଲୋକ 40

ଯା ସୁ॑ବା॒ହୁ-ସ୍ସ୍ଵ᳚ଙ୍ଗୁ॒ରି-ସ୍ସୁ॒ଷୂମା᳚ ବହୁ॒ସୂଵ॑ରୀ ।

ତସ୍ଯୈ᳚ ଵି॒ଶ୍ପତ୍ନ୍ଯୈ᳚ ହ॒ଵି-ସ୍ସି॑ନୀଵା॒ଲ୍ଯୈ ଜୁ॑ହୋତନ

॥ 39 ॥

ଶ୍ଲୋକ 41

ଯା ଗୁ॒ଙ୍ଗୂର୍ଯା ସି॑ନୀଵା॒ଲୀ ଯା ରା॒କା ଯା ସର॑ସ୍ଵତୀ ।

ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଣୀମ॑ହ୍ଵ ଊ॒ତଯେ᳚ ଵରୁଣା॒ନୀଂ ସ୍ଵ॒ସ୍ତଯେ᳚

॥ 40 ॥

ଶ୍ଲୋକ 42

ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥