Patanjali Yoga Sutras

ପତଞ୍ଜଲି ଯୋଗ ସୂତ୍ରାଣି - 1 (ସମାଧି ପାଦ)

ଶ୍ଲୋକ 1

ଅଥ ସମାଧିପାଦଃ ।

ଅଥ ଯୋଗାନୁଶାସନମ୍

ଶ୍ଲୋକ 2

ଯୋଗଶ୍ଚିତ୍ତଵୃତ୍ତି ନିରୋଧଃ

॥ 1 ॥

ଶ୍ଲୋକ 3

ତଦା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଃ ସ୍ଵରୂପେଽଵସ୍ଥାନମ୍

॥ 2 ॥

ଶ୍ଲୋକ 4

ଵୃତ୍ତି ସାରୂପ୍ଯମିତରତ୍ର

॥ 3 ॥

ଶ୍ଲୋକ 5

ଵୃତ୍ତଯଃ ପଞ୍ଚତଯ୍ଯଃ କ୍ଲିଷ୍ଟାଽକ୍ଲିଷ୍ଟାଃ

॥ 4 ॥

ଶ୍ଲୋକ 6

ପ୍ରମାଣ ଵିପର୍ଯଯ ଵିକଲ୍ପ ନିଦ୍ରା ସ୍ମୃତଯଃ

॥ 5 ॥

ଶ୍ଲୋକ 7

ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାନୁମାନାଗମାଃ ପ୍ରମାଣାନି

॥ 6 ॥

ଶ୍ଲୋକ 8

ଵିପର୍ଯଯୋ ମିଥ୍ଯାଜ୍ଞାନମତଦ୍ରୂପ ପ୍ରତିଷ୍ଠମ୍

॥ 7 ॥

ଶ୍ଲୋକ 9

ଶବ୍ଦଜ୍ଞାନାନୁପାତୀ ଵସ୍ତୁଶୂନ୍ଯୋ ଵିକଲ୍ପଃ

॥ 8 ॥

ଶ୍ଲୋକ 10

ଅଭାଵ ପ୍ରତ୍ଯଯାଲମ୍ବନା ଵୃତ୍ତିର୍ନିଦ୍ରା

॥ 9 ॥

ଶ୍ଲୋକ 11

ଅନୁଭୂତ ଵିଷଯାସମ୍ପ୍ରମୋଷଃ ସ୍ମୃତିଃ

॥ 10 ॥

ଶ୍ଲୋକ 12

ଅଭ୍ଯାସ ଵୈରାଗ୍ଯାଭ୍ଯାଂ ତନ୍ନିରୋଧଃ

॥ 11 ॥

ଶ୍ଲୋକ 13

ତତ୍ର ସ୍ଥିତୌ ଯତ୍ନୋଽଭ୍ଯାସଃ

॥ 12 ॥

ଶ୍ଲୋକ 14

ସ ତୁ ଦୀର୍ଘକାଲ ନୈରନ୍ତର୍ଯ ସତ୍କାରାସେଵିତୋ ଦୃଢଭୂମିଃ

॥ 13 ॥

ଶ୍ଲୋକ 15

ଦୃଷ୍ଟାନୁଶ୍ରଵିକ ଵିଷଯ ଵିତୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵଶୀକାରସଞ୍ଜ୍ଞା ଵୈରାଗ୍ଯମ୍

॥ 14 ॥

ଶ୍ଲୋକ 16

ତତ୍ପରଂ ପୁରୁଷଖ୍ଯାତେ-ର୍ଗୁଣଵୈତୃଷ୍ଣ୍ଯମ୍

॥ 15 ॥

ଶ୍ଲୋକ 17

ଵିତର୍କ ଵିଚାରାନନ୍ଦାସ୍ମିତାରୂପାନୁଗମାତ୍ ସମ୍ପ୍ରଜ୍ଞାତଃ

॥ 16 ॥

ଶ୍ଲୋକ 18

ଵିରାମପ୍ରତ୍ଯଯାଭ୍ଯାସପୂର୍ଵଃ ସଂସ୍କାରଶେଷୋଽନ୍ଯଃ

॥ 17 ॥

ଶ୍ଲୋକ 19

ଭଵପ୍ରତ୍ଯଯୋ ଵିଦେହପ୍ରକୃତିଲଯାନାମ୍

॥ 18 ॥

ଶ୍ଲୋକ 20

ଶ୍ରଦ୍ଧା ଵୀର୍ଯ ସ୍ମୃତି ସମାଧିପ୍ରଜ୍ଞା ପୂର୍ଵକ ଇତରେଷାମ୍

॥ 19 ॥

ଶ୍ଲୋକ 21

ତୀଵ୍ରସଂଵେଗାନାମାସନ୍ନଃ

॥ 20 ॥

ଶ୍ଲୋକ 22

ମୃଦୁମଧ୍ଯାଧିମାତ୍ରତ୍ଵାତ୍ତତୋଽପି ଵିଶେଷଃ

॥ 21 ॥

ଶ୍ଲୋକ 23

ଈଶ୍ଵରପ୍ରଣିଧାନାଦ୍ଵା

॥ 22 ॥

ଶ୍ଲୋକ 24

କ୍ଲେଶ କର୍ମ ଵିପାକାଶଯୈରପରାମୃଷ୍ଟଃ ପୁରୁଷଵିଶେଷ ଈଶ୍ଵରଃ

॥ 23 ॥

ଶ୍ଲୋକ 25

ତତ୍ର ନିରତିଶଯଂ ସର୍ଵଜ୍ଞବୀଜମ୍

॥ 24 ॥

ଶ୍ଲୋକ 26

ସ ଏଷଃ ପୂର୍ଵେଷାମପି ଗୁରୁଃ କାଲେନାନଵଚ୍ଛେଦାତ୍

॥ 25 ॥

ଶ୍ଲୋକ 27

ତସ୍ଯ ଵାଚକଃ ପ୍ରଣଵଃ

॥ 26 ॥

ଶ୍ଲୋକ 28

ତଜ୍ଜପସ୍ତଦର୍ଥଭାଵନମ୍

॥ 27 ॥

ଶ୍ଲୋକ 29

ତତଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଚେତନାଧିଗମୋଽପ୍ଯନ୍ତରାଯାଭାଵଶ୍ଚ

॥ 28 ॥

ଶ୍ଲୋକ 30

ଵ୍ଯାଧି ସ୍ତ୍ଯାନ ସଂଶଯ ପ୍ରମାଦାଲସ୍ଯାଵିରତି ଭ୍ରାନ୍ତି

ଦର୍ଶନାଲବ୍ଧଭୂମିକତ୍ଵାନଵସ୍ଥିତତ୍ଵାନି ଚିତ୍ତଵିକ୍ଷେପାସ୍ତେଂଽତରାଯାଃ

॥ 29 ॥

ଶ୍ଲୋକ 31

ଦୁଃଖ ଦୌର୍ମନସ୍ଯାଙ୍ଗମେଜଯତ୍ଵ ଶ୍ଵାସପ୍ରଶ୍ଵାସା ଵିକ୍ଷେପସହଭୁଵଃ

॥ 30 ॥

ଶ୍ଲୋକ 32

ତତ୍ପ୍ରତିଷେଧାର୍ଥମେକତତ୍ତ୍ଵାଭ୍ଯାସଃ

॥ 31 ॥

ଶ୍ଲୋକ 33

ମୈତ୍ରୀ କରୁଣା ମୁଦିତୋପେକ୍ଷାଣାଂ ସୁଖ ଦୁଃଖ ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯ ଵିଷଯାଣାମ୍-ଭାଵନାତଶ୍ଚିତ୍ତପ୍ରସାଦନମ୍

॥ 32 ॥

ଶ୍ଲୋକ 34

ପ୍ରଚ୍ଛର୍ଦନ ଵିଧାରଣାଭ୍ଯାଂ ଵା ପ୍ରାଣସ୍ଯ

॥ 33 ॥

ଶ୍ଲୋକ 35

ଵିଷଯଵତୀ ଵା ପ୍ରଵୃତ୍ତିରୁତ୍ପନ୍ନା ମନସଃ ସ୍ଥିତି ନିବନ୍ଧିନୀ

॥ 34 ॥

ଶ୍ଲୋକ 36

ଵିଶୋକା ଵା ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀ

॥ 35 ॥

ଶ୍ଲୋକ 37

ଵୀତରାଗ ଵିଷଯଂ ଵା ଚିତ୍ତମ୍

॥ 36 ॥

ଶ୍ଲୋକ 38

ସ୍ଵପ୍ନ ନିଦ୍ରା ଜ୍ଞାନାଲମ୍ବନଂ ଵା

॥ 37 ॥

ଶ୍ଲୋକ 39

ଯଥାଭିମତଧ୍ଯାନାଦ୍ଵା

॥ 38 ॥

ଶ୍ଲୋକ 40

ପରମାଣୁ ପରମ ମହତ୍ତ୍ଵାନ୍ତୋଽସ୍ଯ ଵଶୀକାରଃ

॥ 39 ॥

ଶ୍ଲୋକ 41

କ୍ଷୀଣଵୃତ୍ତେରଭିଜାତସ୍ଯେଵ ମଣେର୍ଗ୍ରହୀତୃଗ୍ରହଣ ଗ୍ରାହ୍ଯେଷୁ ତତ୍ସ୍ଥ ତଦଞ୍ଜନତା ସମାପତ୍ତିଃ

॥ 40 ॥

ଶ୍ଲୋକ 42

ତତ୍ର ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଵିକଲ୍ପୈଃ ସଙ୍କୀର୍ଣା ସଵିତର୍କା ସମାପତ୍ତିଃ

॥ 41 ॥

ଶ୍ଲୋକ 43

ସ୍ମୃତି ପରିଶୁଦ୍ଧୌ ସ୍ଵରୂପ ଶୂନ୍ଯେଵାର୍ଥ ମାତ୍ରନିର୍ଭାସା ନିର୍ଵିତର୍କା

॥ 42 ॥

ଶ୍ଲୋକ 44

ଏତଯୈଵ ସଵିଚାରା ନିର୍ଵିଚାରା ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମଵିଷଯା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତା

॥ 43 ॥

ଶ୍ଲୋକ 45

ସୂକ୍ଷ୍ମ ଵିଷଯତ୍ଵଂ ଚାଲିଙ୍ଗପର୍ଯଵସାନମ୍

॥ 44 ॥

ଶ୍ଲୋକ 46

ତା ଏଵ ସବୀଜଃ ସମାଧିଃ

॥ 45 ॥

ଶ୍ଲୋକ 47

ନିର୍ଵିଚାର ଵୈଶାରାଦ୍ଯେଽଧ୍ଯାତ୍ମପ୍ରସାଦଃ

॥ 46 ॥

ଶ୍ଲୋକ 48

ଋତମ୍ଭରା ତତ୍ର ପ୍ରଜ୍ଞା

॥ 47 ॥

ଶ୍ଲୋକ 49

ଶ୍ରୁତାନୁମାନ ପ୍ରଜ୍ଞାଭ୍ଯାମନ୍ଯଵିଷଯା ଵିଶେଷାର୍ଥତ୍ଵାତ୍

॥ 48 ॥

ଶ୍ଲୋକ 50

ତଜ୍ଜଃ ସଂସ୍କାରୋଽନ୍ଯସଂସ୍କାର ପ୍ରତିବନ୍ଧୀ

॥ 49 ॥

ଶ୍ଲୋକ 51

ତସ୍ଯାପି ନିରୋଧେ ସର୍ଵନିରୋଧାନ୍ନିର୍ବୀଜସ୍ସମାଧିଃ

॥ 50 ॥

ଶ୍ଲୋକ 52

ଇତି ପାତଞ୍ଜଲଯୋଗଦର୍ଶନେ ସମାଧିପାଦୋ ନାମ ପ୍ରଥମଃ ପାଦଃ ।