Patanjali Yoga Sutras
Patanjali Yoga Sutras
pataJjali yoga sUtrANi - 1 (samAdhi pAda)
zloka 1
atha samAdhipAdaH |
atha yogAnuzAsanam || 1 ||
yogazcittavRtti nirodhaH || 2 ||
tadA draSTuH svarUpe'vasthAnam || 3 ||
vRtti sArUpyamitaratra || 4 ||
vRttayaH paJcatayyaH kliSTA'kliSTAH || 5 ||
pramANa viparyaya vikalpa nidrA smRtayaH || 6 ||
pratyakSAnumAnAgamAH pramANAni || 7 ||
viparyayo mithyAjJAnamatadrUpa pratiSTham || 8 ||
zabdajJAnAnupAtI vastuzUnyo vikalpaH || 9 ||
abhAva pratyayAlambanA vRttirnidrA || 10 ||
anubhUta viSayAsampramoSaH smRtiH || 11 ||
abhyAsa vairAgyAbhyAM tannirodhaH || 12 ||
tatra sthitau yatno'bhyAsaH || 13 ||
sa tu dIrghakAla nairantarya satkArAsevito dRDhabhUmiH || 14 ||
dRSTAnuzravika viSaya vitRSNasya vazIkArasaJjJA vairAgyam || 15 ||
tatparaM puruSakhyAte-rguNavaitRSNyam || 16 ||
vitarka vicArAnandAsmitArUpAnugamAt samprajJAtaH || 17 ||
virAmapratyayAbhyAsapUrvaH saMskArazeSo'nyaH || 18 ||
bhavapratyayo videhaprakRtilayAnAm || 19 ||
zraddhA vIrya smRti samAdhiprajJA pUrvaka itareSAm || 20 ||
tIvrasaMvegAnAmAsannaH || 21 ||
mRdumadhyAdhimAtratvAttato'pi vizeSaH || 22 ||
IzvarapraNidhAnAdvA || 23 ||
kleza karma vipAkAzayairaparAmRSTaH puruSavizeSa IzvaraH || 24 ||
tatra niratizayaM sarvajJabIjam || 25 ||
sa eSaH pUrveSAmapi guruH kAlenAnavacchedAt || 26 ||
tasya vAcakaH praNavaH || 27 ||
tajjapastadarthabhAvanam || 28 ||
tataH pratyakcetanAdhigamo'pyantarAyAbhAvazca || 29 ||
vyAdhi styAna saMzaya pramAdAlasyAvirati bhrAnti
darzanAlabdhabhUmikatvAnavasthitatvAni cittavikSepAsteM'tarAyAH || 30 ||
duHkha daurmanasyAGgamejayatva zvAsaprazvAsA vikSepasahabhuvaH || 31 ||
tatpratiSedhArthamekatattvAbhyAsaH || 32 ||
maitrI karuNA muditopekSANAM sukha duHkha puNyApuNya viSayANAm-bhAvanAtazcittaprasAdanam || 33 ||
pracchardana vidhAraNAbhyAM vA prANasya || 34 ||
viSayavatI vA pravRttirutpannA manasaH sthiti nibandhinI || 35 ||
vizokA vA jyotiSmatI || 36 ||
vItarAga viSayaM vA cittam || 37 ||
svapna nidrA jJAnAlambanaM vA || 38 ||
yathAbhimatadhyAnAdvA || 39 ||
paramANu parama mahattvAnto'sya vazIkAraH || 40 ||
kSINavRtterabhijAtasyeva maNergrahItRgrahaNa grAhyeSu tatstha tadaJjanatA samApattiH || 41 ||
tatra zabdArtha jJAna vikalpaiH saGkIrNA savitarkA samApattiH || 42 ||
smRti parizuddhau svarUpa zUnyevArtha mAtranirbhAsA nirvitarkA || 43 ||
etayaiva savicArA nirvicArA ca sUkSmaviSayA vyAkhyAtA || 44 ||
sUkSma viSayatvaM cAliGgaparyavasAnam || 45 ||
tA eva sabIjaH samAdhiH || 46 ||
nirvicAra vaizArAdye'dhyAtmaprasAdaH || 47 ||
RtambharA tatra prajJA || 48 ||
zrutAnumAna prajJAbhyAmanyaviSayA vizeSArthatvAt || 49 ||
tajjaH saMskAro'nyasaMskAra pratibandhI || 50 ||
tasyApi nirodhe sarvanirodhAnnirbIjassamAdhiH || 51 ||
iti pAtaJjalayogadarzane samAdhipAdo nAma prathamaH pAdaH |
