Vedic Tithi
VedicTithi

Stotram - Sacred Scripture

Aruna Prasna

Aruna Prasna

Stotram
Unknown
115 Verses
110%

aruNapraznaH

taittirIya AraNyaka 1

ha॒riH॒ om ||

bhA॒ska॒rAya॑ vi॒dmahe॑ mahaddyutika॒rAya॑ dhImahi |

tanno॑ AdityaH praco॒dayA᳚t ||

o-mbha॒dra-GkarNe॑bhi-zzRNu॒yAma॑ devAH | bha॒dra-mpa॑zyemA॒kSabhi॒-ryaja॑trAH | sthi॒rairaGgai᳚stuSTu॒vAgM sa॑sta॒nUbhiH॑ | vyaze॑ma de॒vahi॑taM॒-ya~dAyuH॑ | sva॒sti na॒ indro॑ vR॒ddhazra॑vAH | sva॒sti naH॑ pU॒SA vi॒zvave॑dAH | sva॒sti na॒stArkSyo॒ ari॑STanemiH | sva॒sti no॒ bRha॒spati॑-rdadhAtu ||

OM zAnti॒-zzAnti॒-zzAntiH॑ ||

anuvAkaH 1

bha॒dra-GkarNe॑bhi-zzRNu॒yAma॑ devAH | bha॒dra-mpa॑zyemA॒kSabhi॒-ryaja॑trAH | sthi॒rairaGgai᳚stuSTu॒vAgM sa॑sta॒nUbhiH॑ | vyaze॑ma de॒vahi॑taM॒-ya~dAyuH॑ | sva॒sti na॒ indro॑ vR॒ddhazra॑vAH | sva॒sti naH॑ pU॒SA vi॒zvave॑dAH | sva॒sti na॒stArkSyo॒ ari॑STanemiH | sva॒sti no॒ bRha॒spati॑-rdadhAtu | Apa॑mApAma॒pa-ssarvAH᳚ | a॒smA-da॒smA-di॒to-'mutaH॑ || 1 ||

a॒gnirvA॒yuzca॒ sUrya॑zca | sa॒ha sa॑Jca-ska॒rardhi॑yA | vA॒yvazvA॑ razmi॒pata॑yaH | marI᳚cyAtmAno॒ adru॑haH | de॒vI-rbhu॑vana॒ sUva॑rIH | pu॒tra॒va॒tvAya॑ me suta | mahAnAmnI-rma॑hAmA॒nAH | ma॒ha॒so ma॑hasa॒-ssvaH॑ | de॒vIH pa॑rjanya॒ sUva॑rIH | pu॒tra॒va॒tvAya॑ me suta || 2 ||

a॒pAznyu॑SNi-ma॒pA rakSaH॑ | a॒pAznyu॑SNi-ma॒pA ragha᳚m | apA᳚ghrA॒mapa॑ cA॒varti᳚m | apa॑ de॒vIri॒to hi॑ta | vajra॑-nde॒vIrajI॑tAg​zca | bhuva॑na-ndeva॒sUva॑rIH | A॒di॒tyAnadi॑ti-nde॒vIm | yoni॑nordhva-mu॒dISa॑ta | zi॒vA na॒-zzanta॑mA bhavantu | di॒vyA Apa॒ oSa॑dhayaH | su॒mR॒DI॒kA sara॑svati | mA te॒ vyo॑ma sa॒ndRzi॑ || 3 ||

(a॒mutaH॑ - su॒ - tauSa॑dhayo॒ dve ca॑ )

anuvAkaH 2

smRtiH॑ pra॒tyakSa॑-maiti॒hya᳚m | anu॑mAna-zcatuSTa॒yam | e॒tairAdi॑tya maNDalam | sarvai॑reva॒ vidhA᳚syate | sUryo॒ marI॑ci॒mAda॑tte | sarvasmA᳚-dbhuva॑nAda॒dhi | tasyAH pAka vi॑zeSe॒Na | smR॒ta-GkA॑la vi॒zeSa॑Nam || na॒dIva॒ prabha॑vA-tkA॒cit | a॒kSayyA᳚-thsyanda॒te ya॑thA || 4 ||

tAnnadyo-'bhi sa॑mAya॒nti | so॒ru-ssatI॑ na ni॒varta॑te | e॒vannA॒nA sa॑mutthA॒nAH | kA॒lA-ssaM॑​vathsa॒ragg​ zri॑tAH | aNuzazca ma॑haza॒zca | sarve॑ samava॒yantri॑ tam | sa tai᳚-ssa॒rvai-ssa॑mAvi॒STaH | U॒ru-ssa॑nna ni॒varta॑te | adhisaM​vathsa॑raM-vi~॒dyAt | tadeva॑ lakSa॒Ne || 5 ||

aNubhizca ma॑hadbhi॒zca | sa॒mArU॑DhaH pra॒dRzya॑te | saM​va~thsaraH pra॑tyakSe॒Na | nA॒dhisa॑vaH pra॒dRzya॑te | pa॒Taro॑ vikli॑dhaH pi॒GgaH | e॒ta-dva॑ruNa॒ lakSa॑Nam | yatraita॑-dupa॒dRzya॑te | sa॒hasra॑-ntatra॒ nIya॑te | ekagM hi ziro nA॑nA mu॒khe | kR॒thsna-nta॑dRta॒ lakSa॑Nam || 6 ||

ubhayata-ssapte᳚ndriyA॒Ni | ja॒lpita॑-ntveva॒ dihya॑te | zuklakRSNe saM​va॑thsara॒sya | dakSiNa vAma॑yoH pA॒r​zvayoH | tasyai॒SA bhava॑ti || zu॒kra-nte॑ a॒nyadya॑ja॒ta-nte॑ a॒nyat | viSu॑rUpe॒ aha॑nI॒ dyauri॑vAsi | vizvA॒ hi mA॒yA ava॑si svadhAvaH | bha॒drA te॑ pUSanni॒ha rA॒tira॒stviti॑ | nAtra॒ bhuva॑nam | na pU॒SA | na pa॒zavaH॑ | nAditya-ssaM​vathsara eva pratyakSeNa priyata॑maM-vi॒dyAt | etadvai saM​vathsarasya priyata॑magM rU॒pam | yo-'sya mahAnartha utpathsyamA॑no bha॒vati | ida-mpuNya-Gku॑ruSve॒ti | tamAhara॑Na-nda॒dyAt || 7 ||

(ya॒thA॒ - la॒kSa॒Na - R॑tu॒lakSa॑NaM॒ - bhuva॑nagM sa॒pta ca॑)

anuvAkaH 3

sA॒ka॒JjAnAgM॑ sa॒ptatha॑mAhu-reka॒jam | SaDu॑dya॒mA RSa॑yo deva॒jA iti॑ | teSA॑mi॒STAni॒ vihi॑tAni dhAma॒zaH | sthA॒tre re॑jante॒ vikR॑tAni rUpa॒zaH | konu॑ maryA॒ ami॑thitaH | sakhA॒ sakhA॑yamabravIt | jahA॑ko a॒smadI॑Sate | yasti॒tyAja॑ sakhi॒vida॒gM॒ sakhA॑yam | na tasya॑ vA॒cyapi॑ bhA॒go a॑sti | yadIgM॑ zR॒Notya॒lakagM॑ zRNoti || 8 ||

na hi pra॒veda॑ sukR॒tasya॒ panthA॒miti॑ | R॒tur-R॑tunA nu॒dyamA॑naH | vina॑nAdA॒bhidhA॑vaH | SaSTizca trigMza॑kA va॒lgAH | zu॒klakR॑SNau ca॒ SASTi॑kau | sA॒rA॒ga॒va॒strai-rja॒rada॑kSaH | va॒sa॒nto vasu॑bhi-ssa॒ha | saM॒​va~॒thsa॒rasya॑ savi॒tuH | prai॒Sa॒kR-tpra॑tha॒ma-ssmR॑taH | a॒mUnA॒daya॑-tetya॒nyAn || 9 ||

a॒mUg​zca॑ pari॒rakSa॑taH | e॒tA vA॒caH pra॑yujya॒nte | yatrai ta॑dupa॒dRzya॑te || e॒tade॒va vi॑jAnI॒yAt | pra॒mANa॑-GkAla॒parya॑ye | vi॒ze॒Sa॒Na-ntu॑ vakSyA॒maH | R॒tUnA᳚-ntanni॒bodha॑ta || zuklavAsA॑ rudra॒gaNaH | grI॒SmeNA॑varta॒te sa॑ha | ni॒jaha॑-npRthi॑vIgM sa॒rvAm || 10 ||

jyo॒tiSA᳚ 'prati॒khyena॑ saH | vi॒zva॒rU॒pANi॑ vAsA॒gM॒si | A॒di॒tyAnA᳚-nni॒bodha॑ta | saM​vathsarINa॑-Gkarma॒phalam | var​SAbhi-rda॑datA॒gM॒ saha | aduHkho॑ duHkha ca॑kSuri॒va | tadmA॑ pIta iva॒ dRzya॑te | zItenA᳚ vyatha॑yanni॒va | ru॒ruda॑kSa iva॒ dRzya॑te || hlAdayate᳚ jvala॑tazcai॒va | zA॒myata॑zcAsya॒ cakSu॑SI | yAvai prajA bhra॑gg​zya॒nte | saM​vathsarAttA bhra॑gg​zya॒nte || yAH॒ prati॑tiSTha॒nti | saM​va~thsare tAH prati॑tiSTha॒nti | va॒r॒SAbhya॑ itya॒rthaH || 11 ||

(zR॒No॒ - tya॒nyAnth - sa॒rvA - me॒va SaTca॑)

anuvAkaH 4

akSi॑duH॒khotthi॑tasyai॒va | vi॒prasa॑nne ka॒nIni॑ke | AGkte cAdga॑Na-nnA॒sti | R॒bhUNA᳚-ntanni॒bodha॑ta | ka॒na॒kA॒bhAni॑ vAsA॒gM॒si | a॒hatA॑ni ni॒bodha॑ta | annamazrnIta॑ mRjmI॒ta | a॒haM-vo~॑ jIva॒napra॑daH | e॒tA vA॒caH pra॑yujya॒nte | za॒radya॑tropa॒ dRzya॑te || 12 ||

abhidhUnvanto-'bhighna॑nta i॒va | vA॒tava॑nto ma॒rudga॑NAH | amuto jetumiSumu॑khami॒va | sannaddhA-ssaha da॑dRze॒ ha | apaddhvastai-rvastiva॑rNairi॒va | vi॒zi॒khAsaH॑ kapa॒rdinaH |akruddhasya yothsya॑mAna॒sya | kR॒ddhasye॑va॒ lohi॑nI | hematazcakSu॑SI vi॒dyAt | a॒kSNayoH᳚, kSipa॒Nori॑va || 13 ||

durbhikSa-ndeva॑loke॒Su | ma॒nUnA॑muda॒ka-GgR॑he | e॒tA vA॒caH pra॑vada॒ntIH | vai॒dyuto॑ yAnti॒ zaizi॑rIH | tA a॒gniH pava॑mAnA॒ anvai᳚kSata | i॒ha jI॑vi॒kAma-pa॑ripazyann | tasyai॒SA bhava॑ti | i॒heha vaH॑ svata॒pasaH | maru॑ta॒-ssUrya॑tvacaH | zarma॑ sa॒prathA॒ AvR॑Ne || 14 ||

(dRzya॑ta - i॒vA - vR॑Ne)

anuvAkamj 5

ati॑ tA॒mrANi॑ vAsA॒gM॒si | a॒STiva॑jri za॒taghni॑ ca | vizve devA vipra॑hara॒nti | a॒gniji॑hva a॒sazca॑ta | naiva devo॑ na ma॒rtyaH | na rAjA va॑ruNo॒ vibhuH | nAgni-rnendro na pa॑vamA॒naH | mA॒tRkka॑cca na॒ vidya॑te | di॒vyasyaikA॒ dhanu॑rArtniH | pR॒thi॒vyAmapa॑rA zri॒tA || 15 ||

tasyendro vamri॑rUpe॒Na | dha॒nurjyA॑-machi॒nathsva॑yam | tadi॑ndra॒dhanu॑ritya॒jyam | a॒bhrava॑rNeSu॒ cakSa॑te | etadeva zaM​yo-rbAr​ha॑spatya॒sya | e॒ta-dru॑drasya॒ dhanuH | ru॒drasya॑ tveva॒ dhanu॑rArtniH | zira॒ utpi॑peSa | sa pra॑va॒rgyo॑-'bhavat | tasmA॒-dya-ssapra॑va॒rgyeNa॑ ya॒jJena॒ yaja॑te | ru॒drasya॒ sa ziraH॒ prati॑dadhAti | nainagM॑ ru॒dra Aru॑ko bhavati | ya e॒vaM-veda॑ || 16 ||

(zri॒tA - yaja॑te॒ trINi॑ ca)

anuvAkaH 6

a॒tyU॒rdhvA॒kSo-'ti॑razcAt | zizi॑raH pra॒dRzya॑te | naiva rUpa-nna॑ vAsA॒gM॒si | na cakSuH॑ prati॒dRzya॑te | a॒nyonya॒-ntu na॑ higg​srA॒taH | sa॒ta sta॑-ddeva॒lakSa॑Nam | lohito-'kSNi zA॑razI॒r​SNiH | sU॒ryasyo॑daya॒na-mpra॑ti | tva-GkaroSi॑ nyaJja॒likAm | tva॒-Gkaro॑Si ni॒jAnu॑kAm || 17 ||

nijAnukAme᳚ nyaJja॒likA | amI vAca-mupAsa॑tAmi॒ti | tasmai sarva Rtavo॑ nama॒nte | maryAdA karatvA-tpra॑puro॒dhAm | brAhmaNa॑ Apno॒ti | ya e॑vaM-ve॒da | sa khalu saM​vathsara etai-ssenAnI॑bhi-ssa॒ha | indrAya sarvAn-kAmAna॑bhiva॒hati | sa dra॒phsaH | tasyai॒SA bhava॑ti || 18 ||

ava॑ dra॒phso agM॑za॒matI॑matiSThat | i॒yA॒naH kR॒SNo da॒zabhiH॑ sa॒hasraiH᳚ | Ava॒rta-mindra॒-zzacyA॒ dhama॑ntam | upasnuhi ta-nnRmaNA-matha॑drAmi॒ti | etayai vendra-ssalA vR॑kyA sa॒ha | asurA-npa॑rivR॒zcati | pRthi॑vya॒gM॒ zuma॑tI | tAma॒nva-va॑sthita-ssaM​vathsa॒ro di॒vaJca॑ | naivaM-viduSA-''cAryA᳚-ntevA॒sinau | anyonyasmai᳚ druhyA॒tAm | yo dru॒hyati | bhrazyate sva॑rgA-llo॒kAt | ityRtu ma॑NDalA॒ni | sUrya maNDalA᳚ nyAkhyA॒yikAH | ata UrdhvagMsa॑nirva॒canAH || 19 ||

(ni॒jAnu॑kAM॒ - bhava॑ti - druhyA॒tA-mpaJca॑ ca)

anuvAkaH 7

Arogo bhrAjaH paTaraH॑ pata॒GgaH | svarNaro jyotiSImAn॑. vibhA॒saH | te asmai sarve divamA॑tapa॒nti | Urja-nduhAnA anapasphura॑nta i॒ti | kazya॑po-'STa॒maH | sa mahAmeru-nna॑ jahA॒ti | tasyai॒SA bhava॑ti | yatte॒ zilpa॑-Gkazyapa roca॒nAva॑t | i॒ndri॒yAva॑-tpuSka॒la-Jci॒trabhA॑nu | yasmi॒-nthsUryA॒ arpi॑tA-ssa॒pta sA॒kam || 20 ||

tasmi-nrAjAna-madhivizraye॑mami॒ti | te asmai sarve kazyapA-jjyoti॑-rlabha॒nte | tAn​thsomaH kazyapAdadhi॑ nirdha॒mati | bhrastA karma kR॑divai॒vam || prANo jIvAnIndriya॑ jIvA॒ni | sapta zIr​Sa॑NyAH prA॒NAH | sUryA i॑tyAcA॒ryAH | apazyamaha metAn-thsapta sU᳚ryAni॒ti | paJcakarNo॑ vAthsyA॒yanaH | saptakarNa॑zca plA॒kSiH || 21 ||

Anuzravika eva nau kazya॑pa i॒ti | ubhau॑ veda॒yite | na hi zekumiva mahAme॑ru-Gga॒ntum | apazyamahameta-thsUryamaNDala-mpariva॑rtamA॒nam | gA॒rgyaH prA॑NatrA॒taH | gacchanta ma॑hAme॒rum | eka॑JcAja॒hatam | bhrAjapaTara pata॑GgA ni॒hane | tiSThannA॑tapa॒nti | tasmA॑di॒ha taptri॑ tapAH || 22 ||

a॒mutre॒tare | tasmA॑di॒hA taptri॑ tapAH | teSA॑meSA॒ bhava॑ti | sa॒pta sUryA॒ diva॒-manu॒ pravi॑STAH | tAna॒nveti॑ pa॒thibhi॑-rdakSi॒NAvAn॑ | te asmai sarve ghRtamA॑tapa॒nti | Urja-nduhAnA anapasphura॑nta i॒ti || saptartvija-ssUryA i॑tyAcA॒ryAH | teSA॑meSA॒ bhava॑ti | sa॒pta dizo॒ nAnA॑ sUryAH || 23 ||

sa॒pta hotA॑ra R॒tvijaH॑ | devA AdityA॑ ye sa॒pta | tebhi-ssomAbhI rakSa॑Na i॒ti | tada॑pyAmnA॒yaH | digbhrAja RtU᳚n karo॒ti | eta॑yaivA॒vRtA ''sahasrasUryatAyA iti vai॑zampA॒yanaH | tasyai॒SA bhava॑ti | yaddyAva॑ indra te za॒tagM za॒ta-mbhUmIH᳚ | u॒ta syuH | na tvA॑ vajrin​-thsa॒hasra॒gM॒ sUryAH᳚ | 24 ||

anu na jAtamaSTa roda॑sI i॒ti | nAnA liGgatvA-dRtUnA-nnAnA॑ sUrya॒tvam || aSTau tu vyavasi॑tA i॒ti | sUryamaNDalA-nyaSTA॑ta U॒rdhvam | teSA॑meSA॒ bhava॑ti || ci॒tra-nde॒vAnA॒-muda॑gA॒danI॑kam | cakSu॑-rmi॒trasya॒ varu॑NasyA॒gneH | A-'prA॒ dyAvA॑ pRthi॒vI a॒ntari॑kSam | sUrya AtmA jagatastasthu॑Sazce॒ti || 25 ||

(sA॒kaM - plA॒kSi - staptri॑tapA॒ - nAnA॑sUryAH॒ - sUryA॒ - +nava॑ ca)

anuvAkaH 8

kvedamabhra॑-nnivi॒zate | kvAyagM॑ saM​va~thsa॒ro mi॑thaH | kvAhaH kveya-nde॑va rA॒trI | kva mAsA R॑tava॒-zzritAH || ardhamAsA॑ muhU॒rtAH | nimeSAstu॑TibhiH॒ (nimeSAstra॑TibhiH॒) saha | kvemA Apo ni॑viza॒nte | ya॒dIto॑ yAnti॒ sampra॑ti || kAlA aphsu ni॑viza॒nte | A॒pa-ssUrye॑ sa॒mAhi॑tAH | 26 |

abhrA᳚Nya॒paH pra॑padya॒nte | vi॒dyuthsUrye॑ sa॒mAhi॑tA | anavarNe i॑me bhU॒mI | i॒yaJcA॑sau ca॒ roda॑sI | kigg​ svidatrAnta॑rA bhU॒tam | ye॒neme vi॑dhRte॒ ubhe | vi॒SNunA॑ vidhR॑te bhU॒mI | i॒ti va॑thsasya॒ veda॑nA | irA॑vatI dhenu॒matI॒ hi bhU॒tam | sU॒ya॒va॒sinI॒ manu॑Se daza॒sye᳚ | 27 |

vya॑STabhnA॒-droda॑sI॒ viSNa॑ve॒te | dA॒dhartha॑ pRthi॒vI-ma॒bhito॑ ma॒yUkhaiH᳚ | kinta-dviSNo rbala॑mA॒huH | kA॒ dIptiH॑ ki-mpa॒rAya॑Nam | eko॑ ya॒ddhA-ra॑ya dde॒vaH | re॒jatI॑ roda॒sI u॑bhe | vAtAdviSNo-rba॑la mA॒huH | a॒kSarA᳚-ddIpti॒ rucya॑te | tri॒padA॒ddhAra॑ya-dde॒vaH | yadviSNo॑reka॒-mutta॑mam || 28 ||

a॒gnayo॑ vAya॑vazcai॒va | e॒tada॑sya pa॒rAya॑Nam | pRcchAmi tvA pa॑ra-mmR॒tyum | a॒vama॑-mmaddhya॒maJca॑tum | lo॒kaJca॒ puNya॑pApA॒nAm | e॒ta-tpR॑cchAmi॒ sampra॑ti || a॒mumA॑huH pa॑ra-mmR॒tyum | pa॒vamA॑na-ntu॒ maddhya॑mam | a॒gnire॒vAva॑mo mR॒tyuH | ca॒ndramA᳚-zcatu॒rucya॑te || 29 ||

a॒nA॒bho॒gAH pa॑ra-mmR॒tyum | pA॒pA-ssaM॑​yanti॒ sarva॑dA | AbhogAstveva॑ saM​ya॒nti | ya॒tra pu॑NyakR॒to ja॑nAH | tato॑ ma॒ddhyama॑mAya॒nti | ca॒tuma॑gniJca॒ sampra॑ti | pRcchAmi tvA॑ pApa॒kRtaH | ya॒tra yA॑taya॒te ya॑maH | tvannasta--dbrahma॑-nprabrU॒hi | ya॒di ve᳚tthA-'sa॒to gR॑hAn || 30 ||

ka॒zyapA॑ dudi॑tA-ssU॒ryAH | pA॒pAnni॑rghnanti॒ sarva॑dA | rodasyoranta॑-rdeze॒Su | tatra nyasyante॑ vAsa॒vaiH | te 'zarIrAH pra॑padya॒nte | ya॒thA 'pu॑Nyasya॒ karma॑NaH | apA᳚Nya॒pAda॑ kezA॒saH | ta॒tra te॑-'yoni॒jA ja॑nAH | mRtvA punarmRtyu-mA॑padya॒nte | a॒dyamA॑nA-ssva॒karma॑bhiH | 31 |

AzAtikAH krima॑ya i॒va | tataH pUyante॑ vAsa॒vaiH | apai॑ta-mmR॒tyu-Jja॑yati | ya e॒vaM-veda॑ | sa khalvaivaM॑-vidbrA॒hmaNaH | dI॒rghazru॑ttamo॒ bhava॑ti | kazya॑pa॒syAti॑thi॒-ssiddhaga॑mana॒-ssiddhAga॑manaH | tasyai॒SA bhava॑ti || Ayasmin᳚-thsa॒pta vA॑sa॒vAH | roha॑nti pU॒rvyA॑ ruhaH॑ | 32 |

RSi॑r​ha dIrgha॒zrutta॑maH | indrasya gharmo ati॑thiri॒ti | kazyapaH pazya॑ko bha॒vati | yathsarva-mparipazyatI॑ti sau॒kSmyAt | athAgne॑raSTapu॑ruSa॒sya | tasyai॒SA bhava॑ti | agne॒ naya॑ su॒pathA॑ rA॒ye a॒smAn | vizvA॑ni deva va॒yunA॑ni vi॒dvAn | yu॒yo॒ddhya॑sma-jju॑hurA॒NamenaH॑ | bhUyiSThAnte nama uktiM-vi~॑dheme॒ti || 33 ||

(sa॒mAhi॑tA - daza॒sye॑ - utta॑ma॒-mucya॑te-gRhAn-thsva॒karma॑bhiH-pU॒rvyA॑ ruha॑-i॒ti)

anuvAkaH 9

agnizca jAta॑vedA॒zca | sahojA a॑jirA॒prabhuH | vaizvAnaro na॑ryApA॒zca | pa॒GktirA॑dhAzca॒ sapta॑maH | visarpevA-'STa॑mo-'gnI॒nAm | ete-'STau vasavaH, kSi॑tA i॒ti | yathartve-vAgne-rarcirvarNa॑ vize॒SAH | nIlArcizca pItakA᳚rcizce॒ti | atha vAyo-rekAdaza-puruSasyaikAdaza॑strIka॒sya | prabhrAjamAnA vya॑vadA॒tAH || 34 ||

yAzca vAsu॑ki vai॒dyutAH | rajatAH paru॑SA-zzyA॒mAH | kapilA a॑tilo॒hitAH | UrdhvA avapa॑tantA॒zca | vaidyuta i॑tyekA॒daza | nainaM-vaidyuto॑ hina॒sti | ya e॑vaM-ve॒da | sa hovAca vyAsaH pA॑rAza॒ryaH | vidyudvadhamevAha-mmRtyumai᳚cchami॒ti | na tvakA॑magM ha॒nti || 35 ||

ya e॑vaM-ve~॒da | atha ga॑ndharva॒gaNAH | svAna॒ bhrAT | aGghA॑ri॒-rbambhA॑riH | hasta॒-ssuha॑staH | kRzA॑nur​vi॒zvAva॑suH | mUrdhanvAn-thsU᳚ryava॒rcAH | kRtirityekAdaza ga॑ndharva॒gaNAH | devAzca ma॑hAde॒vAH | razmayazca devA॑ gara॒giraH || 36 ||

naina-Ggaro॑ hina॒sti | ya e॑vaM-ve~॒da | gau॒rI mi॑mAya sali॒lAni॒ takSa॑tI | eka॑padI dvi॒padI॒ sA catu॑SpadI | a॒STApa॑dI॒ nava॑padI babhU॒vuSI᳚ | sahasrAkSarA parame vyo॑manni॒ti | vAco॑ vize॒SaNam | atha nigada॑vyAkhyA॒tAH | tAnanukra॑miSyA॒maH | va॒rAhavaH॑-svata॒pasaH || 37 ||

vi॒dyu-nma॑haso॒ dhUpa॑yaH | zvApayo gRhamedhA᳚zcetye॒te | ye॒ ceme-'zi॑mivi॒dviSaH | parjanyA-ssapta pRthivImabhiva॑r​Sa॒nti | vRSTi॑bhiri॒ti | etayaiva vibhakti vi॑parI॒tAH | sa॒ptabhi॒rvAtai॑ rudI॒ritAH | amUM-lo~kA-nabhiva॑r​Sa॒nti | teSA॑meSA॒ bhava॑ti | sa॒mA॒na-me॒taduda॑kam || 38 ||

u॒ccaitya॑va॒ cAha॑bhiH | bhUmi॑-mpa॒rjanyA॒ jinva॑nti | diva-Jjinvan-tyagna॑ya i॒ti | yadakSa॑ra-mbhU॒takR॑tam | vizve॑ devA u॒pAsa॑te | ma॒har​Si॑masya go॒ptAra᳚m | ja॒mada॑gni॒-maku॑rvata | ja॒mada॑gni॒-rApyA॑yate | chando॑bhi-zcaturutta॒raiH | rAjJa॒-ssoma॑sya tR॒ptAsaH॑ || 39 ||

brahma॑NA vI॒ryA॑vatA | zi॒vA naH॑ pra॒dizo॒ dizaH॑ || tacchaM॒​yorA vR॑NImahe | gA॒tuM-ya॒jJAya॑ | gA॒tuM-ya~॒jJapa॑taye | daivI᳚ sva॒stira॑stu naH | sva॒sti-rmAnu॑SebhyaH | U॒rdhva-Jji॑gAtu bheSa॒jam | zanno॑ astu dvi॒pade᳚ | zaJcatu॑Spade | somapA(3) asomapA(3) iti nigada॑vyAkhyA॒tAH || 40 ||

(vya॒va॒dA॒tA - ha॒nti-ga॑ra॒gira - sta॒pasa - uda॑kaM - tRptAsa॒ - zvatu॑Spada॒ eka॑-Jca)

anuvAkaH 10

sa॒ha॒sra॒vRdi॑ya-mbhU॒miH | pa॒raM-vyo॑ma sa॒hasra॑vRt | a॒zvinA॑ bhujyU॑ nAsa॒tyA | vi॒zvasya॑ jaga॒taspa॑tI || jAyA bhUmiH pa॑tirvyo॒ma | mi॒thuna॑ntA a॒turya॑thuH | putro bRhaspa॑tI ru॒draH | sa॒ramA॑ iti॑ strIpu॒mam || zu॒kraM-vA॑ma॒nyadya॑ja॒taM-vA~॑ma॒nyat | viSu॑rUpe॒ aha॑nI॒ dyauri॑va sthaH || 41 ||

vizvA॒ hi mA॒yA ava॑tha-ssvadhAvantau | bha॒drA vA᳚-mpUSaNAvi॒ha rA॒tira॑stu | vAsA᳚tyau ci॒trau jaga॑to ni॒dhAnau᳚ | dyAvA॑bhUmI ca॒rathaH॑ sa॒gM॒ sakhA॑yau | tAva॒zvinA॑ rA॒sabhA᳚zvA॒ hava॑-mme | zu॒bha॒spa॒tI॒ A॒gatagM॑ sU॒ryayA॑ sa॒ha | tyugro॑ ha bhu॒jyu-ma॑zvinoda me॒ghe | ra॒yinna kazci॑-nmamR॒vA~(2) avA॑hAH | tamU॑hathu-rnau॒bhirA᳚tma॒n-vatI॑bhiH | a॒nta॒ri॒kSa॒ pruDbhi॒ra-po॑dakAbhiH || 42 ||

ti॒sraH, kSapa॒strirahA॑ 'ti॒vraja॑dbhiH | nAsa॑tyA bhu॒jyumU॑hathuH pata॒GgaiH | sa॒mu॒drasya॒ dhanva॑nnA॒rdrasya॑ pA॒re | tri॒bhI rathai᳚-zza॒tapa॑dbhi॒-SSaDa॑zvaiH | sa॒vi॒tAraM॒-vita॑nvantam | anu॑baddhnAti zAmba॒raH | ApapUr​SaM-ba॑razcai॒va | sa॒vitA॑ 'repa॒so॑ 'bhavat | tyagM sutRptaM-vi॑ditvai॒va | ba॒huso॑ma gi॒raM-va~॑zI || 43 ||

anveti tugro va॑kriyA॒ntam | AyasUyAn-thsoma॑tRphsu॒Su | sa saGgrAma-stamo᳚dyo-'tyo॒taH | vAco gAH pi॑pAti॒ tat | sa tadgobhi-sstavA᳚ 'tyetya॒nye | ra॒kSasA॑ 'nanvi॒tAzca॑ ye | a॒nveti॒ pari॑vRttyA॒-'staH | e॒vame॒tau stho॑ azvinA | te e॒te dyuH॑ pRthi॒vyoH | aha॑raha॒-rgarbha॑ndadhAthe || 44 ||

tayo॑ re॒tau va॒thsA va॑horA॒tre | pR॒thi॒vyA ahaH॑ | di॒vo rAtriH॑ | tA avi॑sRSTau | dampa॑tI e॒va bha॑vataH || tayo॑ re॒tau va॒thsau | a॒gnizcA॑-di॒tyazca॑ | rA॒trerva॒thsaH | zve॒ta A॑di॒tyaH | ahno॒-'gniH || 45 ||

tA॒mro a॑ru॒NaH | tA avi॑sRSTau | dampa॑tI e॒va bha॑vataH || tayo॑ re॒tau va॒thsau | vR॒trazca॑ vaidyu॒tazca॑ | a॒gnervR॒traH | vai॒dyuta॑ Adi॒tyasya॑ | tA avi॑sRSTau | dampa॑tI e॒va bha॑vataH || tayo॑ re॒tau va॒thsau || 46 ||

u॒SmA ca॑ nIhA॒razca॑ | vR॒trasyo॒SmA | vai॒dyu॒tasya॑ nIhA॒raH | tau tAve॒va prati॑padyete || seyagM rAtrI॑ ga॒rbhiNI॑ pu॒treNa॒ saM​va॑sati | tasyA॒ vA e॒tadu॒lbaNa᳚m | yadrAtrau॑ ra॒zmayaH॑ | yathA॒ gorga॒rbhiNyA॑ u॒lbaNa᳚m | e॒vame॒tasyA॑ u॒lbaNa᳚m | prajayiSNuH prajayA ca pazubhi॑zca bha॒vati | ya e॑vaM-ve॒da | etamudyanta-mapiya॑ntaJce॒ti | AdityaH puNya॑sya va॒thsaH | atha pavi॑trAGgi॒rasaH || 47 ||

(stho - 'po॑dakAbhi--r vazI - dadhAthe - a॒gni - stayo॑ re॒tau va॒thsau - bha॒vati ca॒tvAri॑ ca)

anuvAkaH 11

pa॒vitra॑vantaH॒ pari॒vAja॒mAsa॑te | pi॒taiSA᳚-mpra॒tno a॒bhira॑kSati vra॒tam | ma॒hassa॑mu॒draM-va~ru॑Na sti॒roda॑dhe | dhIrA॑ iccheku॒r​ddharu॑NeSvA॒rabha᳚m | pa॒vitra॑-nte॒ vita॑ta॒-mbrahma॑Na॒spate᳚ | prabhu॒rgAtrA॑Ni॒ parye॑Si vi॒zvataH॑ | ata॑ptatanU॒-rna tadA॒mo a॑znute | zR॒tAsa॒ idvaha॑n-ta॒sta-thsamA॑zata | bra॒hmA de॒vAnA᳚m | asa॑ta-ssa॒dye tata॑kSuH || 48 ||

RSa॑ya-ssa॒ptAtri॑zca॒ yat | sarve-'trayo a॑gastya॒zca | nakSa॑trai॒-zzaGkR॑to 'vasann | atha॑ savitu॒-zzyAvAzva॒syA 'varti॑kAmasya | a॒mI ya RkSA॒ nihi॑tA sa u॒ccA | nakta॒-ndadR॑zre॒ kuha॑ci॒ddive॑yuH | ada॑bdhAni॒ varu॑Nasya vra॒tAni॑ | vi॒cA॒kaza॑-cca॒ndramA॒ nakSa॑trameti | ta-thsa॑vi॒tu-rvare᳚Nyam | bhargo॑ de॒vasya॑ dhImahi || 49 |

dhiyo॒ yo naH॑ praco॒dayA᳚t || tathsa॑vi॒tu-rvR॑NImahe | va॒ya-nde॒vasya॒ bhoja॑nam | zreSThagM॑ sarva॒dhAta॑mam | tura॒-mbhaga॑sya dhImahi | apA॑gUhata savitA॒ tRbhIn॑ | sarvA᳚-ndi॒vo andha॑saH | nakta॑nta;॒tAnya॑bhava-ndR॒ze | asthya॒sthnA sambha॑viSyAmaH || nAma॒ nAmai॒va nA॒ma me᳚ || 50 ||

napugMsa॑ka॒-mpumA॒g॒strya॑smi | sthAva॑ro-'smyatha॒ jaGga॑maH | ya॒je-'yakSi॒ yaSTA॒he ca॑ | mayA॑ bhU॒tAnya॑yakSata | pa॒zavo॑ mama॑ bhUtA॒ni | anUbandhyo 'smya॑haM-vi~॒bhuH | striyaH॑ sa॒tIH | tA u॑ me pu॒gM॒sa A॑huH | pazya॑dakSa॒NvAnna-vice॑tada॒ndhaH | ka॒viryaH pu॒tra-ssa i॒mA ci॑keta || 51 ||

yastA vi॑jA॒nA-thsa॑vi॒tuH pi॒tA-'sa॑t | a॒ndho maNima॑vindat | tama॑naGguli॒-rAva॑yat | a॒grI॒vaH pratya॑muJcat | tamaji॑hva a॒sazca॑ta | UrdhvamUla-ma॑vAkchA॒kham | vR॒kSaM-yA~॑ veda॒ sampra॑ti | na sa jAtu janaH॑ zradda॒ddhyAt | mR॒tyurmA॑ mAra॒yAdi॑tiH | hasitagM rudi॑taGgI॒tam || 52 ||

vINA॑ paNa va॒lAsi॑tam | mR॒taJjI॒vaJca॑ yatki॒Jcit | a॒GgAni॑ sneva॒ viddhi॑ tat | atR॑Sya॒gg॒stRSya॑ dhyAyat | a॒smAjjA॒tA me॑ mithU॒ carann॑ | putro nir-RtyA॑ vaide॒haH | a॒cetA॑ yazca॒ ceta॑naH | sa॒ ta-mmaNima॑vindat | so॑-'naGguli॒rAva॑yat | so॒-'grI॒vaH pratya॑muncat || 53 |

so-'ji॑hvo a॒sazca॑ta | naitamRSiM-viditvA naga॑ra-mpra॒vizet | ya॑di pra॒vizet | mi॒thau cari॑tvA pra॒vizet | tathsambhava॑sya vra॒tam | A॒ tama॑gne ra॒thanti॑STha | ekA᳚zvameka॒ yoja॑nam | ekacakra॑-meka॒dhuram | vA॒ta dhrA॑ji ga॒tiM-vi॑bho | na॒ ri॒Syati॑ na vya॒thate || 54 ||

nA॒syAkSo॑ yAtu॒ sajja॑ti | yacchvetA᳚-nrohi॑tAg​zcA॒gneH | ra॒the yu॑ktvA-'dhi॒tiSTha॑ti | ekayA ca dazabhizca॑ svabhU॒te | dvAbhyA miSTaye vigM॑zatyA॒ ca | tisRbhizca vahase trigM॑zatA॒ ca | niyudbhi-rvAyaviha tA॑ vimu॒Jca || 55 ||

(tata॑kSu--r dhImahi - nA॒ma me॑ - ciketa - gI॒taM - pratya॑muJca-d- vya॒thate - +sa॒pta ca॑)

anuvAkaH 12

Ata॑nuSva॒ prata॑nuSva | u॒ddhamAdha॑ma॒ sandha॑ma | Aditye candra॑varNA॒nAm | garbha॒ mA dhe॑hi॒ yaH pumAn॑ | i॒ta-ssi॒ktagM sUrya॑gatam | ca॒ndrama॑se॒ rasa॑GkRdhi | vArAda-Jjana॑yA-gre॒-'gnim | ya eko॑ rudra॒ ucya॑te | a॒sa॒-GkhyA॒tA-ssa॑hasrA॒Ni | sma॒ryate॑ na ca॒ dRzya॑te || 56 ||

e॒vame॒tanni॑bodhata | A ma॒ndrai-ri॑ndra॒ hari॑bhiH | yA॒ hi ma॒yUra॑-romabhiH | mAtvA kecinniye muri॑nna pA॒zinaH | da॒dha॒nveva॒ tA i॑hi | mA ma॒ndrai-ri॑ndra॒ hari॑bhiH | yA॒mi ma॒yUra॑ romabhiH | mA mA kecinniye muri॑nna pA॒zinaH | ni॒dha॒nveva॒ tA~(2) i॑mi | aNubhizca ma॑hadbhi॒zca || 57 ||

ni॒ghRSvai॑ rasa॒mAyu॑taiH | kAlair-haritva॑mApa॒nnaiH | indrAyA॑hi sa॒hasra॑ yuk | a॒gni-rvi॒bhrASTi॑ vasanaH | vA॒yu-zzveta॑sikadru॒kaH | saM॒​va~॒thsa॒ro vi॑SU॒ varNaiH᳚ | nityA॒ste 'nuca॑rAsta॒va | subrahmaNyogM subrahmaNyogM su॑brahma॒Nyom | indrAgaccha hariva Agaccha me॑dhAti॒theH | meSa vRSaNazva॑sya me॒ne || 58 ||

gaurAvaskandinna-halyA॑yai jA॒ra | kauzika-brAhmaNa gautama॑bruvA॒Na | a॒ru॒NAzvA॑ i॒hAga॑tAH | vasa॑vaH pRthivi॒ kSitaH॑ | a॒STau di॒gvAsa॑so॒ 'gnayaH॑ | agnizca jAtavedA᳚zcetye॒te | tAmrAzvA᳚-stAmra॒rathAH | tAmravarNA᳚ stathA॒-'sitAH | daNDahastAH᳚ khAda॒gdataH | ito rudrAH᳚ parA॒GgatAH | 59 |

uktagg​ sthAna-mpramANaJca॑ pura॒ ita | bRha॒spati॑zca savi॒tA ca॑ | vi॒zvarU॑pai-ri॒hAga॑tAm | rathe॑nodaka॒vartma॑nA | a॒phsuSA॑ iti॒ taddva॑yoH | ukto veSo॑ vAsA॒gM॒si ca | kAlAvayavAnA-mitaH॑ pratI॒jyA | vAsAtyA॑ itya॒zvinoH | ko-'ntarikSe zabdaGka॑rotI॒ti | vAsiSTha rauhiNo mImAgM॑sA-Jca॒kre | tasyai॒SA bhava॑ti || vA॒zreva॑ vi॒dyuditi॑ || brahma॑Na u॒dara॑Namasi | brahma॑Na udI॒raNa॑masi |brahma॑Na A॒stara॑Namasi | brahma॑Na upa॒stara॑Namasi || 60 ||

(dRzya॑te॒ - ca - me॒ne - pa॑rA॒-GgatA - zca॒kre SaT ca॑)

anuvAkaH 13 [apa॑krAmata garbhi॒NyaH॑ ]

a॒STayo॑nI-ma॒STapu॑trAm | a॒STapa॑tnI-mi॒mA-mmahI᳚m | a॒haM-veda॒ na me॑ mRtyuH | na cAmR॑tyura॒ghAha॑rat | a॒STayo᳚nya॒STa pu॑tram | a॒STapa॑di॒da-ma॒ntari॑kSam | a॒haM-veda॒ na me॑ mRtyuH | na cAmR॑tyura॒ghAha॑rat | a॒STayo॑nI-ma॒STapu॑trAm | a॒STapa॑tnI-ma॒mUndiva᳚m || 61 ||

a॒haM-veda॒ na me॑ mRtyuH | na cAmR॑tyura॒ghAha॑rat | su॒trAmA॑Na-mma॒hImU॒Su | adi॑ti॒rdyau-radi॑ti-ra॒ntari॑kSam | adi॑ti rmA॒tA sa pi॒tA sa pu॒traH | vizve॑ de॒vA adi॑tiH॒ paJca॒ janAH᳚ | adi॑ti-rjA॒ta-madi॑ti॒-rjani॑tvam | a॒STau pu॒trAso॒ adi॑teH | ye jA॒tA sta॒nvaH॑ pari॑ | de॒vA (2) upa॑prai-thsa॒ptabhiH॑ || 62 ||

pa॒rA॒ mA॒rtA॒NDamAsya॑t | sa॒ptabhiH॑ pu॒trai-radi॑tiH | upa॒ prai-tpU॒rvyaM॑-yu~ga᳚m | pra॒jAyai॑ mR॒tyave ta॑t | pa॒rA॒ mA॒rtA॒NDa-mAbha॑ra॒diti॑ | tAnanukra॑miSyA॒maH | mi॒trazca॒ varu॑Nazca | dhA॒tA cA᳚rya॒mA ca॑ | agMza॑zca॒ bhaga॑zca | indrazca vivasvAg॑zcetye॒te | hi॒ra॒Nya॒ga॒rbho ha॒gM॒saszu॑ci॒Sat | brahma॑ jajJA॒na-ntadi-tpa॒damiti॑ | ga॒rbhaH prA॑jApa॒tyaH | atha॒ puru॑Sa-ssa॒ptapuru॑SaH || 63 ||

(a॒mU-ndivagM॑ - sa॒ptabhi॑ - re॒te ca॒tvAri॑ ca)

anuvAkaH 14

yo-'sau॑ ta॒pannu॒deti॑ | sa sarve॑SA-mbhU॒tAnA᳚-mprA॒NAnA॒dAyo॒deti॑ | mA me᳚ pra॒jAyA॒ mA pa॑zU॒nAm | mA mama॑ prA॒NAnA॒dAyoda॑gAH | a॒sau yo᳚ 'sta॒meti॑ | sa sarve॑SA-mbhU॒tAnA᳚-mprA॒NAnA॒dAyA॒stameti॑ | mA me᳚ pra॒jAyA॒ mA pa॑zU॒nAm | mA mama॑ prA॒NAnA॒dAyA sta॑GgAH | a॒sau ya A॒pUrya॑ti | sa sarve॑SA-mbhU॒tAnA᳚-mprA॒Nai rA॒pUrya॑ti | 64 |

mA me᳚ pra॒jAyA॒ mA pa॑zU॒nAm | mA mama॑ prA॒Nai-rA॒pUri॑SThAH | a॒sau yo॑-'pa॒kSIya॑ti | sa sarve॑SA-mbhU॒tAnA᳚-mprA॒Nai-rapa॑kSIyati | mA me᳚ pra॒jAyA॒ mA pa॑zU॒nAm | mA mama॑ prA॒Nai-rapa॑kSeSThAH | a॒mUni॒ nakSa॑trANi | sarve॑SA-mbhU॒tAnA᳚-mprA॒Nairapa॑ prasarpanti॒ cothsa॑rpanti ca | mA me᳚ pra॒jAyA॒ mA pa॑zU॒nAm | mA mama॑ prA॒Nairapa॑ prasRpata॒ mothsR॑pata || 65 ||

i॒me mAsA᳚-zcArdhamA॒sAzca॑ | sarve॑SA-mbhU॒tAnA᳚-mprA॒Nairapa॑ prasarpanti॒ cothsa॑rpanti ca | mA me᳚ pra॒jAyA॒ mA pa॑zU॒nAm | mA mama॑ prA॒Nairapa॑ prasRpata॒ mothsR॑pata | i॒ma R॒tavaH॑ | sarve॑SA-mbhU॒tAnA᳚-mprA॒Nairapa॑ prasarpanti॒ cothsa॑rpanti ca | mA me᳚ pra॒jAyA॒ mA pa॑zU॒nAm | mA mama॑ prA॒Nairapa॑ prasRpata॒ mothsR॑pata | a॒yagM saM॑​va~thsa॒raH | sarve॑SA-mbhU॒tAnA᳚-mprA॒Nairapa॑ prasarpati॒ cothsa॑rpati ca || 66 ||

mA me᳚ pra॒jAyA॒ mA pa॑zU॒nAm | mA mama॑ prA॒Nairapa॑ prasRpa॒ mothsR॑pa | i॒damahaH॑ | sarve॑SA-mbhU॒tAnA᳚-mprA॒Nai-rapa॑ prasarpati॒ cothsa॑rpati ca | mA me᳚ pra॒jAyA॒ mA pa॑zU॒nAm | mA mama॑ prA॒Nairapa॑ prasRpa॒ mothsR॑pa | i॒yagM rAtriH॑ | sarve॑SA-mbhU॒tAnA᳚-mprA॒Nai-rapa॑ prasarpati॒ cothsa॑rpati ca | mA me᳚ pra॒jAyA॒ mA pa॑zU॒nAm | mA mama॑ prA॒Nairapa॑ prasRpa॒ mothsR॑pa | au-mbhUrbhuva॒ssvaH॑ | etadvo mithuna-mmA no mithu॑nagM rI॒Dhvam || 67 ||

(prA॒NairA॒pUrya॑ti॒-mothsR॑pata॒-cothsa॑rpati ca॒ - mothsR॑pa॒ dve ca॑)

anuvAkaH 15

athAdityasyASTa pu॑ruSa॒sya | vasUnA mAdityAnAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni | rudrANA-mAdityAnAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni | AdityAnA-mAdityAnAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni | satAgM॑satyA॒nAm | AdityAnAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni | abhidhUnvatA॑-mabhi॒ghnatAm | vAtava॑tA-mma॒rutAm | AdityAnAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni | RbhUNA-mAdityAnAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni | vizveSA᳚-ndevA॒nAm | AdityAnAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni | saM​va~thsara॑sya sa॒vituH | Adityasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni | au-mbhUrbhuva॒ssvaH॑ | razmayo vo mithuna-mmA no mithu॑nagM rI॒Dhvam || 68 ||

(RbhUNAmAdityAnAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni SaTca॑)

anuvAkaH 16

Arogasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni | bhrAjasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni | paTarasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni | pataGgasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni | svarNarasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni | jyotiSImatasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni | vibhAsasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni | kazyapasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni | au-mbhUrbhuva॒ssvaH॑ | Apo vo mithuna-mmA no mithu॑nagM rI॒Dhvam || 69 ||

(Arogasya daza॑)

anuvAkaH 17

atha vAyo-rekAdaza-puruSasyaikAdaza॑-strIka॒sya |

prabhrAjamAnAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

vyavadAtAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

vAsukivaidyutAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

rajatAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

paruSANAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

zyAmAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

kapilAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

atilohitAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

UrdhvAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni || 70 ||

avapatantAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

vaidyutAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

prabhrAjamAnInAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

vyavadAtInAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

vAsukivaidyutInAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

rajatAnAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

paruSANAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

zyAmAnAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

kapilAnAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

atilohitInAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

UrdhvAnAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

avapatantInAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

vaidyutInAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

au-mbhUrbhuva॒ssvaH॑ |

rUpANi vo mithuna-mmA no mithu॑nagM rI॒Dhvam || 71 ||

(UrdhvAnAgM rudrANAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ - nyatilohitInAgM rudrANInAg​ sthAne svateja॑sA bhA॒ni paJca॑ ca)

anuvAkaH 18

athAgne॑raSTa pu॑ruSa॒sya || agneH pUrva-dizyasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

jAtavedasa upadizyasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

sahojaso dakSiNa-dizyasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

ajirAprabhava upadizyasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

vaizvAnarasyAparadizyasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

naryApasa upadizyasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

paGktirAdhasa udag​dizyasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

visarpiNa upadizyasya sthAne svateja॑sA bhA॒ni |

au-mbhUrbhuva॒ssvaH॑ |

dizo vo mithuna-mmA no mithu॑nagM rI॒Dhvam || 72 ||

(sva॑reka॑-Jca)

anuvAkaH 19

dakSiNapUrva-syAndizi visa॑rpI na॒rakaH | tasmAnnaH pa॑ripA॒hi | dakSiNA-parasyA-ndizya visa॑rpI na॒rakaH | tasmAnnaH pa॑ripA॒hi | uttara-pUrvasyA-ndizi viSA॑dI na॒rakaH | tasmAnnaH pa॑ripA॒hi | uttarA-parasyA-ndizya viSA॑dI na॒rakaH | tasmAnnaH pa॑ripA॒hi | A yasminth​sapta vAsavA indriyANi zatakrata॑ vitye॒te || 73 ||

(dakSiNapUrvasyA-nnava॑)

anuvAkaH 20

i॒ndra॒ gho॒SA vo॒ vasu॑bhiH pu॒rastA॒-dupa॑dadhatAm |

mano॑javaso vaH pi॒tRbhi॑-rdakSiNa॒ta upa॑dadhatAm |

prace॑tA vo ru॒draiH pa॒zcA-dupa॑dadhatAm |

vi॒zvaka॑rmA va Adi॒tyai-ru॑ttara॒ta upa॑dadhatAm |

tvaSTA॑ vo rU॒pai-ru॒pari॑STA॒-dupa॑dadhatAm | s

aJjJAnaM-vaH ~pa॑zcAdi॒ti | A॒di॒tya-ssarvo॒-'gniH pR॑thi॒vyAm | vA॒yura॒ntari॑kSe | sUryo॑ di॒vi | ca॒ndramA॑ di॒kSu | nakSa॑trANi॒ svalo॒ke | e॒vA hye॑va | e॒vA hya॑gne | e॒vA hi vA॑yo | e॒vA hI᳚ndra | e॒vA hi pU॑Sann | e॒vA hi de॑vAH || 74 ||

(di॒kSu sa॒pta ca॑)

anuvAkaH 21

Apa॑mApAma॒pa-ssarvAH᳚ | a॒smA-da॒smAdi॒to-'mutaH॑ | a॒gnirvA॒yuzca॒ sUrya॑zca | sa॒ha sa॑Jcaska॒rardhi॑yA | vA॒yvazvA॑ razmi॒ pata॑yaH | marI᳚cyAtmAno॒ adru॑haH | de॒vI rbhu॑vana॒ sUva॑rIH | pu॒tra॒va॒vAya॑ me suta | mahAnAmnI-rma॑hAmA॒nAH | ma॒ha॒so ma॑hasa॒ssvaH॑ || 75 ||

de॒vIH pa॑rjanya॒ sUva॑rIH | pu॒tra॒va॒vAya॑ me suta | a॒pAznyu॑SNi-ma॒pA rakSaH॑ | a॒pAznyu॑SNi-ma॒pA ragha᳚m | apA᳚ghrA॒mapa॑ cA॒varti᳚m | apa॑ de॒vIri॒to hi॑ta | vajra॑-nde॒vIrajI॑tAg​zca | bhuva॑na-ndeva॒ sUva॑rIH | A॒di॒tyAnadi॑ti-nde॒vIm | yoni॑nordhva-mu॒dISa॑ta || 76 ||

bha॒dra-GkarNe॑bhi-zzRNu॒yAma॑ devAH | bha॒dra-mpa॑zyemA॒kSabhi॒-ryaja॑trAH | sthi॒rairaGgai᳚ stuSTu॒vAgM sa॑sta॒nUbhiH॑ | vyaze॑ma de॒vahi॑taM॒-ya~dAyuH॑ | sva॒sti na॒ indro॑ vR॒ddhazra॑vAH | sva॒sti naH॑ pU॒SA vi॒zvave॑dAH | sva॒sti na॒stArkSyo॒ ari॑STanemiH | sva॒sti no॒ bRha॒spati॑-rdadhAtu | ke॒tavo॒ aru॑NAsazca | R॒Sa॒yo vAta॑raza॒nAH| pra॒ti॒SThAgM za॒tadhA॑ hi | sa॒mAhi॑tAso sahasra॒dhAya॑sam || zi॒vA na॒-zzanta॑mA bhavantu | di॒vyA Apa॒ oSa॑dhayaH || su॒mR॒DI॒kA sara॑svati | mAte॒ vyo॑ma sa॒ndRzi॑ || 77 ||

(sva॑ - ru॒dISa॑ta॒ - vAta॑raza॒nA-SSaTca॑)

anuvAkaH 22

yo॑-'pA-mpuSpaM॒-veda॑ | puSpa॑vA-npra॒jAvA᳚-npazu॒mA-nbha॑vati | ca॒ndramA॒ vA a॒pA-mpuSpa᳚m | puSpa॑vA-npra॒jAvA᳚-npazu॒mA-nbha॑vati | ya e॒vaM-veda॑ || yo॑-'pAmA॒yata॑naM॒-veda॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | a॒gnirvA a॒pAmA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | yo᳚-'gnerA॒yata॑naM॒-veda॑ || 78 ||

A॒yata॑navA-nbhavati | Apo॒ vA a॒gnerA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | ya e॒vaM-veda॑ | yo॑-'pAmA॒yata॑naM॒-veda॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | vA॒yurvA a॒pAmA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | yo vA॒yorA॒yata॑naM॒-ve~da॑ | A॒yata॑navA-nbhavati || 79 ||

Apo॒ vai vA॒yorA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | ya e॒vaM-veda॑ || yo॑-'pAmA॒yata॑naM॒-veda॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | a॒sau vai tapa॑nna॒pA-mA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | yo॑-'muSya॒-tapa॑ta A॒yata॑naM॒-ve~da॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | Apo॒vA a॒muSya॒-tapa॑ta A॒yata॑nam || 80 ||

A॒yata॑navA-nbhavati | ya e॒vaM-veda॑ | yo॑-'pAmA॒yata॑naM॒-veda॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | ca॒ndramA॒ vA a॒pAmA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | yazca॒ndrama॑sa A॒yata॑naM॒-ve~da॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | Apo॒ vai ca॒ndrama॑sa A॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati || 81 ||

ya e॒vaM-veda॑ || yo॑-'pAmA॒yata॑naM॒-veda॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | nakSa॑trANi॒ vA a॒pAmA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | yo nakSa॑trANA-mA॒yata॑naM॒-veda॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | Apo॒ vai nakSa॑trANA-mA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | ya e॒vaM-veda॑ || 82 ||

yo॑-'pAmA॒yata॑naM॒-veda॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | pa॒rjanyo॒ vA a॒pAmA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | yaH pa॒rjanya॑-syA॒yata॑naM॒-veda॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | Apo॒ vai pa॒rjanya॑-syA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | ya e॒vaM-veda॑ | yo॑-'pAmA॒yata॑naM॒-veda॑ || 83 ||

A॒yata॑navA-nbhavati | saM॒​va॒thsa॒ro vA a॒pAmA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | ya-ssaM॑​vathsa॒ra-syA॒yata॑naM॒-veda॑ | A॒yata॑navA-nbhavati | Apo॒ vai saM॑​vathsa॒ra-syA॒yata॑nam | A॒yata॑navA-nbhavati | ya e॒vaM-veda॑ | yo᳚-'phsu nAva॒-mprati॑SThitAM॒-veda॑ | pratye॒va ti॑SThati | 84 |

i॒me vai lo॒kA a॒phsu prati॑SThitAH | tade॒SA-'bhyanU᳚ktA |

a॒pAgM rasa॒muda॑yagMsann | sUrye॑ zu॒kragM sa॒mAbhR॑tam | a॒pAgM rasa॑sya॒ yo rasaH॑ | taM-vo~॑ gRhNA-myutta॒mamiti॑ | i॒me vai lo॒kA a॒pAgM rasaH॑ | te॑-'muSmi॑-nnAdi॒tye sa॒mAbha॑tAH | jA॒nu॒da॒ghnI-mu॑ttara-ve॒dIGkhA॒tvA | a॒pA-mpU॑rayi॒tvA gu॑lphada॒ghnam || 85 |

puSkaraparNaiH puSkaradaNDaiH puSkaraizca॑ sagg​stI॒rya | tasmi॑n. vihA॒yase | a॒gni-mpra॒NIyo॑pa-samA॒dhAya॑ | bra॒hma॒vA॒dino॑ vadanti | kasmA᳚-tpraNI॒te-'ya-ma॒gnizcI॒yate᳚ | sAppra॑NI॒te-'yama॒phsu hyaya॑JcI॒yate᳚ | a॒sau bhuva॑ne॒-'pya-nA॑hitAgni-re॒tAH | tama॒bhita॑ e॒tA a॒bhISTa॑kA॒ upa॑dadhAti | a॒gni॒ho॒tre da॑r​zapUrNa-mA॒sayoH᳚ | pa॒zu॒ba॒ndhe cA॑turmA॒syeSu॑ || 86 ||

atho॑ AhuH | sarve॑Su yajJakra॒tuSviti॑ | e॒taddha॑ sma॒ vA A॑hu-zzaNDi॒lAH | kama॒gniJci॑nute | sa॒tri॒ya-ma॒gniJci॑nvA॒naH | saM॒​va~॒thsa॒ra-mpra॒tyakSe॑Na | kama॒gniJci॑nute | sA॒vi॒tra-ma॒gniJci॑nvA॒naH | a॒mumA॑di॒tya-mpra॒tyakSe॑Na || kama॒gniJci॑nute || 87 |

nA॒ci॒ke॒ta-ma॒gniJci॑nvA॒naH | prA॒NA-npra॒tyakSe॑Na | kama॒gniJci॑nute | cA॒tu॒r॒ho॒tri॒ya-ma॒gniJci॑nvA॒naH | brahma॑ pra॒tyakSe॑Na || kama॒gniJci॑nute | vai॒zva॒sR॒ja-ma॒gniJci॑nvA॒naH | zarI॑ra-mpra॒tyakSe॑Na | kama॒gniJci॑nute | u॒pA॒nu॒vA॒kya॑mA॒zu-ma॒gniJci॑nvA॒naH || 88 ||

i॒mAn lo॒kA-npra॒tyakSe॑Na || kama॒gniJci॑nute | i॒mamA॑ruNa-ketuka-ma॒gniJci॑nvA॒na iti॑ | ya e॒vAsau | i॒tazcA॒-muta॑zcA-vyatIpA॒tI | tamiti॑ || yo᳚-'gnermi॑thU॒yA veda॑ | mi॒thu॒na॒vA-nbha॑vati | Apo॒ vA a॒gnermi॑thU॒yAH | mi॒thu॒na॒vA-nbha॑vati | ya e॒vaM-veda॑ || 89 ||

(veda॑ - bhava - tyA॒yata॑naM - bhavati॒ - veda॒ - veda॑ - tiSThati - gulphada॒ghnaM - cA॑turmA॒sye - Sva॒mumA॑di॒tya-mpra॒tyakSe॑Na॒ kama॒gni-Jci॑nuta - upAnuvA॒kya॑mA॒zuma॒gni-Jci॑nvA॒no - mi॑thU॒yA mi॑thuna॒vA-nbha॑va॒tyeka॑-Jca)

anuvAkaH 23

Apo॒ vA i॒damA॑san-thsali॒lame॒va | sa pra॒jApa॑ti॒rekaH॑ puSkarapa॒rNe sama॑bhavat | tasyAnta॒-rmana॑si kAma॒-ssama॑vartata | i॒dagM sR॑jeya॒miti॑ | tasmA॒dya-tpuru॑So॒ mana॑sA-'bhi॒gaccha॑ti | tadvA॒cA va॑dati | tatkarma॑NA karoti | tade॒SA 'bhyanU᳚ktA | kAma॒stadagre॒ sama॑varta॒tAdhi॑ | mana॑so॒ retaH॑ pratha॒maM-ya~dAsI᳚t || 90 ||

sa॒to bandhu॒masa॑ti॒ nira॑vindann | hR॒di pra॒tISyA॑ ka॒vayo॑ manI॒Seti॑ | upai॑na॒ntadupa॑namati | ya-tkA॑mo॒ bhava॑ti | ya e॒vaM-ve~da॑ | sa tapo॑-'tapyata | sa tapa॑sta॒ptvA | zarI॑ramadhUnuta | tasya॒ ya-nmA॒gM॒samAsI᳚t | tato॑-'ru॒NAH ke॒tavo॒ vAta॑raza॒nA RSa॑ya॒ uda॑tiSThann || 91 ||

ye nakhAH᳚ | te vai॑khAna॒sAH | ye vAlAH᳚ | te vA॑lakhi॒lyAH | yo rasaH॑ | so॑-'pAm | a॒nta॒ra॒taH kU॒rma-mbhU॒tagM sarpa॑ntam | tama॑bravIt | mama॒ vai tvaM-mA॒gM॒sA | sama॑bhUt || 92 ||

netya॑bravIt | pUrva॑me॒vAha-mi॒hAsa॒miti॑ | tatpuru॑Sasya puruSa॒tvam | sa sa॒hasra॑zIr​SA॒ puru॑SaH | sa॒ha॒srA॒kSa-ssa॒hasra॑pAt | bhU॒tvoda॑tiSThat | tama॑bravIt | tvaM-vai~ pUrvagM॑ sama॑bhUH | tvami॒da-mpUrvaH॑ kuru॒Sveti॑ | sa i॒ta A॒dAyApaH॑ || 93 ||

a॒Jja॒linA॑ pu॒rastA॑-du॒pAda॑dhAt | e॒vA hye॒veti॑ | tata॑ Adi॒tya uda॑tiSThat | sA prAcI॒ dik | athA॑ru॒NaH ke॒tu-rda॑kSiNa॒ta u॒pAda॑dhAt | e॒vA hyagna॒ iti॑ | tato॒ vA a॒gniruda॑tiSThat | sA da॑kSi॒NA dik | athA॑ru॒NaH ke॒tuH pa॒zcAdu॒pAda॑dhAt | e॒vA hi vAyo॒ iti॑ || 94 ||

tato॑ vA॒yuruda॑tiSThat | sA pra॒tIcI॒ dik | athA॑ru॒NaH ke॒tu-ru॑ttara॒ta u॒pAda॑dhAt | e॒vA hIndreti॑ | tato॒ vA indra॒ uda॑tiSThat | sodI॑cI॒ dik | athA॑ru॒NaH ke॒tu-rmaddhya॑ u॒pAda॑dhAt | e॒vA hi pUSa॒nniti॑ | tato॒ vai pU॒Soda॑tiSThat | seyandik | 95 |

athA॑ru॒NaH ke॒turu॒pari॑STA-du॒pAda॑dhAt | e॒vA hi devA॒ iti॑ | tato॑ deva manu॒SyAH pi॒taraH॑ | ga॒ndha॒rvA॒-phsa॒rasa॒ zcoda॑-tiSThann | sordhvA dik | yA vi॒pruSo॑ vi॒parA॑patann | tAbhyo-'su॑rA॒ rakSAgM॑si pizA॒cAzco-da॑tiSThann | tasmA॒tte parA॑bhavann | vi॒pruDbhyo॒ hi te sama॑bhavann | tade॒SA-'bhyanU᳚ktA || 96 ||

Apo॑ ha॒ ya-dbR॑ha॒tI-rgarbha॒mAyann॑ | dakSa॒-ndadhA॑nA ja॒naya॑ntI-ssvaya॒mbhum | tata॑ i॒me-'ddhya-sR॑jyanta॒ sargAH᳚ | adbhyo॒ vA i॒dagM sama॑bhUt | tasmA॑di॒dagM sarva॒-mbrahma॑ svaya॒bhvinti॑ | tasmA॑di॒dagM sarva॒gM॒ zithi॑la-mi॒vA dhruva॑-mivAbhavat | pra॒jApa॑ti॒-rvAva tat | A॒tmanA॒-''tmAnaM॑-vi~॒dhAya॑ | tade॒vAnu॒ prAvi॑zat || tade॒SA-'bhyanU᳚ktA || 97 ||

vi॒dhAya॑ lo॒kAn. vi॒dhAya॑ bhU॒tAni॑ | vi॒dhAya॒ sarvAH᳚ pra॒dizo॒ diza॑zca | pra॒jApa॑tiH prathama॒jA R॒tasya॑ | A॒tmanA॒-''tmA-na॑ma॒bhi-saM​vi॑ve॒zeti॑ | sarva॑me॒vedamA॒ptvA | sarva॑-mava॒ruddhya॑ | tade॒vAnu॒ pravi॑zati | ya e॒vaM-veda॑ || 98 ||

(AsI॑ - datiSThan - nabhU॒ - dapo॒ - vAyo॒ iti - seya-ndiga॒ - bhyanU᳚ktA॒ - 'bhyanU᳚ktA॒ -+-'STau ca॑)

anuvAkaH 24

catu॑STayya॒ Apo॑ gRhNAti | ca॒tvAri॒ vA a॒pAgM rU॒pANi॑ | megho॑ vi॒dyut | sta॒na॒yi॒tnu-rvR॒STiH | tAnye॒vA va॑rundhe | A॒tapa॑ti॒ var​SyA॑ gRhNAti | tAH pu॒rastA॒-dupa॑dadhAti | e॒tA vai bra॑hmavarca॒syA ApaH॑ | mu॒kha॒ta e॒va bra॑hmavarca॒sa-mava॑rundhe | tasmA᳚-nmukha॒to bra॑hmavarca॒sita॑raH || 99 ||

kUpyA॑ gRhNAti | tA da॑kSiNa॒ta upa॑dadhAti | e॒tA vai te॑ja॒svinI॒rApaH॑ | teja॑ e॒vAsya॑ dakSiNa॒to da॑dhAti | tasmA॒-ddakSi॒Nordha॑ 'steja॒svita॑raH | sthA॒va॒rA gR॑hNAti | tAH pa॒zcAdupa॑dadhAti | prati॑SThitA॒ vai sthA॑va॒rAH | pa॒zcAde॒va prati॑tiSThati | vaha॑ntI-rgRhNAti || 100 ||

tA u॑ttara॒ta upa॑dadhAti | oja॑sA॒ vA e॒tA vaha॑ntIri॒vo-dga॑tIri॒va AkUja॑tIri॒va dhAva॑ntIH | oja॑ e॒vAsyo᳚ttara॒to da॑dhAti | tasmA॒dutta॒ro-'ddha॑ oja॒svita॑raH || sa॒bhAM॒ryA gR॑hNAti | tA maddhya॒ upa॑dadhAti | i॒yaM-vai~ sa॑bhAM॒ryAH | a॒syAme॒va prati॑tiSThati | pa॒lva॒lyA gR॑hNAti | tA u॒pari॑STA-du॒pAda॑dhAti || 101 |

a॒sau vai pa॑lva॒lyAH | a॒muSyA॑me॒va prati॑tiSThati | di॒kSUpa॑dadhAti | di॒kSu vA ApaH॑ | annaM॒-vA~ ApaH॑ | a॒dbhyo vA anna॑JjAyate | yade॒vAdbhyo-'nna॒-JjAya॑te | tadava॑rundhe | taM-vA~ e॒tama॑ru॒NAH ke॒tavo॒ vAta॑raza॒nA RSa॑yo-'cinvann | tasmA॑-dAruNa ke॒tukaH॑ ||tade॒SA-'bhyanU᳚ktA || ke॒tavo॒ aru॑NAsazca | R॒Sa॒yo vAta॑raza॒nAH | pra॒ti॒SThAgM za॒tadhA॑ hi | sa॒mAhi॑tAso sahasra॒dhAya॑sa॒miti॑ | za॒taza॑zcai॒va 'sa॒hasra॑zazca॒ prati॑tiSThati | ya e॒tama॒gniJci॑nu॒te | ya u॑cainame॒vaM-ve~da॑ || 102 ||

(bra॒hma॒va॒rca॒sita॑ro॒ - vaha॑ntI-rgRhNAti॒ - tA u॒pari॑STAdu॒pAda॑dhA - tyAruNake॒tuko॒-'STau ca॑)

anuvAkaH 25

jA॒nu॒da॒ghnI-mu॑ttarave॒dIGkhA॒tvA | a॒pA-mpU॑rayati | a॒pAgM sa॑rva॒tvAya॑ | pu॒Ska॒ra॒pa॒rNagM ru॒kma-mpuru॑Sa॒-mityupa॑dadhAti | tapo॒ vai pu॑Skarapa॒rNam | sa॒tyagM ru॒kmaH | a॒mRta॒-mpuru॑SaH | e॒tAva॒dvA vA᳚sti | yAva॑de॒tat | yAva॑de॒vAsti॑ || 103 ||

tadava॑rundhe | kU॒rmamupa॑dadhAti | a॒pAme॒va medha॒mava॑rundhe | atho᳚ sva॒rgasya॑ lo॒kasya॒ sama॑STyai | Apa॑mApAma॒pa-ssarvAH᳚ | a॒smAda॒smA di॒to-'mutaH॑ | a॒gnirvA॒yuzca॒ sUrya॑zca | sa॒ha sa॑Jcaska॒rardhi॑yA॒ iti॑ | vA॒yvazva॑ razmi॒pata॑yaH | lo॒ka-mpR॑Nacchi॒dra-mpR॑Na || 104 ||

yAsti॒sraH pa॑rama॒jAH | i॒ndra॒gho॒SA vo॒ vasu॑bhire॒vA hye॒veti॑ | paJca॒ cita॑ya॒ upa॑dadhAti | pAGkta॒-'gniH | yAvA॑ne॒vAgniH | taJci॑nute | lo॒ka-mpR॑NayA dvi॒tIyA॒-mupa॑dadhAti | paJca॑padA॒ vai vi॒rAT | tasyA॒ vA i॒ya-mpAdaH॑ | a॒ntari॑kSa॒-mpAdaH॑ | dyauH pAdaH॑ | dizaH॒ pAdaH॑ | pa॒rora॑jAH॒ pAdaH॑ | vi॒rAjye॒va prati॑tiSThati | ya e॒tama॒gniJci॑nu॒te | ya u॑cainame॒vaM-ve~da॑ || 105 ||

(asti॑ - pRNA॒ - ntari॑kSa॒-mpAda॒-SSaTca॑)

anuvAkaH 26

a॒gni-mpra॒NIyo॑pa-samA॒dhAya॑ | tama॒bhita॑ e॒tA a॒bhISTa॑kA॒ upa॑dadhAti | a॒gni॒ho॒tre da॑r​zapUrNa-mA॒sayoH᳚ | pa॒zu॒ba॒ndhe cA॑turmA॒syeSu॑ | atho॑ AhuH | sarve॑Su yajJakra॒tuSviti॑ | atha॑ hasmA hAru॒Na-ssvA॑ya॒mbhuvaH॑ | sA॒vi॒tra-ssarvo॒-'gni-rityana॑nuSaGga-mmanyAmahe | nAnA॒ vA e॒teSAM᳚-vI~॒ryA॑Ni || kama॒gniJci॑nute || 106 ||

sa॒tri॒ya ma॒gniJci॑nvA॒naH | kama॒gniJci॑nute | sA॒vi॒tra ma॒gniJci॑nvA॒naH | kama॒gniJci॑nute | nA॒ci॒ke॒ta ma॒gniJci॑nvA॒naH | kama॒gniJci॑nute | cA॒tu॒r॒ ho॒tri॒ya-ma॒gniJci॑nvA॒naH | kama॒gniJci॑nute | vai॒zva॒sR॒ja ma॒gniJci॑nvA॒naH | kama॒gniJci॑nute || 107 ||

u॒pA॒nu॒vA॒kya॑-mA॒zu ma॒gniJci॑nvA॒naH | kama॒gniJci॑nute | i॒mamA॑ruNa-ketuka ma॒gniJci॑nvA॒na iti॑ || vRSA॒ vA a॒gniH | vRSA॑Nau॒ sagg​sphA॑layet | ha॒nyetA᳚sya ya॒jJaH | tasmA॒nnAnu॒SajyaH॑ || sotta॑rave॒diSu॑ kra॒tuSu॑ cinvIta | u॒tta॒ra॒ve॒dyAg​ hya॑gnizcI॒yate᳚ || pra॒jAkA॑mazcinvIta | 108 |

prA॒jA॒pa॒tyo vA e॒So᳚-'gniH | prA॒jA॒pa॒tyAH pra॒jAH | pra॒jAvA᳚-nbhavati | ya e॒vaM-veda॑ | pa॒zukA॑mazcinvIta | sa॒JjJAnaM॒-vA e॒ta-tpa॑zU॒nAm | yadApaH॑ | pa॒zU॒nAme॒va sa॒jJAnne॒ 'gniJci॑nute | pa॒zu॒mA-nbha॑vati | ya e॒vaM-ve~da॑ || 109 ||

vRSTi॑kAmazcinvIta | Apo॒ vai vRSTiH॑ | pa॒rjanyo॒ var​Su॑ko bhavati | ya e॒vaM-ve~da॑ | A॒ma॒yA॒vI ci॑nvIta | Apo॒ vai bhe॑Sa॒jam | bhe॒Sa॒ja-me॒vAsmai॑ karoti | sarva॒mAyu॑reti | a॒bhi॒caragg॑ zcinvIta | vajro॒ vA ApaH॑ || 110 ||

vajra॑me॒va bhrAtR॑vyebhyaH॒ praha॑rati | stR॒Nu॒ta e॑nam | teja॑skAmo॒ yaza॑skAmaH | bra॒hma॒va॒rca॒sakA॑ma-ssva॒rgakA॑mazcinvIta | e॒tA va॒dvA vA᳚sti | yAva॑de॒tat | yAva॑de॒vAsti॑ | tadava॑rundhe | tasyai॒ tadvra॒tam | var​Sa॑ti॒ na dhA॑vet || 111 ||

a॒mRtaM॒-vA~ ApaH॑ | a॒mRta॒syA-na॑ntarityai || nAphsu-mUtra॑purI॒SaGku॑ryAt | na niSThI॑vet | na vi॒vasa॑na-ssnAyAt | guhyo॒ vA e॒So᳚-'gniH | e॒tasyA॒gne rana॑ti dAhAya || na pu॑Skarapa॒rNAni॒ hira॑NyaM॒-vA-'dhi॒tiSThe᳚t | e॒tasyA॒gne-rana॑bhyArohAya || na kUrma॒syAzJI॑yAt | noda॒kasyA॒-ghAtu॑kA॒nyena॑-moda॒kAni॑ bhavanti | a॒ghAtu॑kA॒ ApaH॑ | ya e॒tama॒gniJci॑nu॒te | ya u॑cainame॒vaM-veda॑ || 112 ||

(ci॒nu॒te॒ - ci॒nu॒te॒ - pra॒jAkA॑mazcinvIta॒-ya e॒vaM-ve~dA-po॑-dhAve॒-dazJI॑yAcca॒tvAri॑ ca)

anuvAkaH 27

i॒mA nu॑ka॒-mbhuva॑nA sISadhema | indra॑zca॒ vizve॑ca de॒vAH | ya॒jJaJca॑ nasta॒nvaJca॑ pra॒jAJca॑ | A॒di॒tyairindaH॑ sa॒ha sI॑SadhAtu | A॒di॒tyairindra॒-ssaga॑No-ma॒rudbhiH॑ | a॒smAka॑-mbhUtvavi॒tA ta॒nUnA᳚m || Apla॑vasva॒ prapla॑vasva | A॒NDI bha॑va ja॒ mA mu॒huH | sukhAdInduH॑ khani॒dhanAm | prati॑muJcasva॒ svA-mpu॒ram || 113 ||

marI॑caya-ssvAyambhu॒vAH | ye za॑rI॒rANya॑ kalpayann | te te॑ de॒haGka॑lpayantu | mA ca॑ te॒ khyA sma॑ tIriSat | utti॑SThata॒ mA sva॑pta | a॒gni-mi॑cchaddhva॒-mbhAra॑tAH | rAjJa॒-ssoma॑sya tR॒ptAsaH॑ | sUrye॑Na sa॒yujo॑SasaH || yuvA॑ su॒vAsAH᳚ | a॒STAca॑krA॒ nava॑dvArA || 114 ||

de॒vAnA॒-mpUra॑yo॒ddhyA | tasyAgM॑ hiraNma॑yaH ko॒zaH | sva॒rgo lo॒ko jyoti॒SA ''vR॑taH | yo vai tA᳚-mbrahma॑No ve॒da | a॒mRte॑nAvR॒tA-mpu॑rIm | tasmai᳚ brahma ca॑ brahmA॒ ca | A॒yuH kIrti॑-mpra॒jAnda॑duH || vi॒bhrAja॑mAnA॒gM॒ hari॑NIm | ya॒zasA॑ sampa॒rIvR॑tAm | puragM॑ hiraNma॑yI-mbra॒hmA || 115 ||

vi॒vezA॑pa॒rAji॑tA || parAGgetya॑ (parAMatya॑) jyAma॒yI | parAGgetya॑ (parAMatya॑) nAza॒kI | i॒ha cA॑mutra॑ cAnve॒ti | vi॒dvA-nde॑vAsu॒rAnu॑bha॒yAn | yatku॑mA॒rI ma॒ndraya॑te | ya॒dyo॒Sidya-tpa॑ti॒vratA᳚ | ari॑STaM॒-ya~tkiJca॑ kri॒yate᳚ | a॒gni-stadanu॑ vedhati | a॒zRtA॑sa-zzR॑tAsa॒zca || 116 ||

ya॒jvAno॒ ye-'pya॑ya॒jvanaH॑ | sva॑ryanto॒ nApe᳚kSante | indra॑-ma॒gniJca॑ ye vi॒duH | sika॑tA iva saM॒​ya~nti॑ | ra॒zmibhiH॑-samu॒dIri॑tAH | a॒smA-llo॒kAda॑-muSmA॒cca | R॒Sibhi॑-radAt-pR॒znibhiH॑ | ape॑ta॒ vIta॒ vi ca॑ sarpa॒tAtaH॑ | ye-'tra॒ stha pu॑rA॒NA ye ca॒ nUta॑nAH | aho॑bhi-ra॒dbhi-ra॒ktubhi॒-rvya॑ktam || 117 ||

ya॒mo da॑dAtva-va॒sAna॑masmai | nR mu॑Nantu nR pA॒tvaryaH॑ | a॒kR॒STA ye ca॒ kRSTa॑jAH | ku॒mArI॑Su ka॒nInI॑Su | jA॒riNI॑Su ca॒ ye hi॒tAH | retaH॑ pItA॒ ANDa॑pItAH | aGgA॑reSu ca॒ ye hu॒tAH | u॒bhayA᳚-nputra॑ pautra॒kAn | yu॒ve॒-'haM-ya~॒marAja॑gAn | za॒taminnu za॒radaH॑ | ado॒ yadbrahma॑ vila॒bam | pi॒tR॒NAJca॑ ya॒masya॑ ca | varu॑Na॒-syAzvi॑no-ra॒gneH | ma॒rutA᳚Jca vi॒hAya॑sAm | kA॒ma॒pra॒yava॑Na-mme astu | sa hye॑vAsmi॑ sa॒nAta॑naH | iti nAko brahmizravo॑ rAyo॒ dhanam | pu॒trAnApo॑ de॒vIri॒hAhi॑tA || 118 ||

(pu॒raM - nava॑dvArA - bra॒hmA - ca - vya॑ktagM - za॒rado॒-'STau ca॑)

anuvAkaH 28

vizI᳚r​SNI॒-GgRddhra॑-zIr​SNIJca | apeto॑ nir-R॒tigM ha॑thaH | paribAdhagg​ zve॑taku॒kSam | ni॒jaGghagM॑ zaba॒loda॑ram | sa॒ tAn. vA॒cyAya॑yA sa॒ha | agne॒ nAza॑ya sa॒ndRzaH॑ | I॒r​SyA॒sU॒ye bu॑bhu॒kSAm | ma॒nyu-GkR॒tyA-Jca॑ dIdhire | rathe॑na kigMzu॒kAva॑tA | agne॒ nAza॑ya sa॒ndRzaH॑ || 119 ||

(vizI᳚r​SNI॒-ndaza॑)

anuvAkaH 29

pa॒rjanyA॑ya॒ pragA॑yata | di॒vaspu॒trAya॑ mI॒DhuSe᳚ | sa no॑ ya॒vasa॑micchatu | i॒daM-va~caH॑ pa॒rjanyA॑ya sva॒rAje᳚ | hR॒do a॒stvanta॑ra॒nta-dyu॑yota | ma॒yo॒bhUrvAto॑ vi॒zvakR॑STaya-ssantva॒sme | su॒pi॒ppa॒lA oSa॑dhI-rde॒vago॑pAH | yo garbha॒-moSa॑dhInAm | gavA᳚GkR॒Notyarva॑tAm | pa॒rjanyaH॑ puru॒SINA᳚m || 120 ||

(pa॒rjanyA॑ya॒ daza॑)

anuvAkaH 30

puna॑rmAmaitvindri॒yam | puna॒rAyuH॒ puna॒rbhagaH॑ | puna॒-rbrAhma॑Na-maitu mA | puna॒-rdravi॑Na maitu mA | yanme॒-'dya retaH॑ pRthi॒vImaskAn॑ | yadoSa॑dhIra॒pyasa॑ra॒-dyadApaH॑ | i॒danta-tpuna॒rAda॑de | dI॒rghA॒yu॒tvAya॒ varca॑se | yanme॒ retaH॒ prasi॑cyate | yanma॒ AjA॑yate॒ punaH॑ | tena॑ mAma॒mRta॑-Gkuru | tena॑ supra॒jasa॑Gkuru || 121 ||

(puna॒rdve ca॑)

anuvAkaH 31

a॒dbhaya-stiro॒dhA jA॑yata | tava॑ vaizrava॒Na-ssa॑dA | tiro॑ dhehi sapa॒tnAnnaH॑ | ye apo॒-'znanti॑ keca॒na | tvA॒STrI-mmA॒yAM-va~᳚zrava॒NaH | rathagM॑ sahasra॒ vandhu॑ram | pu॒ru॒zca॒kragM saha॑srAzvam | AsthA॒ yAyA॑hi no ba॒lim | yasmai॑ bhU॒tAni॑ ba॒limAva॑hanti | dhana॒GgAvo॒ hasti॒ hira॑Nya॒mazvAn॑ || 122 ||

asA॑ma suma॒tau ya॒jJiya॑sya | zriya॒-mbibhra॒to 'nna॑mukhIM-vi~॒rAja᳚m | su॒da॒r॒za॒ne ca॑ krau॒Jce ca॑ | mai॒nA॒ge ca॑ ma॒hAgi॑rau | za॒tadvA॒TTara॑gama॒ntA (sa॒tadvA॒TTara॑gama॒ntA) | sa॒gM॒hArya॒-nnaga॑ra॒-ntava॑ | iti mantrAH᳚ | kalpo॑-'ta U॒rdhvam || yadi॒ bali॒gM॒ hare᳚t | hi॒ra॒Nya॒nA॒bhaye॑ vitu॒daye॑ kaube॒rAyA॒ya-mba॑liH || 123 ||

sarvabhUtAdhipataye na॑ma i॒ti | atha baligM hRtvopa॑tiSThe॒ta | kSa॒tra-GkSa॒traM-vai~᳚zrava॒NaH | brAhmaNA॑ vaya॒gg॒ smaH | nama॑ste astu॒ mA mA॑ higMsIH | asmA-tpravizyAnna॑maddhI॒ti | atha tamagni-mA॑dadhI॒ta | yasminne tatkarma pra॑yuJjI॒ta | ti॒rodhA॒ bhUH | ti॒rodhA॒ bhuvaH॑ || 124 ||

ti॒rodhA॒-ssvaH॑ | ti॒rodhA॒ bhUrbhuva॒ssvaH॑ | sarveSAM-lo~kAnA-mAdhipatye॑ sIde॒ti | atha tamagni॑-mindhI॒ta | yasminne tatkarma pra॑yuJjI॒ta | ti॒rodhA॒ bhU-ssvAhA᳚ | ti॒rodhA॒ bhuva॒-ssvAhA᳚ | ti॒rodhA॒-ssvaH॑ svAhA᳚ | ti॒rodhA॒ bhUrbhuva॒ssva॑ssvAhA᳚ | yasminnasya kAle sarvA AhutIr-hutA॑ bhave॒yuH || 125 ||

api brAhmaNa॑mukhI॒nAH | tasminnahnaH kAle pra॑yuJjI॒ta | paraH॑ su॒ptaja॑nAdve॒pi | mA sma pramAdyanta॑ mAddhyA॒payet | sarvArthA᳚-ssiddhya॒nte | ya e॑vaM-ve~॒da | kSuddhya-nnida॑majA॒natAm | sarvArthA na॑ siddhya॒nte | yaste॑ vi॒ghAtu॑ko bhrA॒tA | mamAntar-hR॑daye॒ zritaH || 126 ||

tasmA॑ i॒mamagra॒ piNDa॑Jjuhomi | sa me᳚-'rthA॒-nmA viva॑dhIt | mayi॒ svAhA᳚ || rA॒jA॒dhi॒rA॒jAya॑ prasahya sA॒hine᳚ | namo॑ va॒yaM-vai~᳚zrava॒NAya॑ kurmahe | sa me॒ kAmA॒n kAma॒ kAmA॑ya॒ mahya᳚m | kA॒me॒zva॒ro vai᳚zrava॒No da॑dAtu | ku॒be॒rAya॑ vaizrava॒NAya॑ | ma॒hA॒rA॒jAya॒ namaH॑ | ke॒tavo॒ aru॑NAsazca | R॒Sa॒yo vAta॑raza॒nAH | pra॒ti॒SThAgM za॒tadhA॑ hi | sa॒mAhi॑tAso sahasra॒dhAya॑sam | zi॒vA na॒-zzanta॑mA bhavantu | di॒vyA Apa॒ oSa॑dhayaH | su॒mR॒DI॒kA sara॑svati | mA te॒ vyo॑ma sa॒ndRzi॑ || 127 ||

(azvA᳚n-bali॒-rbhuvo॑ - bhave॒yuH - zrita - zca॑ sa॒pta ca॑)

anuvAkaH 32

saM​va~thsarameta॑-dvrata॒Jcaret | dvau॑ vA mA॒sau | niyama-ssa॑mAse॒na | tasmi-nniyama॑ vize॒SAH | triSavaNa-mudako॑paspa॒r॒zI | caturtha kAlapAna॑bhakta॒-ssyAt | aharaharvA bhaikSa॑mazna॒yAt | audumbarIbhi-ssamidbhi-ragni॑-mpari॒caret | punarmA maitvindriya-mityetenA-'nu॑vAke॒na | uddhRta paripUtAbhiradbhiH kArya॑-GkurvI॒ta || 128 ||

a॑saJca॒yavAn | agnaye vAyave॑ sUryA॒ya | brahmaNe pra॑jApa॒taye | candramase na॑kSatre॒bhyaH | Rtubhya-ssaM​va~॑thsarA॒ya | varuNA-yAruNAyeti vra॑taho॒mAH | pra॒va॒rgyava॑dAde॒zaH | aruNAH kA᳚NDa R॒SayaH || araNye॑-'dhIyI॒rann | bhadraGkarNebhiriti dve॑ japi॒tvA || 129 ||

mahAnAmnIbhi-rudakagM sagg॑spa॒r​zya | tamAcA᳚ryo da॒dyAt | zivAna-zzantame-tyoSadhI॑rAla॒bhate | sumRDIke॑ti bhU॒mim | evama॑pava॒rge | dhe॑nu-rda॒kSiNA | kagM saM​vA~sa॑zca kSau॒mam | anya॑dvA zu॒klam | ya॑thA za॒kti vA | evagg​ svAddhyAya॑ dharme॒Na | araNye॑-'dhIyI॒ta | tapasvI puNyo bhavati tapasvI pu॑Nyo bha॒vati || 130 ||

(ku॒rvI॒ta - ja॑pi॒tvA - svAddhyAya॑dharme॒Na dve ca॑)

anuvAkAni

(bha॒dragg​ - smRtiH॑ - sAka॒jAnnA॒ - makSya- ti॑tA॒mrA - Nya॑tyurdhvA॒kSa - ArogaH - kveda - magnizca - sa॑hasra॒vRt - pa॒vitra॑vanta॒ -Ata॑nuSvA॒ -STayo॑nIM॒ - yo-'sA॒ - vathAditya - syAroga-syAtha vAyo- rathAgne॒--r dakSiNapUrvasyA - mi॑ndragho॒SA va॒-Apa॑mApAM॒​yo॑-'pA - mApo॒ vai - catu॑STayyo - jAnuda॒ghnI - ma॒gni-mpra॒NIye॒ - mA nu॑ kaM॒ - vizI᳚r​SNIM - pa॒rjanyA॑ya॒ - puna॑ - ra॒dbhyaH -saM​vathsara-ndvAtrigM॑zat)

(bhadraM - tapasvI puNyo bhavati tapasvI pu॑Nyo bha॒vati)

|| hariH॑ om ||

|| kRSNa yajurvedIya taittirIya AraNyake prathamaH prapAThakaH (aruNapraznaH) samAptaH ||

About This Stotram

Overview

The Aruna Prasna is a 115-verse Vedic text dedicated to Surya, the Sun God, drawn from the first Adhyaya of the Taittiriya Aranyaka of the Krishna Yajurveda. It is used in Vedic ritual contexts, particularly for Surya worship, and is one of the principal Vedic hymns recited at sunrise.

What are the benefits of chanting Aruna Prasna?

  • It is chanted to invoke the blessings of Surya for spiritual knowledge and illumination.
  • Recitation is said to remove obstacles and dispel ignorance.
  • It is used as a protective prayer against negative influences.
  • The text is associated with prayers for prosperity and well-being.
  • Regular recitation at sunrise is traditionally held to purify the practitioner and promote vitality.

When is the best time to recite this?

Recitation is prescribed at sunrise, making it a morning practice. It is specifically associated with solar festivals including Makar Sankranti, Rathasaptami, and Chhath Puja.

What is the historical and traditional background?

The Aruna Prasna is part of the Taittiriya Aranyaka (Adhyaya 1, Khandas 1–11), an appendix to the Taittiriya Samhita of the Krishna Yajurveda. The Aranyakas represent a transitional layer of Vedic literature between the Samhitas and the Upanishads, containing ritual procedures, meditations, and philosophical passages. As Vedic Shruti literature, the text is not attributed to any single human author but is regarded as received knowledge of ancient Rishis. Its composition is broadly placed between 1000 and 500 BCE. The included Surya Gayatri mantra is also recited independently as a standalone practice.

Available scripts

This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.

Related Texts

  • Aditya Hridayam — a hymn to Surya from the Valmiki Ramayana, recited by the sage Agastya to Rama before battle.
  • Suryashtakam — an eight-verse Sanskrit stotram in praise of the Sun God, used in daily Surya worship.